I- İlköğretim zorunlu hale getirilmiştir.
II- Avrupa’ya ilk kez bir grup öğrenci gönderilmiştir.
III- Sultani adlı modern liseler açılmıştır.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri II. Mahmut zamanında yapılan ıslahatlardandır?
A) Yalnız II
B) Yalnız I
C) I, II ve III
D) I ve II
E) Yalnız III
II. Mahmut Dönemi Eğitim Islahatları ve Kurumları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nde II. Mahmut Dönemi eğitim ıslahatları, geleneksel yapının yanında Batı tarzı bürokrat ve uzman yetiştirmeyi amaçlamış; ilköğretimin (İstanbul’da) zorunlu tutulması ve Batı’ya ilk kez öğrenci gönderilmesi bu dönemin en ayırt edici adımları arasında yer almıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncülleri tarihsel gelişim sırasına göre inceleyelim:
- I. Öncül (Doğru): II. Mahmut yayımladığı fermanla İstanbul’da ilköğretimi (sıbyan mektepleri) zorunlu hale getirmiştir.
- II. Öncül (Doğru): Devlet kademelerine modern eğitim almış memur yetiştirmek amacıyla Avrupa’ya (özellikle Paris ve Londra’ya) ilk kez öğrenci kafilesi II. Mahmut döneminde gönderilmiştir.
- III. Öncül (Yanlış): Lise düzeyindeki modern eğitim kurumu olan "Sultani"ler (ilk örneği Mekteb-i Sultani / Galatasaray Lisesi, 1868) Tanzimat Dönemi’nde, Sultan Abdülaziz devrinde açılmıştır.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Yalnız II: Eksiktir, I. öncül de II. Mahmut dönemine aittir.
- B) Yalnız I: Eksiktir, II. öncül de II. Mahmut dönemine aittir.
- C) I, II ve III: III. öncül Tanzimat Dönemi’ne ait olduğu için elenir.
- D) I ve II: Hem ilköğretimin zorunlu yapılması hem de Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderilmesi II. Mahmut döneminde gerçekleşmiştir.
- E) Yalnız III: Sultaniler II. Mahmut döneminde değil, Sultan Abdülaziz döneminde kurulmuştur.
CEVAP: D — I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: II. Mahmut ilköğretimi zorunlu kılmış ancak bu uygulama imkânsızlıklar nedeniyle yalnızca İstanbul ile sınırlı kalmıştır. Sınavlarda sıkça karıştırılan "Rüştiye"ler (ortaokul) II. Mahmut döneminde temellendirilirken; “İdadi” ve “Sultani” (lise) kademeleri Tanzimat Dönemi’ne aittir.
