göre,
de
ideal ampermetreler ve ideal voltmetrelerden ol
elektrik devresi şekildeki gibidir.
3. Özdes K, L, M, N ampulleri, iç direnci önemsiz1
Üreteç
Buna göre; K, L, M ve N ampullerinden hangileri ısık
verebilir?
A) K ve L
B) L ve N
C) K, M ve N
E) L, M ve N
or o0fava 0eciniz.
D) K, L ve N
İdeal Ampermetre ve Voltmetrelerin Bulunduğu Devrede Işık Veren Ampuller
KULLANILAN TEMEL KURALLAR:
- İdeal Ampermetre: İç direnci 0\ \Omega kabul edilir; üzerinden akım geçer ve devre analizinde düz bir tel (boş tel) gibi davranır.
- İdeal Voltmetre: İç direnci sonsuz (\infty) kabul edilir; üzerinden akım geçmez ve bağlı olduğu kol açık devre gibi davranır.
- Kısa Devre: Bir devre elemanının her iki ucu aynı potansiyele (aynı harfe) bağlanırsa eleman üzerinden akım geçmez ve ampul ışık vermez.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Devrenin Harflendirilmesi (Düğüm Analizi)
- Üretecin artı (+) kutbuna bağlı düğüme X, eksi (-) kutbuna bağlı düğüme Y diyelim.
- Sol koldaki ampermetre düz tel olduğundan, K ve L ampullerinin sol uçları doğrudan X potansiyeline bağlanır.
- K ve L ampullerinin sağ uçlarının birleştiği düğüme Z diyelim.
- Üst koldaki ampermetre de düz tel gibi davranarak Z noktasını doğrudan M ampulünün sağına ve N ampulünün soluna taşır.
- Üstteki ve alttaki voltmetreler üzerinden akım geçmeyeceği için bu kolları açık devre olarak düşünebiliriz.
- N ampulünün sağ ucu ise doğrudan üretecin eksi kutbuna (Y) bağlıdır.
Adım 2 — K ve L Ampullerinin Durumu
- K ampulü: X ve Z noktaları arasına bağlıdır. Üzerinden akım geçer, ışık verir.
- L ampulü: X ve Z noktaları arasına bağlıdır (solundaki ampermetre akımı engellemez). Üzerinden akım geçer, ışık verir.
- K ve L ampulleri birbirine paralel bağlıdır.
Adım 3 — M Ampulünün Durumu (Kısa Devre Analizi)
- M ampulünün sol ucu Z noktasına bağlıdır.
- M ampulünün sağ ucu, üst koldaki ideal ampermetre (düz tel) üzerinden yine Z noktasına bağlanmıştır.
- Her iki ucu da aynı potansiyele (Z - Z) bağlandığı için M ampulü kısa devre olur ve ışık vermez.
Adım 4 — N Ampulünün Durumu
- K ve L ampullerinden geçip Z noktasında birleşen ana kol akımı, üstteki ampermetreden geçerek N ampulüne ulaşır.
- N ampulü, Z ile Y noktaları arasında devreyi tamamlayan ana kolda yer alır.
- Üzerinden akım geçerek üretecin eksi kutbuna ulaştığı için N ampulü ışık verir.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. K ve L — N ampulü de ışık verdiği için eksiktir.- B. L ve N — K ampulü de ışık verdiği için eksiktir.
- C. K, M ve N — M ampulü kısa devre olduğundan yanlıştır.
D. K, L ve N — K, L ve N ampulleri ışık verir, M ise kısa devredir.- E. L, M ve N — M kısa devre olduğu ve K dahil edilmediği için yanlıştır.
Adım 6 — Son Doğrulama
Devrede akım üretecin (+) kutbundan çıkarak paralel bağlı K ve L ampullerinden geçer, üstteki ampermetre üzerinden geçerek M ampulünü kısa devre yapar ve ardından N ampulünün üzerinden geçerek üretecin (-) kutbuna ulaşır. Dolayısıyla K, L ve N ampulleri yanar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) K, L ve N
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Harflendirme Yöntemi
- Tanım: Devredeki dirençsiz yolları aynı harfle, direnç üzerinden geçilen noktaları farklı harflerle adlandırarak karmaşık devreleri basitleştirme tekniğidir.
- Bu problemde: İdeal ampermetrelerin bulunduğu kollar harf değiştirilmeden geçilmiş, böylece M ampulünün iki ucunun da aynı harfe (Z) bağlı olduğu ve kısa devreye uğradığı net bir şekilde görülmüştür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Voltmetre ve Ampermetrenin Devreye Etkisini Karıştırmak
- Yanlış: Voltmetrenin üzerinden akım geçtiğini varsaymak veya ampermetrenin direnç gibi davranıp akımı böleceğini düşünmek.
- Doğru: Ampermetre devrede düz tel, voltmetre ise akım geçirmeyen açık bir anahtar gibi değerlendirilmelidir.
- Neden yanlış: Ampermetrenin iç direnci ihmal edilecek kadar küçük (0), voltmetrenin iç direnci ise ihmal edilemeyecek kadar çok büyüktür (\infty).
Devre harflendirme ve kısa devre mantığını pekiştirmek için benzer bir ÖSYM tarzı soru daha çözmemi ister misin?