- Aşağıdakilerden hangisi Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun
içeriğinde yer almaz?
A) Egemenlik kayitsız, şartsız ulusundur.
b) Yasama, yürütme ve yargı güüçleri TBMM’de toplan-
miştır.1 Seriat işlerinin yürütme yetkisi TBMM’ye aittir.
D) Savaşa ve barısa TBMM karar verir.
-) ukumette görev alacak bakanları TBMM başkanı se-
çer.
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun (1921 Anayasası) İçeriği ve Yargı Yetkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
1921 Anayasası’nın 1. Maddesi “Hâkimiyet bilâ kaydü şart milletindir” (Egemenlik kayıtsız, şartsız ulusundur/milletindir) ilkesini getirmiştir. Dolayısıyla bu ifade anayasa metninde yer alır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
1921 Anayasası’nın 2. Maddesi “Yürütme kudreti ve yasama yetkisi milletin yegâne ve hakiki mümessili olan Büyük Millet Meclisinde belirir ve toplanır” şeklindedir. Anayasa metninde yargı yetkisinden bahsedilmemiştir. Meclis hükümeti sistemi içinde olağanüstü dönem gereği İstiklal Mahkemeleri kurulmuş olsa da anayasa metninde “yargı gücünün mecliste toplandığına” dair bir madde bulunmaz. Bu nedenle bu ifade metinde yer almaz.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
1921 Anayasası’nın 7. Maddesi gereğince dinî hükümlerin yerine getirilmesi (ahkâm-ı şer’iyenin tenfizi) yetkisi doğrudan TBMM’ye verilmiştir. Bu nedenle bu ifade metinde yer alır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
Yine 7. Madde kapsamında barış yapılması (musaleha), anlaşma imzalanması ve savaş ilanı yetkileri münhasıran TBMM’ye aittir. Bu nedenle bu ifade metinde yer alır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
Meclis hükümeti sistemini düzenleyen 8. Madde uyarınca TBMM başkanı hükümetin de tabii başkanıdır ve bakan adaylarını meclis üyeleri arasından belirleyip meclis onayına sunar. Bu nedenle bu ifade metinde yer alır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Egemenlik kayıtsız, şartsız ulusundur. — 1. maddede doğrudan yer alır.
B. Yasama, yürütme ve yargı güçleri TBMM’de toplanmıştır. — 1921 Anayasası’nda yargı maddesi yoktur; sadece yasama ve yürütme belirtilmiştir (Doğru Cevap).
C. Şeriat işlerinin yürütme yetkisi TBMM’ye aittir. — 7. maddede ahkâm-ı şer’iyenin tenfizi olarak yer alır.
D. Savaşa ve barışa TBMM karar verir. — 7. maddede açıkça belirtilmiştir.
E. Hükümette görev alacak bakanları TBMM başkanı seçer. — Meclis hükümeti sistemi gereği anayasada yer alır.
Adım 7 — Son Doğrulama
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye), Türkiye’nin tek yumuşak ve çerçeve anayasasıdır. Toplam 23 madde ve 1 geçici maddeden oluşur ve mahkemeler ile yargı erki hakkında herhangi bir anayasal düzenleme içermez. Yargı organı ilk kez 1924 Anayasası’nda anayasal güvenceye kavuşmuştur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B şıkkı — Yasama, yürütme ve yargı güçleri TBMM’de toplanmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile 1924 Anayasası arasındaki temel farkları ve benzer KPSS soru kalıplarını birlikte incelememizi ister misin?