Örnek - 2
ilesözcüğü aşağıdakilerin hangisinde bağlaç olarak Ku
lanılmamiştır?
A) Radyolar ile televizyonlar bu konudan söz ediyor. oner
B) Romanlar ile hikâyelerde betimleme yapılır.
C) Elindeki cetvel ile masanin ölçüsünü aldı.
D) Hayvanat bahçesinde aslanlarla kaplanları gördük.
E) Gömleğiyle kıravatı çok uyumluydu.
9mipole
Weceinebelmio
<ul-
“İle” Sözcüğünün Bağlaç ve Edat Olarak Ayırt Edilmesi
[KULLANILAN KURAL:] Türkçede “ile” sözcüğünün türünü belirlemek için en pratik yöntem “ve” kuralıdır. Eğer cümlede “ile” yerine “ve” getirilebiliyorsa sözcük bağlaç, getirilemiyorsa edat (ilgeç) görevindedir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Seçenek A’nın Analizi
“Radyolar ile televizyonlar…” ifadesinde “ile” yerine “ve” getirelim: “Radyolar ve televizyonlar…” Cümle anlamlı olduğu için burada bağlaç görevindedir.
Adım 2 — Seçenek B’nin Analizi
“Romanlar ile hikâyelerde…” ifadesinde “ile” yerine “ve” getirelim: “Romanlar ve hikâyelerde…” Cümle anlamlı olduğu için burada bağlaç görevindedir.
Adım 3 — Seçenek C’nin Analizi
“Elindeki cetvel ile masanın ölçüsünü aldı.” ifadesinde “ile” yerine “ve” getirelim: “Elindeki cetvel ve masanın ölçüsünü aldı.” Cümle anlamsızlaşmaktadır. Burada “ile”, eylemin hangi araçla yapıldığını bildiren bir araç edatı görevindedir.
Adım 4 — Seçenek D’nin Analizi
“Aslanlarla kaplanları…” (aslanlar ile kaplanları) ifadesinde “ile” yerine “ve” getirelim: “Aslanlar ve kaplanları…” Cümle anlamlı olduğu için burada bağlaç görevindedir.
Adım 5 — Seçenek E’nin Analizi
“Gömleğiyle kıravatı…” (gömleği ile kıravatı) ifadesinde “ile” yerine “ve” getirelim: “Gömleği ve kıravatı…” Cümle anlamlı olduğu için burada bağlaç görevindedir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Bağlaç (ve getirilebilir)
B. Bağlaç (ve getirilebilir)
C. Edat (ve getirilemez, araç anlamı katar)
D. Bağlaç (ve getirilebilir)
E. Bağlaç (ve getirilebilir)
Adım 7 — Son Doğrulama
C seçeneğinde “cetvel ile” ifadesi, ölçme eyleminin vasıtasını belirtir. “Cetvel ve masanın ölçüsünü aldı” denildiğinde anlam bozulduğu için bu kelime kesinlikle bir edattır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] C) Elindeki cetvel ile masanın ölçüsünü aldı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. İle (Bağlaç)
- [Tanım:] Eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını birbirine bağlayan sözcüktür.
- [Bu problemde:] A, B, D ve E şıklarında nesneleri veya özneleri birbirine bağlamıştır.
2. İle (Edat/İlgeç)
- [Tanım:] Cümleye araç, birliktelik veya durum anlamı katan sözcüktür.
- [Bu problemde:] C şıkkında “araç” anlamı katarak edat görevini üstlenmiştir.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Bitişik Yazıma Aldanmak
- [Yanlış:] “-la/-le” şeklinde kelimeye bitişik yazılanların hepsini edat sanmak.
- [Doğru:] “İle” hem ayrı hem de bitişik yazılabilir. Türünü belirleyen tek şey “ve” koyulup koyulamadığıdır.
- [Neden yanlış:] E seçeneğindeki “gömleğiyle” bitişik olmasına rağmen bir bağlaçtır.
Benzer bir soruda “ile” sözcüğünün cümleye birliktelik mi yoksa araç anlamı mı kattığını incelememi ister misin?