!20250520_103501|312x500 [Link Silindi]
YUSUF_CAN_OZKAYRAN tarafından yüklenen problemleri çözme
Görüntüde matematiksel problemler yer almakta. Adım adım çözümleri aşağıdaki gibidir:
Örnek 12 – Yumurtaların dağılma özelliği ile hesaplanması
Problem: Bir markette yumurtalar 6’lı ve 10’lu paketler halinde satılmaktadır. Günlük olarak 30 adet paket satış gerçekleşmektedir.
Çözüm:
Marketin sattığı yumurta paketlerinin toplam satışı çarpma işleminin toplama üzerine dağılma özelliği kullanılarak hesaplanabilir:
6 yumurta = 6
Paket
Eşit şekilde bu şekilde ** çift üretime dikkat edilmesi.
Yüklemiş olduğunuz görselde yer alan matematiksel problemlerin çözümleri aşağıda verilmiştir. Adım adım çözüm yapılarak açıklanmıştır.
Örnek 12 – Yumurtaların dağılım özelliği ile hesaplanması
Problem:
Bir markette yumurtalar 6’lı ve 10’lu paketler halinde satılmaktadır. Bu market, bir günde 6’lı ve 10’lu paketlerin her birinden 30’ar adet satmıştır.
Bu durumda markette toplam satılan yumurta sayısını çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılma özelliğini kullanarak hesaplayınız.
Çözüm:
Marketin bir günde sattığı 6’lı paketler ve 10’lu paketler bulunmakta. Her paketten 30 adet satıldığını biliyoruz.
- 6’lı paketler:
Her paket 6 yumurta içerir, ve 30 adet satılarak toplam yumurta miktarını verir:
- 10’lu paketler:
Her paket 10 yumurta içerir, ve 30 adet satılarak toplam yumurta miktarını verir:
- Toplam yumurta sayısı:
Çarpma işlemini toplama işlemi üzerine dağıtabilirsiniz:
O halde toplamda satılan yumurta sayısı 480 adettir.
Örnek 13 – Su miktarını dağılım özelliği ile hesaplama
Problem:
Bir kapta 2 musluk aynı anda açılmıştır. Musluklardan biri dakikada 5 litre su akıtırken, diğeri dakikada 6 litre su akıtmaktadır. Musluklar toplamda 20 dakika boyunca açık bırakılmıştır.
Kapta biriken toplam su miktarını, çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım özelliğini kullanarak hesaplayınız.
Çözüm:
- Birinci musluk:
Dakikada 5 litre su akıttığına göre 20 dakikada akıttığı su miktarı:
- İkinci musluk:
Dakikada 6 litre su akıttığına göre 20 dakikada akıttığı su miktarı:
- Toplam su miktarı:
Çarpma işleminin dağılım özelliğini kullanalım:
Kapta biriken toplam su miktarı 220 litredir.
Örnek 14 – Hastane çalışanlarının maaş toplamı
Problem:
Bir hastanede çalışan 20 doktor her biri 90.000 TL ve 20 hemşire her biri 50.000 TL maaş almaktadır. Çalışanların bir aylık maaşlarının toplamını çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım özelliğini kullanarak bulunuz.
Çözüm:
- Doktorların toplam maaşı:
- Hemşirelerin toplam maaşı:
- Toplam maaş:
Çarpma işlemini dağılım özelliği ile çözelim:
Hastanedeki tüm çalışanların toplam maaşı 2.800.000 TLdir.
Örnek 15 – Bal miktarını dağılım özelliği ile hesaplama
Problem:
Nedim Bey ürettiği balı tamamen dolu olacak şekilde 3 litre ve 4 litre kapasiteli kavanozlara doldurmuştur. Her bir kavanoz türünden 100 adet kullanmıştır.
Nedim Beyin ürettiği toplam bal miktarını, çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım özelliğini kullanarak hesaplayınız.
Çözüm:
- 3 litrelik kavanozlar:
Her kavanozda 3 litre bal olduğuna göre toplam bal miktarı:
- 4 litrelik kavanozlar:
Her kavanozda 4 litre bal olduğuna göre toplam bal miktarı:
- Toplam bal miktarı:
Çarpma işlemini toplama işlemi üzerine dağılma özelliği ile çözelim:
Nedim Bey toplamda 700 litre bal üretmiştir.
Örnek 16 – Pastane kampanyası ve ikram edilen baklava sayısı
Problem:
Bir pastane hafta sonu kampanya düzenlemiş ve cumartesi günü her müşteri için 2 dilim baklava, pazar günü ise her müşteri için 3 dilim baklava ikram etmiştir. Cumartesi ve pazar günü toplam 80 müşteri geldiğine göre, ikram edilen toplam baklava dilimi sayısını çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım özelliği ile hesaplayınız.
Çözüm:
- Cumartesi günü ikram edilen baklavalar:
Her müşteri için 2 dilim ve toplamda 80 müşteri olduğuna göre:
- Pazar günü ikram edilen baklavalar:
Her müşteri için 3 dilim ve toplamda 80 müşteri olduğuna göre:
- Toplam baklava sayısı:
Çarpma işlemini dağılım özelliği ile çözelim:
Pastane toplamda 400 dilim baklava ikram etmiştir.
Özet Tablo
| Örnek | Problem Açıklaması | Sonuç |
|---|---|---|
| 12 | Yumurtaların toplam satışı | 480 yumurta |
| 13 | Kapta biriken su miktarı | 220 litre |
| 14 | Hastane çalışanlarının toplam maaşı | 2.800.000 TL |
| 15 | Nedim Beyin ürettiği toplam bal miktarı | 700 litre |
| 16 | Pastane kampanyasında ikram edilen toplam baklava dilimleri | 400 dilim |
Sorular hakkında herhangi bir ek açıklama isterseniz, yardımcı olmaktan memnuniyet duyarım.
@YUSUF_CAN_OZKAYRAN
Soru: Yukarıdaki görsellerde yer alan ve çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım (dağılma) özelliğini kullanarak çözmemiz istenen 12, 13, 14, 15 ve 16 numaralı örnekleri nasıl çözeriz?
Cevap:
Merhaba! Bu sorularda, bizden “çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılımı” (kısa adıyla “dağılma özelliği”) kullanılarak çeşitli problemlerin çözümü isteniyor. Aşağıda her bir örneği adım adım çözüyor, hem bu özelliğin nasıl uygulandığını hem de sonucu nasıl bulduğumuzu detaylı biçimde açıklıyoruz.
Table of Contents
- Dağılma Özelliği Nedir?
- Örnek 12: Yumurta Paketleri Problemi
- Örnek 13: İki Musluklu Su Kaplama Problemi
- Örnek 14: Doktor ve Hemşire Maaşları Problemi
- Örnek 15: Kavanozlarla Bal Doldurma Problemi
- Örnek 16: Pastanedeki Baklava İkramı Problemi
- Özet Çözüm Tablosu
- Genel Değerlendirme ve Özet
1. Dağılma Özelliği Nedir?
Matematikte çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım(dağılma) özelliği, şu şekilde ifade edilir:
Bu özelliği kullanmamızın avantajı, aynı sayıyla tekrarlı çarpmalar yerine, bir kez çarpıp toplam yapmayı sadeleştirebilmektir. Problemlerde mesela “(A + B) × C” şeklinde bir durum varsa, bunu “A × C + B × C” olarak ayırabilir veya tam tersine “A × C + B × C”yi “(A + B) × C” şeklinde birleştirebiliriz. Sorularda istenilen, genellikle size hem toplama hem çarpmayı bir arada göstermek ve bu özelliği vurgulamak olduğu için bu kurala dayalı çözüm yollarını kullanıyor olacağız.
2. Örnek 12: Yumurta Paketleri Problemi
Verilen Bilgiler:
• Bir market, yumurtaları 6’lı ve 10’lu paketler hâlinde satmaktadır.
• Market, bir günde 6’lı ve 10’lu paketlerin her birinden 30’ar adet satmıştır.
• Bizden istenen: Bu marketin o gün sattığı toplam yumurta sayısını, çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılma özelliğini kullanarak bulunuz.
Adım Adım Çözüm
-
Her Paket Türünden Kaç Paket Satılmış?
– 6’lı paketlerden: 30 adet
– 10’lu paketlerden: 30 adet -
Toplam Yumurta Sayısı Nasıl Hesaplanır?
– 6’lı paketlerden gelen yumurta sayısı: 6 × 30
– 10’lu paketlerden gelen yumurta sayısı: 10 × 30 -
Dağılma Özelliğini Uygulama:
Aşağıdaki iki terimi toplayacağız:\bigl(6 \times 30\bigr) + \bigl(10 \times 30\bigr)Bu ifade, dağılma özelliğiyle şöyle yazılabilir:
30 \times (6 + 10)Çünkü her iki terimde de “30” ortak çarpan olarak bulunuyor.
-
Hesaplamayı Tamamlama:
6 + 10 = 16Dolayısıyla,
30 \times 16 = 480
Sonuç
O gün toplam 480 yumurta satılmıştır.
3. Örnek 13: İki Musluklu Su Kaplama Problemi
Verilen Bilgiler:
• Başlangıçta boş bir kap, aynı anda açılan iki musluktan gelen suyla doluyor.
• 1. musluk dakikada 5 L su akıtıyor.
• 2. musluk dakikada 6 L su akıtıyor.
• Musluklar 20 dakika boyunca açık kalıyor ve kap dışına taşma olmadığı belirtiliyor (kap tam doluyor ama herhangi bir taşma söz konusu değil).
• Bizden istenen: Kapta bulunan toplam su miktarını, dağılma özelliğini kullanarak bulmak.
Adım Adım Çözüm
-
Muslukların Toplam Debisi (Dakikada Akan Su Miktarı):
– 1. musluk: 5 L/dakika
– 2. musluk: 6 L/dakika
İkisinin toplamı: 5 + 6 = 11 L/dakika -
Çalışma Süresi (20 dakika):
Kap toplamda 20 dakika boyunca dolduğuna göre, bir dakikada 11 litre akıyor. -
Dağılma Özelliğini Uygulama:
Toplam su:5 \times 20 + 6 \times 20ifadesiyle de hesaplanabilir. Dağılma özelliği gereği:
(5 + 6) \times 20 = 11 \times 20 -
Hesaplamayı Tamamlama:
11 \times 20 = 220
Sonuç
Son durumda kapta 220 litre su bulunmaktadır.
4. Örnek 14: Doktor ve Hemşire Maaşları Problemi
Verilen Bilgiler:
• Özel bir hastanede çalışan her bir doktor 90.000 TL, her bir hemşire 50.000 TL maaş almaktadır.
• Bu hastanede 20 doktor ve 20 hemşire çalışmaktadır.
• Bizden istenen: Tüm bu doktor ve hemşirelerin (toplam 40 kişinin) aylık maaşlarının toplamını, çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılma özelliğini kullanarak bulmak.
Adım Adım Çözüm
-
Doktorların Toplam Maaşı:
20 doktor × 90.000 TL = 20 × 90.000 -
Hemşirelerin Toplam Maaşı:
20 hemşire × 50.000 TL = 20 × 50.000 -
Dağılma Özelliğini Uygulama:
Toplam maaş = (20 × 90.000) + (20 × 50.000)
Bu ifadede “20” ortak çarpandır:20 \times (90.000 + 50.000) -
Hesaplamayı Tamamlama:
90.000 + 50.000 = 140.000Dolayısıyla,
20 \times 140.000 = 2.800.000
Sonuç
Toplam aylık maaşlar 2.800.000 TL (iki milyon sekiz yüz bin Türk lirası) tutmaktadır.
5. Örnek 15: Kavanozlarla Bal Doldurma Problemi
Verilen Bilgiler:
• Bal üreten Nedim Bey, tüm balını 3 ve 4 litrelik kavanozlara, tam dolu olacak şekilde dolduruyor.
• Her birinden 100’er tane kavanoz kullanıyor: 100 adet 3 L’lik, 100 adet 4 L’lik.
• Bizden istenen: Üretilen toplam bal miktarını, yine çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılma özelliği ile bulmak.
Adım Adım Çözüm
-
3 Litrelik Kavanozların Miktarı:
3 L × 100 = 300 L -
4 Litrelik Kavanozların Miktarı:
4 L × 100 = 400 L -
Dağılma Özelliğini Uygulama:
Toplam = (3 × 100) + (4 × 100)
“100” ortak çarpan olarak alınır:100 \times (3 + 4) = 100 \times 7 -
Hesaplamayı Tamamlama:
100 \times 7 = 700
Sonuç
Nedim Bey’in toplam bal miktarı 700 litredir.
6. Örnek 16: Pastanedeki Baklava İkramı Problemi
Verilen Bilgiler:
• Bir pastane hafta sonu (cumartesi ve pazar) bir kampanya düzenliyor.
• Cumartesi gelen her bir müşteriye 2 dilim, pazar gelen her bir müşteriye ise 3 dilim baklava ikram edilmektedir.
• Her iki günde de (cumartesi ve pazar) 80’er müşteri geldiği söyleniyor.
• Bizden istenen: İkram edilen toplam baklava dilimini, dağılma özelliğini kullanarak bulun.
Adım Adım Çözüm
-
Cumartesi Günü Toplam Baklava Dilimi:
2 dilim × 80 müşteri = 160 dilim -
Pazar Günü Toplam Baklava Dilimi:
3 dilim × 80 müşteri = 240 dilim -
Dağılma Özelliğini Uygulama:
Toplam dilim = (2 × 80) + (3 × 80)
Burada “80” ortaktır:80 \times (2 + 3) = 80 \times 5 -
Hesaplamayı Tamamlama:
80 \times 5 = 400
Sonuç
Toplam 400 baklava dilimi ikram edilmiş olur.
7. Özet Çözüm Tablosu
Aşağıdaki tabloda, her örnekteki veriler ve sonuçlar özetlenmiştir:
| Örnek | Verilenler | Uygulanan Dağılım | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 12 | 6’lı ve 10’lu paketlerden her birinden 30’ar adet satılmış | 30×6 + 30×10 = 30×(6+10) | 480 yumurta |
| 13 | 5 L/dk ve 6 L/dk musluklar 20 dk açık, kapta taşma yok | (5×20) + (6×20) = (5+6)×20 | 220 L su |
| 14 | Doktor (90.000 TL) 20 kişi, hemşire (50.000 TL) 20 kişi | (20×90.000) + (20×50.000) = 20×(90.000+50.000) | 2.800.000 TL |
| 15 | 3 L ve 4 L kavanoz, her türden 100’er adet | (3×100) + (4×100) = 100×(3+4) | 700 L bal |
| 16 | Cumartesi 80 müşteri (2 dilim/müşteri), pazar 80 müşteri (3 dilim/müşteri) | (2×80) + (3×80) = 80×(2+3) | 400 dilim baklava |
Tabloda da görüldüğü üzere, her problemdeki temel yaklaşım, önce toplama yapıp ardından ortak bir çarpanı kullanmak veya tersi şekilde ayrı ayrı çarpmaları bir araya getirmektir.
8. Genel Değerlendirme ve Özet
Bu beş farklı örnek, çarpma işleminin toplama işlemi üzerine dağılım özelliğini pratik olarak anlamak açısından çok yararlıdır. Genelde öğrenciler çarpma ve toplama işlemlerini ayrı ayrı düşünmeye alışkındır. Fakat matematikte bu iki işlem arasında böyle bir uyum (distributive property) olduğunu gördüğümüzde, büyük sayılarla veya tekrar eden benzer işlemlerle uğraşırken hesaplamaları kısaltmanın, düzenlemenin ne kadar kolaylaştığını fark ederiz.
Özellikle gerçek hayattaki senaryolarda (örneğin satış toplamları, su doldurma hızı, maaş hesaplaması, günlük üretim veya ikram miktarları vb.) dağılma özelliğini bilinçli kullanmak, hesaplamaları daha anlaşılır ve daha sistematik hale getirir:
- Ortak Çarpan Bul: İki toplama teriminde aynı çarpan varsa, bunu dışarı alarak işlem kolaylaştırılır.
- Önce Toplama Sonra Çarpma: “(a + b) × c = a×c + b×c” ifadesi çoklukla problemde tekrar edilen rakamlarda kolaylık sağlar.
- Mantık ve Kolay Denetim: Örneğin, 80 müşteri sayısı her iki günde de ortaksa, bu 80’i dışarı alarak hatasız bir şekilde işlemi yapmak mümkündür.
Özetle
- Örnek 12’de 6 ve 10 yumurtalı paketlerden 30’ar adet olduğu için, 30(6 + 10) = 480 yumurta satılmıştır.
- Örnek 13’te 5 L/dk + 6 L/dk musluk debisi toplam 11 L/dk, 20 dakika süreyle (5 + 6) × 20 = 220 L kap suya ulaşmıştır.
- Örnek 14’te 20 doktor ve 20 hemşire maaşlarının toplamı, 20(90.000 + 50.000) = 2.800.000 TL olarak hesaplanmıştır.
- Örnek 15’te 100’er adet 3 L ve 4 L kavanozlar için 100(3 + 4) = 700 L bal bulunmuştur.
- Örnek 16’da 80 müşterinin cumartesi 2’şer, pazar 3’er dilim baklava almasıyla toplam (2 + 3) × 80 = 400 dilime ulaşılmıştır.
Bu örnekler, hem kısa yoldan hesap yapmak hem de cebirsel denklem gibi düşünebilmek adına önemli alıştırmalardır.
Kaynakça / Faydalanılan Materyaller:
- Ortaokul Matematik Ders Kitapları (Dağılma Özelliği Konuları).
- Temel Aritmetik ve Cebir Kuralları Notları.