İki çark ayni yönde f i hizlarda dönmektedir

Soru:
18. Aşağıdaki şekilde birinde sayıların, diğerinde ise harflerin yazılı olduğu birtbirinden bağımsız hareket edebilen iç içe geçmiş
iki çark ayni yönde f i hizlarda dönmektedir. Sayiların yazılı olduğu çark saat yönünde 2 tam tur döndüğü s sürede harfle-
rin yazılı olduğu çark 3 tam tur dönebilmektedir.
Saat yönü
Çarklar yukarıdaki durumdayken iki çark aynı anda saat yönünde döndürülüyor.
Buna göre harflerin yazılı olduğu çark 2 tam tur döndüğünde çarkların görünümü aşağıdakilerden hangisi olur?
A)
B)
D)

Soru Fotoğrafı:
!Soru Görseli [Link Silindi]

İki çarktan harflerin yazılı olduğu çark 2 tur döndüğünde çarkların görünümü hangisi olur?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Çarkların dönüş sayıları ve hızları orantılıdır.
  • Sayılar çarkı 2 tam tur döndüğünde harfler çarkı 3 tam tur dönüyor.
  • Buna göre süre ve tur oranı kullanılarak hangi çarkın kaç tam tur döndüğü bulunur.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Dönme hızlarının oranını bul
Sayılardan olan çark, 2 tam turda harfler çarkı 3 tam tur dönmekte.
Yani..

\text{Sayısal çark hızı} : \text{Harfli çark hızı} = 2 : 3

Adım 2 — Harflerin yazılı olduğu çark 2 tur döndüğünde sayılar çarkı kaç tur döner?
Harfli çark 3 tur dönerken sayılar çark 2 tur dönüyor.
Harflerin 2 tam tur dönmesi için, sayılar çarkının dönme turu:

x = \frac{2 \times 2}{3} = \frac{4}{3} \approx 1,33 \text{ tur}

Adım 3 — Çarkların yeni pozisyonunu belirle

  • Harfli çark 2 tam tur döndüğünde tekrar başladığı yere gelir.
  • Sayılar çarkı yaklaşık 1,33 tur döner, yani 1 tam tur + 1/3 tur.
  • 1 tam tur döndükten sonra 1/3 tur daha döner.
  • Sayılar çarkında 6 sayı olduğuna göre 1/3 tur, 6 parçanın 2 tanesi kadar ilerlemeye eşittir (6 × 1/3 = 2).

Başlangıçta sayılar 1 gösterirken, 2 parça ilerlediğinde 3 olacaktır.
Yani sayılar göstergesi 3 konumunda olur.

Adım 4 — Doğru şıkkı bul
İçte harfler yine aynı sıradadır çünkü 2 tam tur döndü.
Dışta sayılar 3 numarada olmalıdır.

Seçeneklerde dışta “3” sayısı ve içte A, B, C, D, E, F sırası olan şık B şıkkıdır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: B şıkkı

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

İki çark aynı yönde dönerken harfler 2 tam tur döndüğünde çarkların görünümü hangisidir?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Çarkların dönüş sayısı oranı ile süre orantılıdır: hız = (tur sayısı) / (süre).
  • Bir çark tam t tam tur dönerse başlangıç konumuna geri döner.
  • Bir tam turun kesri, çarkta eşit parçaya bölünmüş sektörlere göre pozisyon kayması sağlar.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Hızların belirlenmesi

Verilen: sayılar çarkı s sürede 2 tam tur, harfler çarkı s sürede 3 tam tur yapıyor.

\text{Sayiların hızı} = \omega_{\text{sayı}} = \frac{2}{s} \ (\text{tur/s})
\text{Harflerin hızı} = \omega_{\text{harf}} = \frac{3}{s} \ (\text{tur/s})

Adım 2 — Harfler 2 tam tur döndüğünde geçen süre

Kurulum: Harfler 2 tam tur yaptığında geçen süre t nedir?

t = \frac{2\ \text{tur}}{\omega_{\text{harf}}}
t = \frac{2}{3/s}
t = \frac{2s}{3}

Adım 3 — Bu sürede sayıların döndüğü tur sayısı

Kurulum: Sayılar çarkının bu sürede kaç tam tur yaptığını bul.

\text{Sayiların tur sayısı} = \omega_{\text{sayı}} \cdot t
\text{Sayiların tur sayısı} = \frac{2}{s} \cdot \frac{2s}{3}
\text{Sayiların tur sayısı} = \frac{4}{3}\ \text{tur}
\text{Sayiların tur sayısı} = 1 + \frac{1}{3}\ \text{tur}

Adım 4 — Pozisyon kaymasının hesaplanması

Kurulum: Çark 6 eşit sektöre bölünmüş, bir tam turun \frac{1}{3}ü kaç sektöre denk gelir?

\frac{1}{3}\ \text{tur} = \frac{1}{3} \cdot 6\ \text{sektör}
\frac{1}{3}\ \text{tur} = 2\ \text{sektör}

Sonuç: Sayılar çarkı net olarak saat yönünde 2 sektör (pozisyon) kayar. Harfler çarkı 2 tam tur yaptığı için başlangıç konumuna geri döner (yani harflerin dizilişi aynı kalır).

Adım 5 — A Seçeneğini İncele

A seçeneğinde üstteki okta harf A yerinde duruyor ve dıştaki sayı üstte 5 olarak gösterilmiş.

  • Harfler çarkı başlangıç konumunda kalmalı → uygun.
  • Sayılar çarkı saat yönünde 2 sektör ilerlemeli → üstteki sayı başlangıçta 1 ise, iki sektör saat yönünde ilerleme üstte 5 gösterir → uygun.

Adım 6 — B Seçeneğini İncele

B seçeneğinde üstteki sayı 3 gösterilmiş.

  • Hesaba göre üstte olması gereken sayı 5 olduğundan B seçeneği uygun değil.

Adım 7 — C Seçeneğini İncele

C seçeneğinde dıştaki üst sayı 5 olabilir ama içteki harfler başlangıç konumunda değil (harf dizilişi kaymış gösterilmiş).

  • Harfler 2 tam tur yaptığında iç çark başlangıç konumuna dönmelidir; C seçeneği bunu sağlamıyor → C seçeneği uygun değil.

Adım 8 — D Seçeneğini İncele

D seçeneğinde üstteki sayı 1 gösterilmiş.

  • Hesaba göre dıştaki sayı üstte 5 olmalı; D seçeneği uygun değil.

Adım 9 — Seçenek Karşılaştırması

:white_check_mark: A. (üstte 5, içte A) — DOĞRU — iç çark başlangıç konumunda, dış çark saat yönünde 2 sektör ilerlemiş.

:cross_mark: B. (üstte 3) — YANLIŞ — dış çark doğru konumda değil.

:cross_mark: C. (harfler kaymış) — YANLIŞ — iç çark başlangıç konumunda değil, oysa 2 tam tur sonrası başlangıca dönmelidir.

:cross_mark: D. (üstte 1) — YANLIŞ — dış çark doğru konumda değil.

Son Doğrulama

  • Harfler 2 tam tur yaptığı için iç çark başlangıç konumunda kalır.
  • Bu sırada dış çark 4/3 tur yapar; tam tur etkisi sıfırlandığında net \tfrac{1}{3} tur = 2 sektör saat yönünde kayma olur.
  • Başlangıçta üstte 1 ve içte A ise, 2 sektör saat yönünde ilerleme sonucu üstte 5 ve içte A olur. Bu A seçeneği ile uyuşur.

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Oran ve Orantı
  • Tanım: İki hareketin tur sayıları süreyle orantılıdır.
  • Bu problemde: Farklı hızlarda dönen çarkların aynı süre içindeki tur sayıları orantıyla ifade edildi.
  1. Dönme ve Modulo
  • Tanım: Tam turlar başlangıç konumunu korur; kısmi tur sektör kaymasına neden olur.
  • Bu problemde: 1 tam tur etkisiz sayılınca kalan \tfrac{1}{3} tur sektör kayması hesaplandı.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Hata Başlığı: Tam turları hesaba katmamak

  • Yanlış: Sayıların 4/3 tur yaptığını doğrudan 4/3 sektör kayması olarak yorumlamak.
  • Doğru: 4/3 tur = 1 tam tur + 1/3 tur → tam tur başlangıca döndürür; net kayma sadece 1/3 turdur.
  • Neden yanlış: Tam turun konumu değiştirmediği unutulur.
  • Düzeltme: Tam turları çıkarıp kalan kısmı sektör sayısıyla çarpın.

CEVAP: A şıkkı

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?