I.
H_3C - O - CH_{3} II. Na^+ Cl^- III. C_2H_{5} - OH
Yukarıdaki maddelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) I. ve III. bileşikler kalıcı dipole sahiptir.
C) I ve III. bileşik karıştırılırsa moleküller arasında hidrojen bağı oluşur.
D) Aynı koşullarda I. bileşiğin kaynama noktası II. bileşiğinkinden yüksektir.
E) II. ve III. maddeler arasında iyon – dipol etkileşimleri oluşur.
Kimyasal Türler Arası Etkileşimler ve Kaynama Noktası Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Maddelerin kaynama noktaları türler arası çekim kuvvetlerinin gücüne bağlıdır; güçlü elektrostatik çekim içeren iyonik bağlar, moleküler maddeler arasındaki zayıf etkileşimlerden (hidrojen bağı, dipol-dipol, London) çok daha kuvvetlidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Verilen maddelerin yapısal özellikleri:
- I. \text{CH}_3-\text{O}-\text{CH}_3 (Dimetil eter): Polar yapılı kovalent bir moleküldür. Oksijene doğrudan bağlı hidrojen bulunmadığından kendi molekülleri arasında hidrojen bağı yapamaz, dipol-dipol etkileşimi içerir.
- II. \text{NaCl} (Sodyum klorür): Güçlü elektrostatik çekim kuvvetlerine (iyonik bağ) sahip iyonik kristal bir bileşiktir.
- III. \text{C}_2\text{H}_5-\text{OH} (Etil alkol): Polar moleküldür; elektronegatif oksijene bağlı hidrojen içerdiğinden kendi molekülleri arasında hidrojen bağı kurabilir.
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Her iki molekül de polar yapıda ve asimetrik yük dağılımına sahip olduğundan kalıcı dipole sahiptir; ifade doğrudur.
- B) I. bileşikte hidrojen atomları yalnızca karbon atomuna bağlı olduğundan kendi molekülleri arasında hidrojen bağı oluşmaz; ifade doğrudur.
- C) III. bileşiğin hidrojen atomu ile I. bileşiğin elektronegatif oksijen atomundaki ortaklanmamış elektron çifti arasında hidrojen bağı kurulur; ifade doğrudur.
- D) İyonik örgüye sahip \text{NaCl}'nin kaynama noktası (\sim 1465\text{ }^\circ\text{C}), oda koşullarında gaz fazında olan zayıf etkileşimli dimetil eterin kaynama noktasından (\sim -24\text{ }^\circ\text{C}) çok daha yüksektir; bu nedenle ifade yanlıştır.
- E) \text{NaCl}'den gelen iyonlar ile polar etil alkol molekülünün dipolleri arasında iyon-dipol etkileşimi meydana gelir; ifade doğrudur.
CEVAP: D — Aynı koşullarda I. bileşiğin kaynama noktası II. bileşiğinkinden yüksektir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İyonik bileşiklerin erime ve kaynama noktaları, aralarındaki güçlü iyonik bağlar nedeniyle oda koşullarında moleküler yapılı kovalent maddelerin tamamına yakınından daima belirgin biçimde daha yüksektir.
