(I) Çocukluğumun en güzel anılarının baş tacı, Maraş dondurması olsa gerek. (II) Ayşe teyzemin ısmarladığı güzelim dondurmaların tadı hep aklımda. (III) Her cuma günü gittiğimiz pazar, pazardan aldığımız çilekler… (IV) Evet, bir şeyler mıh gibi aklımda: Mahallenin taşlı yolları, arabaların gürültüsü ve misket oynayan çocuklar. (V) Ben, mahallemin Arnavut kaldırımlı sokaklarında doyasıya yaşadım çocukluğumu.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Yazım Kuralları: İki Noktadan Sonra Büyük Harf Kullanımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle niteliğinde değilse ve özel adla başlamıyorsa (yalnızca örnekler sıralanıyorsa) küçük harfle başlar; bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) I. Cümle: “baş tacı” ikileme/söz öbeği yapısında olup ayrı yazılır; “Maraş dondurması” tamlamasında yer adı büyük, tür adı küçük harfle yazılarak doğru kullanılmıştır.
- B) II. Cümle: Akrabalık bildiren unvan ve kelimeler (özel addan önce ya da sonra gelsin) küçük harfle başladığından “Ayşe teyzem” yazımı doğrudur.
- C) III. Cümle: Belirli bir tarihi (gün ve ay bildiren kesin bir tarihi) göstermeyen ay ve gün adları küçük harfle yazıldığı için “cuma” sözcüğünün küçük harfle yazılması doğrudur.
- D) IV. Cümle: İki noktadan sonra gelen “Mahallenin taşlı yolları, arabaların gürültüsü ve misket oynayan çocuklar.” ifadesi yüklemi bulunmayan bir örnekler dizisidir (cümle niteliği taşımaz). Bu nedenle iki noktadan sonraki ilk kelime büyük değil, küçük harfle (“mahallenin”) başlamalıdır. Bu durum bir yazım yanlışıdır.
- E) V. Cümle: “Arnavut kaldırımı” ifadesinde boy, oymak veya millet adları büyük harfle, devamındaki tür adları küçük harfle yazılır; kullanım doğrudur.
CEVAP: D) IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında iki noktadan sonraki harfin büyüklüğü sıklıkla sorgulanır. İki noktadan sonra yüklemi olan tam bir yargı geliyorsa büyük, yargı bildirmeyen eksiltili bir örnek sıralaması geliyorsa küçük harfle başlanır.