(I) Son yıllarda birçok şehirde bisiklet yollarının uzunluğu artırılmış, toplu taşıma ağları genişletilmiştir. (II) Bununla birlikte özel araç kullanımında beklenen düzeyde bir azalma gerçekleşmemiştir. (III) Trafik yoğunluğu özellikle işe gidiş ve dönüş saatlerinde yüksek seviyesini korumaktadır. (IV) Bu durum, ulaşım sorunlarının yalnızca altyapı yatırımlarıyla çözülemediğini göstermektedir. (V) Bu nedenle kent planlamasında bireylerin ulaşım alışkanlıklarını değiştirmeye yönelik uygulamalara da yer verilmelidir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde çıkarım yapılmıştır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Cümlede Anlam: Çıkarım Cümlelerinin Tespiti
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çıkarım (nesnel verilerden sonuç çıkarma); metinde verilen somut olay, gözlem veya verilerden hareketle mantıksal bir sonuca ulaşma durumudur; genellikle “bu durum … gösterir / kanıtlar / ortaya koyar” gibi kalıplarla ifade edilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) I. Cümle: Şehirlerde yapılan altyapı çalışmalarını (bisiklet yolları ve toplu taşıma) bildiren doğrudan bir durum tespitidir.
- B) II. Cümle: Altyapı yatırımlarına rağmen özel araç kullanımının azalmadığını belirten bir saptamadır.
- C) III. Cümle: Trafik yoğunluğunun işe gidiş-dönüş saatlerindeki durumunu aktaran bir gözlem / tespittir.
- D) IV. Cümle: İlk üç cümlede aktarılan somut verilerden yola çıkılarak “Bu durum, ulaşım sorunlarının yalnızca altyapı yatırımlarıyla çözülemediğini göstermektedir” yargısına varılmış, yani mantıksal bir çıkarım yapılmıştır.
- E) V. Cümle: Yapılması gerekenleri dile getiren bir öneri / tavsiye cümlesidir.
CEVAP: D) IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çıkarım cümleleri sıklıkla öneri veya durum saptaması cümleleriyle karıştırılır. “Gereklidir / yapılmalıdır” ifadeleri öneri, doğrudan var olan tabloyu söylemek saptama, var olan tablodan “demek ki / bu durum … gösterir” diyerek mantıksal bir anlama varmak ise çıkarımdır.