İfadelerinden hangileri doğrudur?

Question Answer
1
  1. Aşağıda boylam değerleri belli olan ancak enlem değeri verilmeyen bir K merkezi gösterilmiştir.
    Yer şekillerinin etkisiz olduğu kabul edilirse K merkezinden doğan rüzgârların numaralanmış yerlerin hangisinde hava sıcaklığını en çok artırması beklenir?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV
    E) V
  2. Aşağıdaki harita üzerinde bazı rüzgârların esme yerleri gösterilmiştir.
    Rüzgârların esme yeri ve yönleri dikkate alındığında
    I. III numaralı rüzgârın oluşumunda dünyanın ekseni çevresinde dönmesi etkili olmuştur.
    III. I numaralı rüzgârın yağış oluşturma ihtimali yüksektir.
    IV. II numaralı rüzgâr orta kuşak iklimleri üzerinde etkilidir.
    ifadelerinden hangileri doğrudur?
    A) Yalnız I
    B) Yalnız IV
    C) I ve III
    D) II ve III
    E) III ve IV
  3. Aşağıdaki şekilde bir yöreye ait izobar haritası verilmiştir.
    Haritayla ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılmaz?
    A) Yörede oluşan rüzgâr kuzeybatı - güneydoğu yönündedir.
    B) Yükseltinin en fazla olduğu yer güneybatıdır.
    C) İzobarlar, 2 mb’lık aralıklarla çizilmiştir.
    D) Yöredeki en yüksek basınç 1024 mb’nin üzerindedir.
    E) Yöre genel olarak yüksek basınç alanıdır.
  4. Aşağıdaki şekillerde deniz kıyısında yer alan Kuzguncuk’ta, gün içinde etkili olan rüzgârlar gösterilmiştir.
    Şekilde gösterilen rüzgârlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    A) Kara ve denizlerin farklı ısınması sonucu oluşurlar.
    B) Dar alanlarda etkili olurlar.
    C) Kıyılara bol yağış bırakırlar.
    D) Gün içinde yön değiştirirler.
    E) Denizden estiği dönemlerde serinletici etkiye sahiptirler.

Aşağıda boylam değerleri belli olan ancak enlem değeri verilmeyen bir K merkezi...
Aşağıda boylam değerleri belli olan ancak enlem değeri verilmeyen bir K merkezi...800×947 91.8 KB

2

Basınç, Rüzgârlar ve İklim Analizi

Aşağıda sayfada yer alan 5, 6, 7 ve 8. soruların ayrıntılı ve gerekçeli çözümleri yer almaktadır.

5. Soru: Basınç Merkezleri ve Sıcaklık İlişkisi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kuzey Yarım Küre’deki yüksek basınç (antisiklon) merkezlerinde rüzgârlar merkezden çevreye doğru saat yönünde (sağa) saparak dağılır. Ekvator yönünden kutup yönüne (kuzeye) doğru esen rüzgârlar ulaştıkları yerin sıcaklığını artırır.

Çözüm Adımları:

  1. Yarım Küre Tespiti: K merkezinden çıkan oklar saat yönünde (sağa doğru) sapma göstermektedir. Bu durum K merkezinin Kuzey Yarım Küre’de (KYK) bir dinamik/termik yüksek basınç alanı olduğunu kanıtlar.
  2. Sıcaklık Etkisi: Kuzey Yarım Küre’de güneyden kuzeye (kutuplara) doğru esen rüzgârlar daha sıcak enlemlerden geldikleri için ulaştıkları bölgenin sıcaklığını yükseltir.
  3. Şekilde kuzeye (en yüksek enlemlere) doğru yönelen rüzgâr I numaralı koldur. Dolayısıyla ulaştığı yerde hava sıcaklığını en çok artırması beklenen rüzgâr I’dir.

:white_check_mark: CEVAP: A) I

6. Soru: Sürekli ve Devirli Rüzgârların Özellikleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Orta kuşak karalarının batı kıyılarına okyanus üzerinden esen rüzgârlar (Batı Rüzgârları) bol nem taşıyarak orografik/cephesel yağışlara neden olur ve ılıman okyanusal iklimi oluşturur.

Çözüm ve Öncül Analizi:

  • I. Öncül (Yanlış): III numaralı rüzgârın yönü mevsimlik sıcaklık ve basınç farklarına (eksen eğikliği / yıllık hareket) bağlı olarak şekillenir.
  • II. Öncül (Yanlış): Alize veya basınç kuşaklarının sapmasında küresel şekilden ziyade Dünya’nın günlük hareketi (Coriolis kuvveti) etkilidir.
  • III. Öncül (Doğru): I numaralı rüzgâr okyanus üzerinden karaya doğru estiği için bünyesinde bol nem barındırır ve kıyıya ulaştığında yağış oluşturma ihtimali oldukça yüksektir.
  • IV. Öncül (Doğru): II numaralı rüzgâr orta kuşakta (30^\circ - 60^\circ enlemleri) etkili olan Batı Rüzgârları kuşağında yer aldığından orta kuşak iklim tiplerini (özellikle Ilıman Okyanusal iklimi) doğrudan şekillendirir.

:white_check_mark: CEVAP: E) III ve IV

7. Soru: İzobar Haritalarının Yorumlanması

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İzobar (eş basınç) haritaları yalnızca atmosfer basınç dağılımını gösterir; yer şekillerinin yükseltisi (topoğrafya) bu haritalardan doğrudan tespit edilemez.

Seçenek Analizi:

  • A) Doğru: Rüzgâr yüksek basınçtan (Kuzeybatı: 1024 mb) alçak basınca (Güneydoğu: 1014 mb) doğru eser.
  • B) Yanlış (Yapılamaz yorum): Harita bir izohips (eş yükselti) haritası değil, izobar (eş basınç) haritasıdır. Yüksek basınç merkezinin bulunması oranın en yüksek yer olduğunu göstermez.
  • C) Doğru: Değerler 1024, 1022, 1020… şeklinde ikişer ikişer (2\text{ mb}) azalmaktadır.
  • D) Doğru: En içteki kapalı eğri 1024\text{ mb} olduğuna göre merkeze doğru basınç 1024\text{ mb}'nin üzerindedir.
  • E) Doğru: Normal atmosfer basıncı 1013\text{ mb} kabul edilir. Haritadaki tüm değerler 1013\text{ mb}'nin üzerinde olduğu için alan genel olarak yüksek basınç sahasıdır.

:white_check_mark: CEVAP: B) Yükseltinin en fazla olduğu yer güneybatıdır.

8. Soru: Günlük Rüzgârlar (Meltemler)

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Meltem rüzgârları; Dünya’nın eksen hareketi sonucu gece ve gündüz meydana gelen kara ve denizlerin farklı ısınma özelliklerine bağlı oluşan yerel rüzgârlardır.

Seçenek Analizi:

  • A) Doğru: Karalar denizlere göre daha çabuk ısınıp çabuk soğur; oluşan bu termik basınç farkı meltemleri meydana getirir.
  • B) Doğru: Yerel rüzgârlar oldukları için dar alanlarda etkili olurlar.
  • C) Yanlış: Meltem rüzgârları hafif esintilerdir, esiş süreleri kısa olduğu ve genellikle yükselici hava hareketine sebep olmadıkları için yağış bırakmazlar.
  • D) Doğru: Gündüz denizden karaya (deniz meltemi), gece ise karadan denize (kara meltemi) eserek gün içinde yön değiştirirler.
  • E) Doğru: Gündüz deniz karaya kıyasla daha serin olduğundan denizden esen rüzgâr serinletici etki yapar.

:white_check_mark: CEVAP: C) Kıyılara bol yağış bırakırlar.