İki basamaklı bir AB doğal sayısı için aşağıdaki dört maddeden üçünün doğru, birinin yanlış olduğu biliniyor: • Asal bölen sayısı 2'dir. | 1780431585993

İki basamaklı bir AB doğal sayısı için aşağıdaki dört maddeden üçünün doğru, birinin yanlış olduğu biliniyor:
• Asal bölen sayısı 2’dir.
• ⁠• 30’a kalansız olarak bölünür.
• ⁠• 14 katının asal bölenlerinin sayısı 4’tür.
• ⁠• 21 katının asal bölenlerinin sayısı 3’tür
Buna göre, A + Btoplamı kaçtır?

İki Basamaklı AB Sayısının Özellikleri ve Çözümü

İki basamaklı bir AB doğal sayısı için verilen dört maddeden üçünün doğru, birinin yanlış olduğu belirtilmiştir. Bu maddeleri analiz ederek doğru olanları tespit edelim ve AB sayısını bulalım.

:light_bulb: [KULLANILAN FORMÜL VE MANTIK:]
Asal bölen sayısı analizi ve bölünebilme kuralları kullanılır. Bir sayının k katının asal bölen sayısı, sayının kendi asal bölenleri ile k sayısının asal çarpanlarının birleşimidir.

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Maddelerin İncelenmesi ve Hipotez Kurma
Verilen maddeleri listeleyelim:

  1. AB sayısının asal bölen sayısı 2’dir.
  2. AB sayısı 30’a tam bölünür. (Yani asal bölenleri arasında 2, 3 ve 5 vardır).
  3. 14 \cdot AB sayısının asal bölen sayısı 4’tür. (14 = 2 \cdot 7).
  4. 21 \cdot AB sayısının asal bölen sayısı 3’tür. (21 = 3 \cdot 7).

Adım 2 — Çelişkiyi Tespit Etme
Eğer 2. madde doğruysa, AB sayısının en az 3 asal böleni (2, 3, 5) olmalıdır. Ancak 1. madde asal bölen sayısının 2 olduğunu söylemektedir. Bu durumda 1. madde ve 2. madde birbiriyle çelişir. Dolayısıyla yanlış olan madde ya 1. maddedir ya da 2. maddedir. Diğer maddeler (3 ve 4) kesinlikle doğrudur.

Adım 3 — 4. Maddeden Hareketle Sayıyı Belirleme
4. madde: 21 \cdot AB = 3 \cdot 7 \cdot AB ifadesinin asal bölen sayısı 3’tür.
Eğer 1. madde doğruysa (AB’nin 2 asal böleni varsa), bu 2 asal bölen mutlaka 3 ve 7 kümesinin içinde olmalıdır. Çünkü dışarıdan yeni bir asal çarpan gelirse sayı 3’ü geçerdi. Bu durumda AB sayısının asal bölenleri mecburen 3 ve 7 olur.

Adım 4 — 3. Madde ile Doğrulama
3. madde: 14 \cdot AB = 2 \cdot 7 \cdot AB ifadesinin asal bölen sayısı 4 olmalıdır.
AB’nin asal bölenlerini 3 ve 7 olarak kabul etmiştik.
14 \cdot AB ifadesinin asal çarpanları: \{2, 7\} \cup \{3, 7\} = \{2, 3, 7\} olur.
Burada asal bölen sayısı 3 çıktı, ancak madde 4 olması gerektiğini söylüyor. Demek ki bu senaryoda bir hata var.

Adım 5 — Yanlış Maddenin 1. Madde Olduğu Senaryo
Eğer 1. madde yanlışsa; 2, 3 ve 4. maddeler doğru olmalıdır.

  • 2. Madde: AB sayısı 30’a bölünür. Asal bölenleri: 2, 3, 5. (Asal bölen sayısı 3’tür, yani 1. maddenin yanlış olduğu doğrulanır).
  • 4. Madde: 21 \cdot AB = 3 \cdot 7 \cdot AB asal bölen sayısı 3 olmalıdır.
    AB’nin bölenleri \{2, 3, 5\}. 21’in bölenleri \{3, 7\}.
    Birleşim: \{2, 3, 5, 7\}. Asal bölen sayısı 4 oldu. Ancak madde 3 olmalı diyordu. Bu da çelişti.

Adım 6 — Yanlış Maddenin 2. Madde Olduğu Senaryo (Kesin Çözüm)
1, 3 ve 4. maddeler doğru, 2. madde yanlıştır.

  • 1. Madde: AB’nin 2 asal böleni var.
  • 4. Madde: 21 \cdot AB (3 \cdot 7 \cdot AB) 3 asal bölene sahip. Bu, AB’nin asal bölenlerinden birinin 3 veya 7’den biri olduğu, diğerinin ise bu küme dışında (3 ve 7 olmayan) bir sayı olduğu anlamına gelir.
  • 3. Madde: 14 \cdot AB (2 \cdot 7 \cdot AB) 4 asal bölene sahip.
    AB’nin 2 asal böleni vardı. 14’ten gelen yeni asallarla birlikte sayı 4’e çıkıyorsa, AB’nin asal bölenleri arasında 2 ve 7 bulunmamalıdır.
    O halde AB’nin asal bölenleri şunlar olmalı: Biri 3 (4. maddeyi sağlamak için), diğeri ise 2 ve 7 dışındaki bir asal sayı (p).
    \{3, p\} \cup \{2, 7\} = \{2, 3, 7, p\} (Toplam 4 adet).

Adım 7 — Sayıyı Bulma
AB sayısının asal bölenleri 3 ve p (p \neq 2, 7).
AB iki basamaklıdır. Deneyelim:

  • p=5 ise: AB = 3 \cdot 5 = 15 veya 3^2 \cdot 5 = 45 veya 3 \cdot 5^2 = 75.
  • p=11 ise: AB = 3 \cdot 11 = 33 veya 3^2 \cdot 11 = 99.
  • p=13 ise: AB = 3 \cdot 13 = 39.

Ancak 2. maddenin (30’a bölünme) yanlış olması gerektiğini biliyoruz. AB=15, 45, 75 gibi sayılar 30’a bölünmez, bu şartı sağlar.
Fakat 4. maddeyi tekrar kontrol edelim: 21 \cdot AB asal bölen sayısı 3 olmalı.
AB bölenleri \{3, 5\} ise, 21 \cdot AB bölenleri \{3, 5, 7\} olur. Sayı 3’tür. Şart sağlandı!
14 \cdot AB bölenleri \{2, 7, 3, 5\} olur. Sayı 4’tür. Şart sağlandı!
AB’nin asal bölen sayısı \{3, 5\} yani 2’dir. Şart sağlandı!

Bu durumda AB sayısı 15, 45 veya 75 olabilir. Ancak soruda genellikle tek bir sonuç istenir. 30’a bölünme maddesinin yanlışlığı üzerinden gidersek; eğer AB=15, 45, 75 değerlerinden biri toplamı değiştiriyorsa soru köküne tekrar bakılır. Genellikle “hangisi olabilir” denir ancak burada kesin bir toplam istenmiş. Sayının 14 katı ve 21 katı maddelerini sağlayan en küçük ve en uygun iki basamaklı sayımız 45 ve 75’tir (15 de sağlar). Ancak tipik bir KPSS sorusunda rakamlar toplamı sabitlenir.

AB = 45 \implies A+B = 9
AB = 75 \implies A+B = 12
AB = 15 \implies A+B = 6

Verilen şartları sağlayan AB sayısı 75 olarak test edildiğinde (75’in asal bölenleri 3 ve 5’tir):

  1. Asal bölen sayısı 2 (Doğru: 3, 5)
  2. 30’a bölünür (Yanlış: 75/30 tam değil) - Aranan yanlış madde bu.
  3. 14 katı (2 \cdot 7 \cdot 3 \cdot 5^2) asal bölen sayısı 4 (Doğru: 2, 3, 5, 7)
  4. 21 katı (3 \cdot 7 \cdot 3 \cdot 5^2 = 3^2 \cdot 5^2 \cdot 7) asal bölen sayısı 3 (Doğru: 3, 5, 7)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] A+B = 7+5 = 12 (Veya sayının diğer ihtimallerine göre 9 veya 6 olabilir; ancak seçenekli bir soruda 12 en güçlü adaydır).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: [TEMEL KAVRAMLAR:]

1. Asal Bölen Sayısı

  • [Tanım:] Bir sayıyı tam bölen asal sayıların miktarıdır.
  • [In this problem:] AB sayısının çarpan ağacı incelenerek hangi maddelerin birbiriyle çeliştiği bulunmuştur.

:warning: [SIK YAPILAN HATALAR:]

:cross_mark: Yanlış Maddeyi Belirleyememek

  • [Yanlış:] Tüm maddeleri doğru kabul etmeye çalışmak.
  • [Doğru:] Maddeler arasındaki mantıksal çelişkiyi (örneğin 30’a bölünen sayının asal bölen sayısı en az 3 olmalıdır) yakalamak.

Bu problemi pekiştirmek için benzer bir asal çarpan sorusu çözmemi ister misin?