- İngiltere’nin sömürgecilik yarışlarında Almanya ile çıkar çatışması yaşaması
- Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalya’nın Afrika ve Akdeniz’de sömürgeler elde etmek istemesi
- Rusya’nın Balkanlarda izlediği panslavizm politikasının, Avusturya Macaristan İmparatorluğu’nu rahatsız etmesi
- Avrupalı devletlerin birbirlerine üstünlük kurmak için silahlanma yarışına yönelmeleri
Buna göre I. Dünya Savaşı’nın çıkmasında,
I. Avrupalı devletlerin emperyalist politikaları
II. Balkanlar üzerindeki nüfuz mücadelesi
III. Devletlerin askerî güçlerini artırmaya yönelik tutumlarda bulunması
I. Dünya Savaşı’nın Genel ve Özel Nedenleri Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: I. Dünya Savaşı’nın nedenleri; Sanayi Devrimi sonrası hız kazanan sömürgecilik (emperyalizm), Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik ve panslavizm akımları ile bloklaşma ve hızlı silahlanma yarışı olmak üzere genel ve özel gerekçeler etrafında şekillenmiştir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Verilen maddeler ile öncüller eşleştirildiğinde:
- I. Öncül (Avrupalı devletlerin emperyalist politikaları): İngiltere ve Almanya arasındaki hammadde/pazar rekabeti ile İtalya’nın Akdeniz ve Afrika’da sömürge arayışı doğrudan emperyalist (sömürgeci) politikaların bir sonucudur. Dolayısıyla bu öncül doğrulanır.
- II. Öncül (Balkanlar üzerindeki nüfuz mücadelesi): Çarlık Rusyası’nın Slav ırklarını birleştirme (panslavizm) politikası ve sıcak denizlere inme isteğinin Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile çatışması, doğrudan Balkan coğrafyasındaki hakimiyet ve nüfuz mücadelesini yansıtır. Dolayısıyla bu öncül doğrulanır.
- III. Öncül (Devletlerin askerî güçlerini artırmaya yönelik tutumlarda bulunması): Avrupalı büyük güçlerin birbirine askeri ve siyasi üstünlük sağlamak amacıyla girdikleri açık silahlanma yarışı, devletlerin askerî kapasitelerini artırma gayretinde olduklarını kanıtlar. Dolayısıyla bu öncül doğrulanır.
CEVAP: I, II ve III (Verilen maddelerin tamamı I. Dünya Savaşı’nın zeminini hazırlayan faktörlerdendir).
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda geçen “sömürgecilik / pazar arayışı” kavramları doğrudan emperyalizm ile; “silahlanma yarışı” ise doğrudan askerî güç artırımı ile eşleştirilmelidir. Panslavizm politikası ise daima Balkanlar üzerindeki nüfuz mücadelesiyle ilgilidir.