i) 120 cm ve 225 cm uzunluğundaki iki çubuk hiç artmayacak şekilde eşit uzunlukta parçalara ay- rilacaktır. Her kesim 10 saniye sümektedir. Çu- buklar üst üste konulmadığına göre toplam kesim süresi en az kaç saniyedir? 22 8. SINIF MATEMATİK ATÖLYEM GARI
SORU: 120 cm ve 225 cm uzunluğundaki iki çubuk, hiç artmayacak şekilde eşit uzunlukta parçalara ayrılacaktır. Her kesim 10 saniye sürmektedir. Çubuklar üst üste konulmadığına göre toplam kesim süresi en az kaç saniyedir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
İki uzunluğu tam olarak bölen en büyük ortak bölgeni (EBOB) bulunur.
EBOB uzunluğu, parçaların her birinin uzunluğunu verir.
Parçalama için yapılacak toplam kesim sayısı, çubuklardaki parça sayılarının toplamından 2 eksiktir (çünkü her parçaya ayrış için kesim sayısı, parça sayısından 1 eksiktir).
Her kesim süresi 10 saniyedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — EBOB’u Bul
120 ve 225 sayılarının EBOB’unu bulalım.
120 = 2 × 2 × 2 × 3 × 5
225 = 3 × 3 × 5 × 5
Ortak çarpanlar: 3 ve 5
EBOB = 3 × 5 = 15 cm
Adım 2 — Parça Sayılarını Bul
Her çubuğu 15 cm’lik parçalara böleceğiz.
120 cm ÷ 15 cm = 8 parça
225 cm ÷ 15 cm = 15 parça
Adım 3 — Kesim Sayısını Bul
Her çubuk için kesim sayısı = parça sayısı - 1
Çubuk 1 kesim sayısı: 8 - 1 = 7
Çubuk 2 kesim sayısı: 15 - 1 = 14
Toplam kesim sayısı = 7 + 14 = 21
Adım 4 — Toplam Kesim Süresi
Her kesim 10 saniye sürdüğüne göre
Toplam süre = 21 × 10 saniye = 210 saniye
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: Toplam kesim süresi en az 210 saniyedir.
TEMEL KAVRAMLAR:
EBOB (En Büyük Ortak Bölen)
Tanım: İki veya daha fazla sayının tam bölündüğü en büyük pozitif tam sayı.
Bu problemde: Çubukların uzunluklarını hiç artmayacak şekilde eşit parçalara ayırmak için kullanılır.
Kesim Sayısı
Tanım: Bir çubuğu eşit parçalara ayırmak için yapılması gereken kesim sayısı, parça sayısından birdir.
Bu problemde: Toplam kesim süresi kesim sayısına bağlıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Uzunlukların EBOB’unu bulmadan işlem yapmak
Yanlış: 120 ve 225 sayıları için farklı bir ortak bölen almak.
Doğru: EBOB 15 cm olarak alınmalıdır.
Kesim sayısını parça sayısı olarak almak
Yanlış: Toplam parça sayısını kesim sayısı sanmak.
Doğru: Kesim sayısı = parça sayısı - 1
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU:120 cm ve 225 cm uzunluğundaki iki çubuk hiç artmayacak şekilde eşit uzunlukta parçalara ayrılacaktır. Her kesim 10 saniye sürmektedir. Çubuklar üst üste konulmadığına göre toplam kesim süresi en az kaç saniyedir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:En büyük ortak bölen (EBOB) bulunur; parça uzunluğu = \gcd(120,225) . Parça sayısı = toplam uzunluk / parça uzunluğu. Her çubuk için kesim sayısı = parça sayısı − 1. Toplam süre = (toplam kesim sayısı) × 10 saniye.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — EBOB’u Bul
225 = 120 \times 1 + 105
120 = 105 \times 1 + 15
105 = 15 \times 7 + 0
Sonuç: \gcd(120,225)=15
Adım 2 — Parça Sayılarını Hesapla
120 \div 15 = 8 ⇒ birinci çubuk 8 parçaya ayrılır.
225 \div 15 = 15 ⇒ ikinci çubuk 15 parçaya ayrılır.
Adım 3 — Kesim Sayısını Hesapla
Birinci çubuk kesim sayısı: 8-1=7
İkinci çubuk kesim sayısı: 15-1=14
Toplam kesim sayısı: 7+14=21
Adım 4 — Süreyi Hesapla
Her kesim 10 saniye olduğuna göre toplam süre: 21 \times 10 = 210 saniye.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ TEMEL KAVRAMLAR:
1. EBOB
Tanım: İki sayının her ikisini de bölen en büyük pozitif tam sayı.
Bu problemde: Parça uzunluğunun en büyük mümkün değeri olarak kullanıldı.
2. Kesim Sayısı
Tanım: Bir çubuğu n eşit parçaya ayırmak için yapılan kesimlerin sayısı n-1’dir.
Bu problemde: Her çubuk için parça sayısından bir eksik kesim yapılıyor.
SIK YAPILAN HATALAR:
Üst üste koyup birlikte kesme varsayımı
Yanlış: İki çubuğu üst üste koyup tek kesimde iki çubuğu kesebilirim.
Doğru: Soruda çubuklar üst üste konulmayacağı belirtilmiş, bu yüzden her kesim sadece bir çubuğu etkiler.
Neden yanlış: Üst üste koymak kesim sayısını azaltır; koşula aykırıdır.
Düzeltme: Her çubuğun kesimlerini ayrı ayrı hesaplayın ve toplayın.