(I) Kauçuğun kolayca ufalanması ve bozulmasının önüne nasıl geçildi? (II) 1839’da mucit Charles Goodyear bir gün uzun süredir üzerinde çalıştığı kükürtle karıştırdığı kauçuk örneğini yanlışlıkla sıcak bir yüzeye düşürdü ancak normal koşullarda erimesi beklenen bu madde erimedi. (III) Yaşadığı bu kaza sonucu geliştirdiği bir yöntemle Goodyear, istediği hedefe ulaşmıştı. (IV) Vulkanizasyon adını verdiği bu yöntem sayesinde kauçuğun sertleşmesi ve malzemenin dayanıklılığının artması, zaman içerisinde kauçuğun sanayide kullanımının yaygınlaşmasını sağladı. (V) Goodyear’ın bulduğu bu yöntem aynı zamanda araç lastiklerinin icadı için de zemin hazırladı. (VI) Günümüzde araç lastiği üretiminde Charles Goodyear’ın bulduğu sertleştirilmiş doğal kauçuk yerine sentetik kauçuk kullanımı yaygınlaştı, bu sayede lastik ömürleri uzadı.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?
A) II
B) III
C) IV
D) V
E) VI
Paragrafı İki Paragrafa Ayırma ve Konu Değişimi Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafı ikiye bölme sorularında her paragrafın tek bir ana düşünce veya konunun farklı bir yönü etrafında şekillenmesi kuralı geçerlidir. Anlatımın akışında konunun boyut değiştirdiği, geçmişten günümüze geçildiği veya yeni bir alt başlığa/bakış açısına adım atıldığı cümle ikinci paragrafın giriş cümlesidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- (I), (II), (III), (IV) ve (V). Cümleler: Bu cümleler birbiriyle sıkı bağlaçlar ve gönderme ögeleriyle (
"bu kaza","bu yöntem","bu yöntem aynı zamanda") bağlıdır. Charles Goodyear’ın 1839’daki buluş süreci, vulkanizasyon yönteminin tarihi ortaya çıkışı ve bu yöntemin sanayiye ve ilk araç lastiklerine olan tarihsel katkısı ele alınmaktadır. - (VI). Cümle: Metnin zaman boyutu ve odak noktası değişmiştir. Anlatıcı 19. yüzyıldaki tarihsel buluştan çıkıp
"Günümüzde..."diyerek günümüz koşullarına, Goodyear’ın doğal kauçuğu yerine sentetik kauçuk kullanımına ve lastik ömürlerinin uzamasına geçiş yapmıştır. Bu nedenle yeni bir paragrafın başlangıcıdır.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) II: I. cümlenin sorduğu soruya doğrudan yanıt vererek olayı başlattığı için yeni bir paragraf olamaz.
- B) III:
"Yaşadığı bu kaza sonucu..."ifadesi II. cümleye anlamsal ve yapısal olarak doğrudan bağlıdır. - C) IV: III. cümlede geçen yönteme
"Vulkanizasyon adını verdiği bu yöntem..."sözüyle gönderme yapmaktadır. - D) V: IV. cümlenin devamı niteliğindedir (
"bu yöntem aynı zamanda..."). - E) VI: Zamansal bir kırılma yaşanmış (
"Günümüzde"), doğal kauçuktan sentetik kauçuğa geçiş konusuyla yeni bir düşünce birimine adım atılmıştır.
CEVAP: E) VI
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf bölme sorularında "bu kaza", "bu yöntem", "aynı zamanda" gibi bağlayıcı zamir ve sıfatların bulunduğu cümleler asla bir paragrafın ilk cümlesi olamaz. Zaman sıçramaları ("Günümüzde", "Oysa bugün", "Son yıllarda") genellikle yeni bir paragrafın habercisidir.