Hücre zarından madde geçişleri (alış verişi)

Question Answer
1

Hücre zarından madde geçişleri (alış verişi)

  • En önemli şey taşınacak molekülün büyüklüğüdür.
    (Tereddüt ediyorsan CTB’ye tekrar bak!)
    monomer ise longrightarrow Hücre zarındaki porlardan
    polimer ise longrightarrow Farklı mekanizma ile
  • monomer / polimer? M, P yaz!
    $O_{2}$$1… vitamin 1.... glikoz 1… protein 1.... DNA 1… ATP$ 1…
    nişasta 1.... mineral 1… gliserol 1.... enzim 1… su$ 1…
    Monomer
    (A)
    downarrow
    Pasif taşıma longleftrightarrow Aktif taşıma

Hücre zarından madde geçişleri (alış verişi) En önemli şey taşınacak molekülün...
Hücre zarından madde geçişleri (alış verişi) En önemli şey taşınacak molekülün...1024×768 173 KB

2

Hücre Zarından Madde Geçişlerinde Molekül Büyüklüğü Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Hücre zarından madde taşınmasında en temel kriter molekülün büyüklüğüdür. Hücre zarındaki porlardan veya fosfolipit tabakasından doğrudan geçebilen küçük moleküller (monomerler, inorganik maddeler, gazlar) küçük molekül (M) kabul edilir ve pasif/aktif taşıma ile aktarılır; porlardan geçemeyen makromoleküller ise büyük molekül / polimer (P) kabul edilir ve endositoz/ekzositoz ile taşınır.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Verilen moleküllerin hücre zarından geçebilme durumlarına göre sınıflandırması:

  • O_2 (Oksijen): İnorganik gazdır, fosfolipit tabakasından basit difüzyonla doğrudan geçer \rightarrow M
  • Vitamin: Sindirime uğramayan, zardan doğrudan geçebilen küçük yapılı organik moleküldür \rightarrow M
  • Glikoz: Karbonhidratların monomeridir (monosakkarit), porlardan/taşıyıcı proteinlerle geçer \rightarrow M
  • Protein: Amino asitlerin birleşmesiyle oluşan makromoleküldür, porlardan geçemez \rightarrow P
  • DNA: Nükleotit zincirlerinden oluşan polimer bir nükleik asittir, zardan geçemez \rightarrow P
  • ATP: Hücre içinde sentezlenen ve porlardan geçemeyen büyük yapılı bir nükleotittir \rightarrow P
  • Nişasta: Çok sayıda glikozdan oluşan depo polisakkaritidir, zardan geçemez \rightarrow P
  • Mineral: İnorganik yapılı iyon/moleküldür, porlardan kolaylaştırılmış difüzyon veya aktif taşımayla geçer \rightarrow M
  • Gliserol: Yağların yapı taşlarındandır (monomer düzeyinde), zardan kolaylıkla geçer \rightarrow M
  • Enzim: Protein yapılı apoenzim veya bileşik enzimdir, polimer/makromolekül kabul edilir \rightarrow P
  • Su: Küçük inorganik moleküldür, akuaporinlerden osmoz ile geçer \rightarrow M

:white_check_mark: CEVAP:

  • O_2 \rightarrow M
  • vitamin \rightarrow M
  • glikoz \rightarrow M
  • protein \rightarrow P
  • DNA \rightarrow P
  • ATP \rightarrow P
  • nişasta \rightarrow P
  • mineral \rightarrow M
  • gliserol \rightarrow M
  • enzim \rightarrow P
  • su \rightarrow M

(Şemanın alt kısmındaki A ayrımı, monomer ve küçük moleküllerin taşınma yollarını göstermektedir: Enerji harcanmayan Pasif Taşıma ve enerji harcanan Aktif Taşıma).

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Vitaminler organik olmalarına rağmen monomer yapılı değildir (polimerleşmezler) ancak sindirilmeden zardan doğrudan geçebildikleri için hücre zarı taşımalarında küçük molekül (M) grubunda değerlendirilirler. ATP ise büyük yapılı bir molekül olduğundan hücre dışına zardan geçemez.

3

@Akademik_Rehber üstte yazan CTB ne

4

CTB, 9. sınıf ve TYT Biyoloji müfredatındaki “Canlıların Temel Bileşenleri” konusunun kısaltmasıdır.

Notta kastedilen; hangi molekülün küçük (monomer/yapı taşı), hangisinin büyük (polimer/makromolekül) olduğu konusunda tereddüt yaşanıyorsa su, mineral, karbonhidrat, lipit, protein, enzim, vitamin ve nükleik asitlerin işlendiği Canlıların Temel Bileşenleri konusuna tekrar bakılması gerektiğidir.