- Lozan Barış Antlaşması’na göre;
I. Patrikhan,
II. yabancı okullar,
III. kapitülasyonlar
konularından hangileri Türkiye’nin lehine çözülmüştür?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye’nin Lehine Çözülen Konuların Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Öncülü İnceleme (Patrikhane)
Türk heyeti, Fener Rum Patrikhanesi’nin Milli Mücadele dönemindeki zararlı faaliyetleri nedeniyle ülke sınırları dışına çıkarılmasını talep etmiştir. Ancak Avrupalı devletlerin baskısı sonucunda Patrikhane’nin İstanbul’da kalması kabul edilmiş, yalnızca tüm siyasi ve idari yetkileri elinden alınarak sadece dini bir kurum olarak kalması sağlanmıştır. Türkiye’nin asıl isteği (ülke dışına çıkarılması) gerçekleşmediği için bu konu Türkiye’nin aleyhine / tam istediği gibi sonuçlanmayan bir madde olarak değerlendirilir.
Adım 2 — II. Öncülü İnceleme (Yabancı Okullar)
Türkiye, yabancı okullar konusunu bir iç mesele saymış ve uluslararası bir antlaşmada pazarlık konusu yapmayı reddetmiştir. Bu okulların tamamen Türk kanunlarına, yönetmeliklerine ve Türk Milli Eğitim sistemine bağlı kalması şartı getirilmiştir. Bu durum tam egemenlik ilkelerine uygun olarak Türkiye’nin lehine çözülmüştür.
Adım 3 — III. Öncülü İnceleme (Kapitülasyonlar)
Osmanlı Devleti’nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını zedeleyen kapitülasyonlar, Lozan Barış Antlaşması’nda hiçbir taviz verilmeden tamamen ve kesin olarak kaldırılmıştır. Bu karar, yeni Türk devletinin ekonomik bağımsızlığı açısından kesin bir zafer olup doğrudan Türkiye’nin lehine çözülmüştür.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A) Yalnız I — Patrikhane konusu Türkiye’nin aleyhine sonuçlanmıştır.- B) Yalnız II — Yabancı okullar lehte çözülmüştür ancak tek başına eksiktir; kapitülasyonlar da lehte çözülmüştür.
- C) I ve II — Patrikhane aleyhte olduğu için bu seçenek yanlıştır.
- D) I ve III — Patrikhane aleyhte olduğu için bu seçenek yanlıştır.
E) II ve III — Yabancı okullar ve kapitülasyonlar Türkiye’nin lehine ve tam egemenlik ilkelerine uygun şekilde çözüme kavuşturulmuştur.
Adım 5 — Son Doğrulama
Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması ve yabancı okulların iç mesele sayılarak Türk kanunlarına tabi tutulması Türkiye’nin lehine çözülürken; Patrikhane, Hatay, Boğazlar ve Musul gibi meseleler Lozan’da Türkiye’nin aleyhine veya tam istediği şartlarda çözülememiş konulardır. Bu nedenle doğru eşleştirme II ve III şeklindedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Lozan Barış Antlaşması’nda aleyhimize çözülüp daha sonra lehimize dönen Boğazlar ve Hatay gibi konuların antlaşma süreçlerini de birlikte incelememizi ister misin?