İlk daimi elçilikler hangi dönemde açılmıştır?
A) İstibdat Dönemi
B) II. Mahmut Dönemi
C) Lale Devri
D) III. Selim Dönemi
E) Tanzimat Dönemi
Osmanlı Devleti’nde Diplomasi ve İlk Daimi Elçilikler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nde Batı tarzı diplomasinin kurumsallaşması sürecinde ilk geçici elçilikler Lale Devri’nde (III. Ahmed), ilk daimi (sürekli) elçilikler ise Nizam-ı Cedit ıslahatları kapsamında III. Selim Dönemi’nde açılmıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) İstibdat Dönemi: II. Abdülhamid’in 1878–1908 yılları arasındaki baskı ve denge politikası dönemidir; elçiliklerin kuruluşu ile ilgisi yoktur.
- B) II. Mahmut Dönemi: Hariciye Nezareti (Dışişleri Bakanlığı) kurulmuş ve elçilik teşkilatı modernize edilmiştir ancak ilk daimi elçilikler bu dönemde açılmamıştır.
- C) Lale Devri: Batı’daki gelişmeleri takip etmek amacıyla Paris ve Viyana gibi şehirlere sadece geçici elçiler (ör. 28 Çelebi Mehmed Efendi) gönderilmiştir.
- D) III. Selim Dönemi: 1793 yılında Londra’da açılan ilk daimi elçilikle birlikte (ilk daimi elçi Yusuf Agâh Efendi) Osmanlı Devleti sürekli diplomasi dönemine resmen geçmiştir.
- E) Tanzimat Dönemi: 1839 fermanıyla başlayan hukuksal ve idari modernleşme sürecidir; daimi elçiliklerin açılışından sonradır.
CEVAP: D) III. Selim Dönemi
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM sınavlarında sıklıkla sorulan temel ayrım: Lale Devri \rightarrow Geçici Elçilikler, III. Selim Dönemi \rightarrow Daimi (Sürekli) Elçilikler şeklindedir. İlk daimi elçinin Yusuf Agâh Efendi, görev yerinin ise Londra olduğu bilgisi doğrudan soru getirebilir.