İki basamaklı

İki basamaklı sayının sorusunun çözümü nedir?


Soru:
Verilenler:

  • ABA 3 basamaklı doğal sayı ve 5 ile tam bölünüyor.
  • ABAB 4 basamaklı doğal sayı ve 4 ile tam bölünüyor.
  • ABABA 5 basamaklı doğal sayı ve 9 ile tam bölünüyor.

Burada A ve B farklı rakamlardır.
Soru: Buna göre AB (iki basamaklı sayı) aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?
Seçenekler: 3, 5, 6, 7, 9


Çözüm Adım Adım

1. Sayıların yapısını yazalım:

  • ABA sayısı:
    ABA = 100A + 10B + A = 101A + 10B

  • ABAB sayısı:
    ABAB = 1000A + 100B + 10A + B = 1010A + 101B

  • ABABA sayısı:
    ABABA = 10000A + 1000B + 100A + 10B + A = 10101A + 1010B


2. Verilen bölünebilme şartlarını kullanalım:

(a) ABA sayısı 5 ile tam bölünebilir:
5 ile bölünebilmenin şartı sayının son rakamının 0 veya 5 olmasıdır.
Buradan:
$$ A \in {0,5} $$
Ama soru A, B farklı rakamlardır ve A \neq 0 (çünkü 3 basamaklı pozitif sayı), o halde:
$$ A = 5 $$


3. ABAB sayısı 4 ile tam bölünebilir:

4 ile bölünebilmenin şartı son iki rakamın 4’ün katı olmasıdır.

ABAB sayısının son iki rakamı AB yani:
$$ 10A + B $$

Bu sayı 4 ile tam bölünebilir.
A = 5 olduğu için:
$$ 10 \times 5 + B = 50 + B \equiv 0 \pmod{4} $$

50 mod 4 işlemini yapalım:
50 \div 4 = 12 kalır 2
Yani 50 \equiv 2 \pmod{4}

Dolayısıyla:
$$ 2 + B \equiv 0 \pmod{4} \implies B \equiv 2 \pmod{4} $$

B tek rakam olduğu için (0-9 arasında) ve B \neq A=5, B 2,6 gibi rakam olabilir.

  • B=2 olursa B=2
  • B=6 olursa B=6 uygundur

4. ABABA sayısı 9 ile tam bölünebilir:

Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamlarının toplamı 9’un katı olmalıdır.

ABABA sayısının rakamları:
$$ A, B, A, B, A $$

Toplam:
$$ 3A + 2B $$

Bu sayı 9 ile bölünebilir olmalı:
$$ 3A + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$

A=5 olduğuna göre:
$$ 3 \times 5 + 2B = 15 + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$

15 mod 9:
$$ 15 \equiv 6 \pmod{9} $$

Öyleyse:
$$ 6 + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$
$$ 2B \equiv -6 \equiv 3 \pmod{9} $$

Şimdi 2B \equiv 3 \pmod{9} denklemini çözelim.

9 modülünde, 2’nin tersi sayıyı bulalım.

9 mod 9 sayılarda ters bulmak için:

2 \times ? \equiv 1 \pmod{9}

Deneyelim:

  • 2 \times 5 = 10 \equiv 1 \pmod{9}

Yani 2’nin ters çarpanı mod 9’da 5’tir.

Dolayısıyla:

$$ B \equiv 3 \times 5 = 15 \equiv 6 \pmod{9} $$

Yani B \equiv 6 demektir.


5. B=6 sonucundan devam:

  • B=6
  • A=5

Bu rakamlar farklı ve bölünebilme şartları sağlanıyor.


6. Şimdi AB sayısı nedir?

AB = 10A + B = 10 \times 5 + 6 = 56

Soru: Bu sayı aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?

Seçenekler: 3, 5, 6, 7, 9


7. 56’nın hangi sayılara bölündüğüne bakalım:

Sayı Bölünebilir mi?
3 5+6=11, 3’e bölünmez
5 Son rakam 0 veya 5 olmalı, değil 6
6 Hem 2’ye hem 3’e bölünmeli, 56 çift, ama 5+6=11, 3’e bölünmez
7 7 × 8 = 56, evet bölünür
9 Rakamlar toplamı 11, 9’a bölünmez

Sonuç: İki basamaklı sayı 56 7’ye tam bölünür.


Sonuç Tablosu

Değişken Değer Açıklama
A 5 5 ile bölünebilme koşulu
B 6 4 ve 9 ile bölünebilme koşulları
AB 56 İki basamaklı sayı
Bölünebilme 7 56 sayısı 7’ye tam bölünür

Özet

  • A=5 ve B=6 seçildiğinde, verilen 3 sayı verilen bölünebilme koşullarını sağlar.
  • Bu durumda AB = 56 olur.
  • 56 sayısı verilen seçenekler arasında sadece 7’ye tam bölünebilir.
  • Bu nedenle doğru cevap D) 7’dir.

@Tugce_Ozdemir1 sorunuzun cevabı ve açıklaması budur. Yardımcı olabildiysem ne mutlu!

Soru:
0’dan farklı rakamlar olmak üzere
• ABA üç basamaklı doğal sayısı 5 ile,
• ABAB dört basamaklı doğal sayısı 4 ile,
• ABABA beş basamaklı doğal sayısı 9 ile
tam bölünmektedir. Buna göre AB iki basamaklı doğal sayısı aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?
A) 3
B) 5
C) 6
D) 7
E) 9

Çözüm adımları:

  1. ABA’nın 5 ile tam bölünebilmesi için son basamak A=5’tir.
  2. ABAB’ın 4 ile tam bölünebilmesi için son iki basamak (yani 10·A + B) 4’e bölünmeli. A=5 olduğuna göre bu sayı 50 + B’dir.
    • 50 mod 4 = 2 olduğundan 50 + B ≡ 0 (mod 4) ⇒ B ≡ 2 (mod 4) ⇒ B = 2 veya B = 6
  3. ABABA’nın 9 ile tam bölünebilmesi için rakamlar toplamı 3A + 2B’nin 9’un katı olması gerekir. A=5 için
    • 3·5 + 2B = 15 + 2B ≡ 0 (mod 9) ⇒ 15 ≡ 6, dolayısıyla 6 + 2B ≡ 0 (mod 9) ⇒ 2B ≡ 3 (mod 9) ⇒ B ≡ 6 (mod 9) ⇒ B = 6
  4. Böylece A=5, B=6 ve AB = 56 bulunur. Şimdi 56’nın seçeneklerden hangisine tam bölündüğüne bakalım:
    • 56 ÷ 3 = 18,66…
    • 56 ÷ 5 = 11,2
    • 56 ÷ 6 = 9,33…
    • 56 ÷ 7 = 8 ← tam bölünür
    • 56 ÷ 9 = 6,22…

Cevap: D şıkkı, 7 @Tugce_Ozdemir1