Soru: Görseldeki test soruları 7. sınıf Türkçe kazanım kavrama testinden alınmış görünüyor. Bu testte yer alan soruları çözüp açıklamalarını aşağıda detaylı bir şekilde sunacağım.
Cevaplar ve Çözümler
Soru 1: Aşağıdaki altı çizili fiillerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Yavru köpek sessiz sessiz etrafa bakınıyordu.
- B) Sınıfa yeni gelmesine rağmen kendisini herkese sevdirdi.
- C) Sorumluluklarını bilip görevlerini zamanında yapardı.
- D) Biraz acele edin; sınıva beş dakika önce başladı.
Çözüm:
Bu soruda, altı çizili fiillerin yapı itibarıyla farklılığını sorguluyoruz:
- A) “Bakınıyordu” → Birleşik fiil (anlamca kaynaşmalı birleşik fiil).
- B) “Sevdirdi” → Basit fiil (iki kök ve bir ek içeriyor).
- C) “Yapardı” → Basit fiil (çekimli bir yapı).
- D) “Başladı” → Basit fiil (tek kökten oluşuyor).
Doğru seçenek: B)
“Sevdirdi” birleşik fiil özelliği taşır ve diğer fiillerden yapı bakımından farklıdır.
Soru 2: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Kendisine yapılan haksızlıklara sabretti.
- B) Bu kadar ağır bir yükü kaldırabilir mi?
- C) Koşan çocukların arkasından bakakaldı.
- D) Karşımda parlak bir ışık belirdi.
Çözüm:
- A) “Sabretti”: Yeterlilik birleşik fiili (anlamca kaynaşmalı).
- B) “Kaldırabilir”: Yeterlilik birleşik fiili.
- C) “Bakakaldı”: Tezlik birleşik fiili (teklif veya hızlı bir şekilde oluşmuş).
- D) “Belirdi”: Basit fiil.
Doğru seçenek: C)
“Bakakaldı” tezlik anlamı içerdiği için diğerlerinden ayrılıyor.
Soru 3: Aşağıdaki cümlelerde yer alan birleşik fiillerden hangisi, kuruluşu bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Rüzgâr yürüdükçe önüne biriken çöpleri söndürdü.
- B) Düşen yaprağı çevresindeki herkes kursuna kaçırdı.
- C) Karşımda gördüğümço seslrin probibli.
Soru: Görselde yer alan 7. sınıf Türkçe kazanım kavrama testi sorularını çözüp detaylı şekilde açıklıyorum. Görseldeki soruların her birine tek tek bakarak doğru cevaplardaki ayrıntıları artıracağım.
Soruların Çözümü ve Açıklamaları
Soru 1
Aşağıdaki altı çizili fiillerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Yavru köpek sessiz sessiz etrafa bakınıyordu.
- B) Sınıfa yeni gelmesine rağmen kendisini herkese sevdirdi.
- C) Sorumluluklarını bilip görevlerini zamanında yapardı.
- D) Biraz acele edin; sınava beş dakika önce başladı.
Çözüm:
Burada “fiilin yapıları” sorgulanmıştır:
- A) “Bakınıyordu” → Birleşik fiil: Anlamca kaynaşma içerir.
- B) “Sevdirdi” → Türemiş fiil: Ek eklenerek anlam geliştirmiş.
- C) “Yapardı” → Basit fiil: Çekimli hâlinde tek kökten yapılmıştır.
- D) “Başladı” → Basit fiil: Ek yoktur, doğrudan basit yapıda.
Doğru Cevap: B)
“Sevdirdi”, türemiş bir fiil olduğu için diğerlerinden yapı bakımından farklıdır.
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Kendisine yapılan haksızlıklara sabretti.
- B) Bu kadar ağır bir yükü kaldırabilir mi?
- C) Koşan çocukların arkasından bakakaldı.
- D) Karşımda parlak bir ışık belirdi.
Çözüm:
- A) “Sabretti” → Yardımcı fiil: Anlam kaynaşması içerir.
- B) “Kaldırabilir mi?” → Yetenek fiili: Yeterlilik anlatır.
- C) “Bakakaldı” → Tezlik fiili: Ani bir durum ya da hız ifade eder.
- D) “Belirdi” → Basit fiil
Doğru Cevap: C)
“Bakakaldı” tezlik fiilidir ve oluşum bakımından diğerlerinden farklıdır.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerde yer alan birleşik fiillerden hangisi kuruluş bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler:
- A) Rüzgâr önüne biriken çöpleri söndürdü.
- B) Düşen yaprağı elinden çıkarıverdi.
- C) İlkokul arkadaşımı görünce donakaldım.
- D) Ankara’ya gelirsen istediğin zaman buluşabiliriz.
Çözüm:
Burada ifade edilen fiil türleri:
- A) “Söndürdü” → Anlamca kaynaşma: Basit yapılarla oluşmuş birleşik fiil.
- B) “Çıkarıverdi” → Tezlik fiili: Hızı ve ani olmayı anlatan birleşik fiildir.
- C) “Donakaldım” → Tezlik fiili: Duraksama veya ani bir durum belirtir.
- D) “Buluşabiliriz” → Yetenek fiili: İhtimalleri içerir.
Doğru Cevap: C)
“Donakaldım” tezlik birleşik fiilidir ve diğerlerinden farklıdır.
Soru 4
Bu yukarıdaki (kay repercussions
Fotoğraftaki 7. sınıf Türkçe “Fiilde Yapı: Ek Fiiller -1” testi sorularını çözebilir misiniz?
Cevap:
İçindekiler
-
- Temel Kavramlar
- 1. Soru Çözümü
- 2. Soru Çözümü
- 3. Soru Çözümü
- 4. Soru Çözümü
- 5. Soru Çözümü
- 6. Soru Çözümü
- Soru ve Cevap Özeti Tablosu
-
1. Genel Bakış
Bu testte, fiillerin yapısı ve özellikle ek fiiller konusuyla ilgili soruları çözmektesiniz. Sorular, basit fiil, türemiş fiil, birleşik fiil ve kurallı birleşik fiil gibi alt başlıklara odaklanıyor. Aşağıdaki çözüm rehberinde her bir soruyu adım adım inceleyip cevaplandırıyoruz.
2. Temel Kavramlar
- Basit Fiil: İçinde hiçbir yapım eki almamış fiillerdir. (Örnek: “yap-”, “gel-”)
- Türemiş Fiil: Fiilin gövdesine yapım eki alarak oluşur. (Örnek: “başla-” [“baş” + “-la”])
- Birleşik Fiil: En az iki sözcüğün kaynaşmasıyla veya yardımcı eylemlerle meydana gelir. Kendi içinde:
- Yardımcı Eylemle Birleşik Fiil: “yardım etmek”, “sabretmek” gibi.
- Kurallı Birleşik Fiil: “-abilmek” (yeterlik), “-iver-” (tezlik), “-agel-” (süreklilik), “-akal-” (ansızın olma) vb. eklerle oluşan fiiller.
- Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiil (Deyimleşmiş): “göz atmak”, “kulaç atmak”, “akıl erdirmek” gibi mecaz anlamla yerleşmiş fiiller.
3. 1. Soru Çözümü
“Aşağıdaki altı çizili fiillerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?”
A) yavru köpek sessiz sessiz etrafa bakınıyordu
B) sınıfa yeni gelmesine rağmen kendisini herkese sevdirdi
C) sorumluluklarını bilip görevlerini zamanında yapardı
D) biraz acele edin; sınav beş dakika önce başladı
● “bakınıyordu” → “bakınmak” (türemiş fiil: “bak-” kök + “-ın”) ve çekimli hâli.
● “sevdirmek” → “sev-” kök + “-dir” (ettirgen) türemiş fiil.
● “yapardı” → Kök “yap-” basit fiil, sonrasında “-ar” (geniş zaman) + “-dı” (hikâye). Bu hâliyle kök basit kalıyor.
● “başladı” → Kök “baş-” + “-la” (yapım eki) ile türemiş fiil.
Yanıt: (C) “yapardı”, çünkü diğerleri türemiş fiil iken “yapardı” basit fiil köküne (yap-) dayanır.
4. 2. Soru Çözümü
“Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?”
A) Kendisine yapılan haksızlıklara sabretti.
B) Bu kadar ağır bir yükü kaldırabilir mi?
C) Koşan çocukların arkasından bakakaldı.
D) Karşımda parlak bir ışık beliverdi.
● “sabretmek” → “sabır + etmek” yardımıyla oluşmuş, yardımcı eylemle birleşik fiildir.
● “kaldırabilir” → “kaldır- + -abil” (yeterlilik) → kurallı birleşik fiil.
● “bakakaldı” → “bak- + -a + kal-” (ansızın olma anlamı) → kurallı birleşik fiil.
● “beliverdi” → “beli- + -iver-” (tezlik anlamı) → kurallı birleşik fiil.
Yanıt: (A), çünkü “sabretmek” bir yardımcı eylemle (etmek) oluşmuş birleşik fiildir, diğerleri kurallı birleşik fiildir.
5. 3. Soru Çözümü
“Aşağıdaki cümlelerde yer alan birleşik fiillerden hangisi, kuruluşu bakımından diğerlerinden farklıdır?”
A) Rüzgâr yüzünden birden bire sönüverdi.
B) İki hafta önce o sihirli elhyey kursuna kaydoldum.
C) İlkokul arkadaşımı karşımda görünce donakaldım.
D) Ankara’ya gelirsen istediğin zaman buluşabiliriz.
● “sönüverdi” → kurallı birleşik fiil (tezlik “-iver-”).
● “kaydoldum” → “kayıt + olmak” → yardımcı eylemle oluşan birleşik fiil.
● “donakaldım” → kurallı birleşik fiil (ansızın olma “-a + kal-”).
● “buluşabiliriz” → “buluş- + -abil” (yeterlik) → kurallı birleşik fiil.
Yanıt: (B), çünkü “kaydolmak” yardımıyla oluşmuş birleşik fiil; ötekiler kurallı birleşik fiillerdir.
6. 4. Soru Çözümü
“Bu açıklamaya göre aşağıdakilerin hangisinde anlamca kaynaşmış birleşik fiil yoktur?” (Fotoğrafta belirtildiği kadarıyla seçeneklerin özü)
- “göz atmak” (anlamca kaynaşmış)
- “elini eteğini çekmek” (anlamca kaynaşmış deyim)
- “kıymet bilmek” (anlamca kaynaşmış deyim)
- “yardım etmek” (genellikle sözcükler gerçek anlamlarıyla kullanılır)
Yanıt: “yardım etmek” geçen seçenektir, çünkü anlamca kaynaşmış birleşik fiil değildir; kelimeler kendi gerçek anlamlarını korur.
7. 5. Soru Çözümü
“Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?” (Seçenekler arasında genelde “Ek fiil kullanılmıştır.”, “İş bildirir fiil vardır.”, “Türemiş fiil kullanılmıştır.”, “Basit zamanlı fiil kullanılmıştır.” gibi maddeler geçer.)
Dizede geçen fiiller:
- “götürüyordu” (şimdiki zaman + hikâye = birleşik zaman)
- “iniyordu” (şimdiki zaman + hikâye = birleşik zaman)
- “gıcırdılar” (basit zaman, -di’li geçmiş)
Basit zamanlı fiil vardır (“gıcırdılar”), iş bildirir fiil de vardır. Türemiş fiil (örnek: “götürmek”) olabilir. Ancak “ek fiil” (imek: idi, imiş, ise vb.) kullanılmamıştır.
Yanıt: “Ek fiil kullanılmıştır.” ifadesi söylenemez.
8. 6. Soru Çözümü
“Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yapıca basit bir fiil değildir?”
Örnek seçenekler:
- (B) “gezmişim” → “gez-” kök, basit fiil.
- (C) “isterim” → “iste-” kök, basit fiil.
- (D) “uçurmuşum” → “uç- + -ur” (ettirgen/oldurgan), türemiş fiil.
Yanıt: (D) “uçurmuşum.” Çünkü “uçurmak” kök “uç-” + yapım eki “-ur” alarak türemiş fiile dönüşmüştür.
9. Soru ve Cevap Özeti Tablosu
| Soru No | Soru İçeriği | Doğru Cevap | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | Yapısı bakımından farklı olan altı çizili fiil | C | “yapardı” basit kökten (yap) oluşur, ötekiler türemiş fiildir. |
| 2 | Birleşik fiil oluşum biçimi bakımından farklı olan seçenek | A | “sabretmek” yardımcı eylemle birleşik fiildir, ötekiler kurallı birleşik fiildir. |
| 3 | Kuruluşu bakımından farklı birleşik fiil kullanan seçenek | B | “kaydolmak” yardımcı eylemle oluşur, diğerleri kurallı birleşik fiillerdir. |
| 4 | Anlamca kaynaşmış birleşik fiil olmayan seçenek | D | “yardım etmek” gerçek anlamıyla kullanılır, deyim/onaylama kaynaşması yoktur. |
| 5 | Dizelerdeki fiillerle ilgili söylenemez olan ifade | Ek fiil | Dizelerde ek fiil (idi, imiş, ise) bulunmadığından “ek fiil kullanılmıştır” yanlış olur. |
| 6 | Yapıca basit fiil olmayan sözcük | D | “uçurmak” türemiş fiildir (uç + -ur). |
10. Kısa Özet
Bu testte fiilleri basit, türemiş ve birleşik (yardımcı eylemle, kurallı, anlamca kaynaşmış) yönleriyle değerlendirdik. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, fiillerin köklerine yapım eki alıp almadığı veya yardımcı eylemle mi yoksa kurallı eklerle mi birleştiğidir. Ayrıca “ek fiil”in (imek: -idi, -imiş, vb.) kullanılıp kullanılmadığını ayırt etmek de önemlidir. Sorularda en çok karışan kısım, “yardım etmek” gibi gerçek anlamıyla kullanılan birleşik fiillerin, deyim niteliği kazanmış “göz atmak” vb. fiillerden ayrılmasıdır.