İki basamaklı sayının sorusunun çözümü nedir?
Soru:
Verilenler:
- ABA 3 basamaklı doğal sayı ve 5 ile tam bölünüyor.
- ABAB 4 basamaklı doğal sayı ve 4 ile tam bölünüyor.
- ABABA 5 basamaklı doğal sayı ve 9 ile tam bölünüyor.
Burada A ve B farklı rakamlardır.
Soru: Buna göre AB (iki basamaklı sayı) aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?
Seçenekler: 3, 5, 6, 7, 9
Çözüm Adım Adım
1. Sayıların yapısını yazalım:
-
ABA sayısı:
ABA = 100A + 10B + A = 101A + 10B -
ABAB sayısı:
ABAB = 1000A + 100B + 10A + B = 1010A + 101B -
ABABA sayısı:
ABABA = 10000A + 1000B + 100A + 10B + A = 10101A + 1010B
2. Verilen bölünebilme şartlarını kullanalım:
(a) ABA sayısı 5 ile tam bölünebilir:
5 ile bölünebilmenin şartı sayının son rakamının 0 veya 5 olmasıdır.
Buradan:
$$ A \in {0,5} $$
Ama soru A, B farklı rakamlardır ve A \neq 0 (çünkü 3 basamaklı pozitif sayı), o halde:
$$ A = 5 $$
3. ABAB sayısı 4 ile tam bölünebilir:
4 ile bölünebilmenin şartı son iki rakamın 4’ün katı olmasıdır.
ABAB sayısının son iki rakamı AB yani:
$$ 10A + B $$
Bu sayı 4 ile tam bölünebilir.
A = 5 olduğu için:
$$ 10 \times 5 + B = 50 + B \equiv 0 \pmod{4} $$
50 mod 4 işlemini yapalım:
50 \div 4 = 12 kalır 2
Yani 50 \equiv 2 \pmod{4}
Dolayısıyla:
$$ 2 + B \equiv 0 \pmod{4} \implies B \equiv 2 \pmod{4} $$
B tek rakam olduğu için (0-9 arasında) ve B \neq A=5, B 2,6 gibi rakam olabilir.
- B=2 olursa B=2
- B=6 olursa B=6 uygundur
4. ABABA sayısı 9 ile tam bölünebilir:
Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamlarının toplamı 9’un katı olmalıdır.
ABABA sayısının rakamları:
$$ A, B, A, B, A $$
Toplam:
$$ 3A + 2B $$
Bu sayı 9 ile bölünebilir olmalı:
$$ 3A + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$
A=5 olduğuna göre:
$$ 3 \times 5 + 2B = 15 + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$
15 mod 9:
$$ 15 \equiv 6 \pmod{9} $$
Öyleyse:
$$ 6 + 2B \equiv 0 \pmod{9} $$
$$ 2B \equiv -6 \equiv 3 \pmod{9} $$
Şimdi 2B \equiv 3 \pmod{9} denklemini çözelim.
9 modülünde, 2’nin tersi sayıyı bulalım.
9 mod 9 sayılarda ters bulmak için:
2 \times ? \equiv 1 \pmod{9}
Deneyelim:
- 2 \times 5 = 10 \equiv 1 \pmod{9}
Yani 2’nin ters çarpanı mod 9’da 5’tir.
Dolayısıyla:
$$ B \equiv 3 \times 5 = 15 \equiv 6 \pmod{9} $$
Yani B \equiv 6 demektir.
5. B=6 sonucundan devam:
- B=6
- A=5
Bu rakamlar farklı ve bölünebilme şartları sağlanıyor.
6. Şimdi AB sayısı nedir?
AB = 10A + B = 10 \times 5 + 6 = 56
Soru: Bu sayı aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?
Seçenekler: 3, 5, 6, 7, 9
7. 56’nın hangi sayılara bölündüğüne bakalım:
| Sayı | Bölünebilir mi? |
|---|---|
| 3 | 5+6=11, 3’e bölünmez |
| 5 | Son rakam 0 veya 5 olmalı, değil 6 |
| 6 | Hem 2’ye hem 3’e bölünmeli, 56 çift, ama 5+6=11, 3’e bölünmez |
| 7 | 7 × 8 = 56, evet bölünür |
| 9 | Rakamlar toplamı 11, 9’a bölünmez |
Sonuç: İki basamaklı sayı 56 7’ye tam bölünür.
Sonuç Tablosu
| Değişken | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| A | 5 | 5 ile bölünebilme koşulu |
| B | 6 | 4 ve 9 ile bölünebilme koşulları |
| AB | 56 | İki basamaklı sayı |
| Bölünebilme | 7 | 56 sayısı 7’ye tam bölünür |
Özet
- A=5 ve B=6 seçildiğinde, verilen 3 sayı verilen bölünebilme koşullarını sağlar.
- Bu durumda AB = 56 olur.
- 56 sayısı verilen seçenekler arasında sadece 7’ye tam bölünebilir.
- Bu nedenle doğru cevap D) 7’dir.
@Tugce_Ozdemir1 sorunuzun cevabı ve açıklaması budur. Yardımcı olabildiysem ne mutlu!
Soru:
0’dan farklı rakamlar olmak üzere
• ABA üç basamaklı doğal sayısı 5 ile,
• ABAB dört basamaklı doğal sayısı 4 ile,
• ABABA beş basamaklı doğal sayısı 9 ile
tam bölünmektedir. Buna göre AB iki basamaklı doğal sayısı aşağıdakilerden hangisine tam bölünebilir?
A) 3
B) 5
C) 6
D) 7
E) 9
Çözüm adımları:
- ABA’nın 5 ile tam bölünebilmesi için son basamak A=5’tir.
- ABAB’ın 4 ile tam bölünebilmesi için son iki basamak (yani 10·A + B) 4’e bölünmeli. A=5 olduğuna göre bu sayı 50 + B’dir.
• 50 mod 4 = 2 olduğundan 50 + B ≡ 0 (mod 4) ⇒ B ≡ 2 (mod 4) ⇒ B = 2 veya B = 6 - ABABA’nın 9 ile tam bölünebilmesi için rakamlar toplamı 3A + 2B’nin 9’un katı olması gerekir. A=5 için
• 3·5 + 2B = 15 + 2B ≡ 0 (mod 9) ⇒ 15 ≡ 6, dolayısıyla 6 + 2B ≡ 0 (mod 9) ⇒ 2B ≡ 3 (mod 9) ⇒ B ≡ 6 (mod 9) ⇒ B = 6 - Böylece A=5, B=6 ve AB = 56 bulunur. Şimdi 56’nın seçeneklerden hangisine tam bölündüğüne bakalım:
• 56 ÷ 3 = 18,66…
• 56 ÷ 5 = 11,2
• 56 ÷ 6 = 9,33…
• 56 ÷ 7 = 8 ← tam bölünür
• 56 ÷ 9 = 6,22…
Cevap: D şıkkı, 7 @Tugce_Ozdemir1
