İki Noktanın Kullanımı

KPSS KPSS Türkçe
1

Pazardan 3 meyve aldım: Elma, armut, şeftali.

Pazardan 3 meyve aldım: elma, armut, şeftali.

Pazardan birçok meyve aldım: elma, armut, şeftali…

Yukarıdaki 3 cümleden hangilerinin yazımı doğrudur ve neden ?
(İki noktadan önceki cümlede kesinlik bildiren bir sayı ve iki noktadan sonra o sayı kadar örnekleri çeşitlendirmiş ise bu verilen örnekler özel ad olmasa, cümlenin yüklemi de olmasa bile bu örnekler cümle oluşturduğu kabul edildiği için örnek büyük harf ile başlar.)

2

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük Harf Kuralları

Verilen cümlelerden 2. ve 3. cümlelerin yazımı doğrudur, 1. cümlenin yazımı ise yanlıştır.

:brain: Cümlelerin Detaylı Analizi

1. Cümle: Pazardan 3 meyve aldım: Elma, armut, şeftali.

  • Durum: :cross_mark: YANLIŞ
  • Neden: İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle niteliğinde değildir (yüklemi yoktur) ve “elma” kelimesi özel isim değildir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre iki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında ilk kelime küçük harfle başlar. Öncesinde sayı verilmiş olması kelimenin büyük harfle başlamasını sağlamaz.

2. Cümle: Pazardan 3 meyve aldım: elma, armut, şeftali.

  • Durum: :white_check_mark: DOĞRU
  • Neden: İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan cins isimler sıralandığı için “elma” küçük harfle başlamıştır. Ayrıca “3 meyve” denilerek sayı belirtildiği ve verilen 3 örnekle liste tamamlandığı için cümlenin sonuna nokta (.) konulmuştur.

3. Cümle: Pazardan birçok meyve aldım: elma, armut, şeftali...

  • Durum: :white_check_mark: DOĞRU
  • Neden: İki noktadan sonra gelen örnekler küçük harfle başlamıştır. “Birçok” ifadesiyle sınır belirtilmediği ve örneklerin devam edebileceği (ucu açık kaldığı) gösterildiği için cümlenin sonuna üç nokta (…) konulmuştur.

:warning: Sık Yapılan Hata: Sayı Belirtilme Kuralı

Sorunuzun altındaki notta belirttiğiniz “Sayı verilirse iki noktadan sonraki örnekler cümle sayılır ve büyük harfle başlar” düşüncesi, sınavlara hazırlık sürecinde sıkça karşılaşılan yanlış bir bilgidir.

  1. Büyük Harfle Başlama Şartı: İki noktadan sonra sadece tam bir cümle geliyorsa veya sıralanan ilk kelime özel isim ise büyük harfle başlanır. Öncesinde sayı verilmiş olması, arkasından gelen sözcükleri “cümle” yapmaz.
    • TDK Örneği: “Bu kentin iki belirgin özelliği vardır: deniz ve yeşillik.”
      (Görüldüğü gibi “iki” sayısı verilmesine rağmen “deniz” kelimesi küçük harfle başlatılmıştır.)
  2. Sayı Belirtmenin Gerçek İşlevi: İki noktadan önceki ifadede sayı belirtilmesi kelimenin büyük/küçük harfle başlamasını değil, sadece cümlenin sonundaki noktalama işaretini belirler:
    • Sayı kadar örnek verildiyse liste biter \rightarrow Nokta (.) konur.
    • Sayı belirtilmeyip ucu açık bırakıldıysa \rightarrow Üç nokta (…) konur.

:bar_chart: Özet Karşılaştırma Tablosu

Cümle İlk Harf Kullanımı Son Noktalama İşareti Genel Durum
1. Cümle :cross_mark: Büyük (Elma) :white_check_mark: Nokta (.) Yanlış
2. Cümle :white_check_mark: Küçük (elma) :white_check_mark: Nokta (.) Doğru
3. Cümle :white_check_mark: Küçük (elma) :white_check_mark: Üç Nokta (…) Doğru

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 2 ve 3 numaralı cümlelerin yazımı doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

İki noktanın kullanımı veya diğer noktalama işaretleriyle ilgili KPSS’de karşınıza çıkabilecek benzer bir çeldirici soruyu birlikte çözmek ister misiniz?