- Huzeyfe verdiği sözleri tutmaya ve emanetleri korumaya her zaman özen gösteren bir kişidir. Bundan dolayı arkadaşı, “Sana bir işi gönül rahatlığıyla bırakabiliyorum. Bu kanıya varmamda senin şimdiye kadar sergilemiş olduğun davranışlar etkili oldu.” diyerek ona duyduğu takdiri dile getirmiştir.
Huzeyfe’nin aldığı bu övgü Hz. Muhammed’in (sav) gençlik dönemine ait aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle örtüşmektedir?
A) Akrabalık bağlarını korumaya yönelik vefakâr tutumu
B) Haksızlıklara karşı zayıf ve savunmasız kişilerin yanında yer alması
C) Toplumun güvenini kazanarak Muhammedülemin lakabıyla tanınması
D) Arkadaş çevresini dürüst ve erdemli kişilerden seçmeye önem vermesi
E) İnsanlar arasındaki anlaşmazlıklarda adil ve uzlaştırıcı bir tavır takınması - Hz. Muhammed (sav) bazı sahabilere şu görevleri vermiştir:
• Musab bin Umeyr’e 25 yaşında Medine’de öğretmenlik
• Muaz bin Cebel’e 21 yaşında Yemen’de yöneticilik ve öğretmenlik
• Üsame bin Zeyd’e 18 yaşında ordu komutanlığı
Buna göre Hz. Muhammed’in (sav) gençlere yaklaşımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A) Sorumlulukları gençlerin yaşadıkları bölgelere göre dağıttığına
B) Üstlenecekleri işleri yaşlarına göre aşamalı olarak belirlediğine
C) Gençleri ileride üstlenecekleri görevlere hazırlamayı amaçladığına
D) Yönetimdeki kararlarında onların görüşlerini belirleyici olarak kabul ettiğine
E) Onların kabiliyetleri doğrultusunda etkin roller üstlenmelerine fırsat verdiğine
Hz. Muhammed’in (sav) Hayatı ve Genç Sahabilere Yaklaşımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam ahlakında doğruluk ve emanete riayet “el-Emin” (güvenilir) vasfının temelini oluşturur. Hz. Peygamber (sav), toplum yönetiminde yaş kriterinden ziyade liyakat, ehliyet ve yetenekleri esas alarak gençlere kritik sorumluluklar tevdi etmiştir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
19. Sorunun Analizi:
Metinde Huzeyfe’nin sözünde durması, emanetleri koruması ve arkadaşının ona duyduğu tam güven vurgulanmaktadır. Hz. Muhammed (sav) gençliğinde aynı erdemleri sergilemiş, Mekke halkının derin güvenini kazanarak “Muhammedü’l-Emin” (Güvenilir Muhammed) olarak anılmıştır.
- A) Akrabalık bağlarını (sıla-i rahim) korumakla doğrudan ilgili bir emanet durumu verilmemiştir.
- B) Haksızlıklara karşı duruş Hilfü’l-Fudul ile ilgilidir; paragraftaki ana vurgu emanet ve güvendir.
- C) Doğrudur. Emanete riayet ve dürüstlük doğrudan “Muhammedü’l-Emin” lakabıyla örtüşür.
- D) Arkadaş seçimi değil, kişinin kendi güvenilir karakteri öne çıkarılmıştır.
- E) Hakemlik (uzlaştırıcılık) olayından bahsedilmemektedir.
20. Sorunun Analizi:
Verilen öncüllerde Musab bin Umeyr’e Medine’de tebliğ/öğretmenlik, Muaz bin Cebel’e Yemen’de yöneticilik ve 18 yaşındaki Üsame bin Zeyd’e ordu komutanlığı gibi kritik ve üst düzey yetkiler verildiği görülmektedir.
- A) Görevlendirmeler yaşadıkları yere göre değil, ihtiyaç duyulan stratejik bölgelere tayin şeklinde yapılmıştır.
- B) 18 yaşındaki Üsame’nin komutan olması, görevlerin yaş hiyerarşisine göre aşamalandırılmadığını gösterir.
- C) Bu görevler birer hazırlık/staj değil; doğrudan nihai, bağımsız ve büyük sorumluluklardır.
- D) Kararlarda istişare genel bir ilkedir ancak buradaki liste doğrudan görev dağılımını gösterir.
- E) Doğrudur. Genç yaşlarına bakılmaksızın, sahip oldukları liyakat ve kabiliyetleri doğrultusunda onlara ordu komutanlığı, valilik ve tebliğ gibi en üst düzeyde etkin roller verilmiştir.
CEVAP:
- 19. Soru: C — Toplumun güvenini kazanarak Muhammedülemin lakabıyla tanınması
- 20. Soru: E — Onların kabiliyetleri doğrultusunda etkin roller üstlenmelerine fırsat verdiğine
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM din kültürü sorularında Hz. Peygamber’in emanet/ahde vefa yönü her zaman “Muhammedü’l-Emin”; genç sahabilere ordu komutanlığı ve valilik vermesi ise “ehliyet, liyakat ve kabiliyetlere değer verme” kazanımı üzerinden sorgulanır.