İlkokul Eş Sesli (sesteş) Kelimeler Sözlüğü Boşluk Doldurma ve Eşleştirme Testleri

ORTAOKUL
1

İlkokul Eş Sesli (sesteş) Kelimeler Sözlüğü Boşluk Doldurma ve Eşleştirme Testleri

2

İlkokul Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Sözlüğü, Boşluk Doldurma ve Eşleştirme Testleri

Önemli Bilgiler

  • Yazılış ve Okunuş: Sesteş kelimelerin yazılışları ve okunuşları birebir aynıdır.
  • Anlam Farkı: Kelimeler arasında hiçbir anlam bağı bulunmaz; anlamları tamamen farklıdır.
  • Şapka (İnceltme) İşareti Kuralı: Üzerinde inceltme işareti bulunan kelimeler (kar - kâr, ama - âmâ) sesteş sayılmaz.

Eş sesli (sesteş) kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı olduğu halde anlamları birbirinden tamamen farklı olan sözcüklerdir. İlkokul Türkçe derslerinde sıkça karşılaşılan sesteş kelimeler, öğrencilerin okuma-anlama becerilerini ve kelime dağarcığını geliştirmelerinde kritik bir rol oynar.

İçindekiler

  1. Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Nedir?
  2. İlkokul Eş Sesli Kelimeler Sözlüğü
  3. Boşluk Doldurma Testi ve Çözümleri
  4. Eşleştirme Testi ve Çözümleri
  5. Eş Sesli ve Eş Anlamlı Kelimeler Karşılaştırması
  6. Özet Tablo
  7. Sıkça Sorulan Sorular

Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Nedir?

Bir kelimenin sesteş kabul edilebilmesi için cümle içindeki kullanımına bakılması gerekir. Türkçede tek başına duran bir kelimenin sesteşliği, sahip olduğu farklı anlamlar üzerinden tespit edilir.

:light_bulb: Pratik İpucu: Kelimenin eş sesli olup olmadığını anlamak için iki farklı cümle kurun. Eğer kelime iki cümlede de tamamen farklı nesne veya eylemleri karşılıyorsa, o kelime sesteş bir kelimedir.

:warning: Uyarı: Mecaz anlam veya yan anlam ilişkisi bulunan kelimeler sesteş değildir. Örneğin “göz” kelimesinin insan gözü ile masanın gözü kullanımı sesteşlik değil, yan anlam ilişkisidir.

İlkokul Eş Sesli Kelimeler Sözlüğü

İlkokul 2, 3 ve 4. sınıf düzeyinde en çok kullanılan sesteş kelimeler ve anlamları aşağıda sıralanmıştır:

  • Yaz:
    1. Anlam: Yılın en sıcak mevsimi. (Örnek: Yaz tatilinde denize gittik.)
    2. Anlam: Deftere yazı yazmak eylemi. (Örnek: Ödevlerini defterine güzelce yaz.)
  • Yüz:
    1. Anlam: Çehre, surat, insan yüzü. (Örnek: Yüzünü soğuk suyla yıkadı.)
    2. Anlam: Suda ilerlemek eylemi. (Örnek: Denizde saatlerce yüzdü.)
    3. Anlam: 99’dan sonra gelen sayı (100). (Örnek: Sınavdan yüz puan aldı.)
    4. Anlam: Deri soyma işlemi. (Örnek: Kurbanın derisini yüzdüler.)
  • Gül:
    1. Anlam: Kokulu ve dikenli bir çiçek türü. (Örnek: Bahçeden kırmızı bir gül topladı.)
    2. Anlam: Gülümsemek, neşelenmek eylemi. (Örnek: Fıkraya hepsi birden güldü.)
  • Kır:
    1. Anlam: Şehir dışındaki yeşillik ve açık alan. (Örnek: Kır gezisinde piknik yaptık.)
    2. Anlam: Bir şeyi parçalamak, kırmak eylemi. (Örnek: Yanlışlıkla camı kırdı.)
    3. Anlam: Beyazla siyahın karışımı renk. (Örnek: Dedemin kır saçları belirginleşti.)
  • Çay:
    1. Anlam: Sıkça içilen sıcak içecek. (Örnek: Kahvaltıda sıcak çay içtik.)
    2. Anlam: Dere ile nehir arasındaki küçük akarsu. (Örnek: Çayın kenarında taş topladık.)
  • Yaş:
    1. Anlam: Islak, nemli. (Örnek: Islak çamaşırlar henüz yaştı.)
    2. Anlam: İnsanın doğduğu günden itibaren geçen yıl sayısı. (Örnek: Bu yıl sekiz yaşına girdi.)
  • Bin:
    1. Anlam: 999’dan sonra gelen sayı (1000). (Örnek: Kütüphanede bin adet kitap var.)
    2. Anlam: Bir taşıta veya hayvana çıkmak eylemi. (Örnek: Otobüse sabah saatinde bindi.)
  • Düş:
    1. Anlam: Rüya, hayal. (Örnek: Dün gece güzel bir düş gördüm.)
    2. Anlam: Yüksekten aşağıya inmek, düşmek eylemi. (Örnek: Merdivenden düşmemek için dikkat et.)

Boşluk Doldurma Testi ve Çözümleri

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun olan sesteş kelimeleri yerleştiriniz.

Sorular

  1. Bahçedeki kırmızı (…) buram buram kokuyordu. / Bu komik fıkraya herkes (…) meye başladı.
  2. Yaz tatilinde derin denizde (…) meyi öğrendim. / Matematik sınavından tam (…) puan aldım.
  3. Sabah kahvaltısında iki bardak (…) içtim. / Köyün yanındaki (…) kenarında balık tuttuk.
  4. Yağmur yağınca üzerindeki elbiseler tamamen (…) oldu. / Kardeşim önümüzdeki ay sekiz (…) ına basacak.
  5. Babam yeni aldığı bisiklete (…) memi söyledi. / Okul kütüphanesinde yaklaşık (…) öğrenci vardı.

Çözüm Adımları ve Cevap Anahtarı

  • 1. Cümlenin Çözümü: İlk boşluk çiçek ismi olan gül, ikinci boşluk ise gülümsemek eylemi olan gül kelimesi ile tamamlanır. (Cevap: Gül)
  • 2. Cümlenin Çözümü: İlk boşluk suda ilerleme eylemi olan yüz, ikinci boşluk ise sayı olan yüz ile tamamlanır. (Cevap: Yüz)
  • 3. Cümlenin Çözümü: İlk boşluk sıcak içecek olan çay, ikinci boşluk ise akarsu olan çay kelimesi ile tamamlanır. (Cevap: Çay)
  • 4. Cümlenin Çözümü: İlk boşluk ıslak anlamına gelen yaş, ikinci boşluk ise ömür yılı anlamına gelen yaş kelimesidir. (Cevap: Yaş)
  • 5. Cümlenin Çözümü: İlk boşluk bir araca binmek eylemi olan bin, ikinci boşluk sayı olan bin kelimesidir. (Cevap: Bin)

Eşleştirme Testi ve Çözümleri

Aşağıdaki A sütununda verilen cümlelerdeki altı çizili kelimeleri, B sütunundaki doğru anlamları ile eşleştiriniz.

Test Tablosu

A Sütunu (Cümleler) B Sütunu (Anlamlar)
1. Kıraç kırlarda özgürce koştu. A. Rüya, hayal
2. Gece gördüğü düş etkileyiciydi. B. Yeşil, açık alan
3. Kalemi yazmak için eline aldı. C. Bir şeye binmek
4. Atın sırtına hızlıca bindi. D. Harf ve kelimeleri kâğıda dökmek

Eşleştirme Çözümleri

  • 1. Cümle Çözümü: “Kır” kelimesi açık alan anlamına geldiği için B maddesi ile eşleşir.
  • 2. Cümle Çözümü: “Düş” kelimesi rüya anlamına geldiği için A maddesi ile eşleşir.
  • 3. Cümle Çözümü: “Yaz” kelimesiyazı yazmak eylemi olduğu için D maddesi ile eşleşir.
  • 4. Cümlenin Çözümü: “Bin” kelimesi bir hayvana/taşıta çıkmak eylemi olduğu için C maddesi ile eşleşir.

Doğru Eşleştirme: 1-B, 2-A, 3-D, 4-C

Eş Sesli ve Eş Anlamlı Kelimeler Karşılaştırması

Öğrenciler tarafından sıklıkla karıştırılan Eş Sesli ve Eş Anlamlı kavramları arasındaki farklar şu şekildedir:

Özellik Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Eş Anlamlı (Anlamdaş) Kelimeler
Yazılışları Aynıdır Farklıdır
Anlamları Tamamen Farklıdır Aynıdır / Benzerdir
Örnek 1 Yaz (Mevsim) / Yaz (Eylem) Siyah / Kara
Örnek 2 Gül (Çiçek) / Gül (Eylem) Mektep / Okul
Mantık Ses aynı, anlam ayrı Ses ayrı, anlam aynı

Özet Tablo

Kavram Kısa Tanım Temel İlkokul Örnekleri
Eş Sesli Kelime Yazılışı aynı, anlamı farklı Yaz, Yüz, Gül, Kır, Çay, Yaş, Bin, Düş
Düzeltme İşareti Kuralı Şapkalı kelimeler sesteş sayılmaz Kar - Kâr, Ama - Âmâ (Sesteş DEĞİLDİR)
Cümle İçi Kontrol Anlam cümledeki kullanımdan anlaşılır “Çay içtim” (İçecek) / “Çayda yüzdük” (Akarsu)

Sıkça Sorulan Sorular

1. Kar ve Kâr kelimeleri eş sesli midir?
Hayır. Türkçede üzerinde inceltme (düzeltme) işareti bulunan kelimeler (kar - kâr, ama - âmâ, dâhi - dahi) eş sesli kabul edilmez. Çünkü bu kelimelerin okunuşları ve ses tonlamaları aynı değildir.

2. Göz kelimesinin “insanın gözü” ve “masanın gözü” kullanımı sesteş midir?
Hayır. Bu durum eş seslilik değil, yan anlam (yakıştırmaca) ilişkisidir. Masanın gözü, insan gözünün şekil veya işlev benzerliğinden yola çıkılarak adlandırıldığı için sesteşlik oluşturmaz.

3. Bir kelimenin eş sesli olup olmadığını en kolay nasıl anlarız?
Kelimenin tamamen birbirinden bağımsız iki farklı nesne, kavram veya eylemi karşılayıp karşılamadığına bakılır. Eğer iki kullanım arasında hiçbir anlam bağı yoksa kelime sesteştir.

Bu konuda öğrenilenleri pekiştirmek için 3. veya 4. sınıf düzeyine özel ek test soruları ve çalışma kağıdı hazırlamamı ister misin?