İlk nüfus sayımı hangi padişah zamanında yapılmıştır?
A) Abdülmecit
B) III. Selim
C) Abdülaziz
D) II. Mahmut
E) III. Ahmet
Osmanlı Devleti’nde İlk Nüfus Sayımı ve II. Mahmut Islahatları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nde modern anlamdaki ilk genel nüfus sayımı, 1831 yılında Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunun asker ihtiyacını belirlemek ve yeni vergi kaynaklarını tespit etmek amacıyla Sultan II. Mahmut döneminde yapılmıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Abdülmecit: Tanzimat ve Islahat Fermanları bu dönemde ilan edilmiş, ilk kâğıt para basılmış ve ilk demiryolu yapılmıştır; ilk nüfus sayımı bu dönemde değildir.
- B) III. Selim: Nizam-ı Cedid yeniliklerini başlatmış ve orduyu modernize etmiştir ancak ilk modern nüfus sayımı onun döneminde yapılmamıştır.
- C) Abdülaziz: İlk kez yurt dışı seyahatine çıkan padişahtır; Darüşşafaka ve Mecelle bu devirde öne çıkmıştır, sayımla ilişkili değildir.
- D) II. Mahmut: 1831 yılında asker potansiyelini ve vergi mükelleflerini tespit etmek amacıyla Osmanlı tarihindeki ilk resmi nüfus sayımını gerçekleştirmiştir (Doğru).
- E) III. Ahmet: Lale Devri padişahıdır; ilk Türk matbaası ve Tulumbacılar Ocağı bu dönemde kurulmuştur.
CEVAP: D) II. Mahmut
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: 1831 yılında yapılan bu ilk sayımda genel nüfus değil, doğrudan yalnızca erkekler ve mülkler/hayvanlar sayılmıştır. Sayımın temel amacı askere alınacak kişi sayısı ile ödenecek vergileri netleştirmektir. Kadınların da dahil edildiği daha kapsamlı sayımlar Sultan Abdülmecit devrinde başlamıştır.