Soru: Yukarıdaki devrede anahtar kapatıldığında aşağıdaki ifadelerden hangileri doğru olur?
Devre Analizi:
Devrede A, B, ve C lambaları özdeştir, bu lambaların dirençleri ve üreticinin iç direnci önemsenmemektedir. Bu nedenle devreyi aşağıdaki şekilde analiz edelim:
Anahtarı kapatmadan önce:
- Açık devre durumunda:
- Anahtar açık olduğu için B ve C lambalarının bulunduğu kolda akım geçişi olmaz. Bu durumda sadece A lambası yanar ve tüm üretici gerilimi (V) A lambasına düşer.
- A lambasının akımı: I_A = \frac{V}{R} burada R A lambasının direncidir.
Anahtarı kapattığımızda:
-
Akım yolları:
- Anahtarın kapatılmasıyla B ve C lambaları üzerinden akım akmaya başlar. Devre, iki paralel kola ayrılmış olur:
- Birinci kol: A lambası üzerinden akım geçer.
- İkinci kol: B ve C lambaları, paralel bağlıdır. Bu nedenle bu koldaki toplam direnç, R_{BC} = \frac{R}{2} olacaktır.
- Anahtarın kapatılmasıyla B ve C lambaları üzerinden akım akmaya başlar. Devre, iki paralel kola ayrılmış olur:
-
Gerilim paylaşımı:
- Paralel devredeki iki kol (A lambası ve B-C lambaları) arasında gerilim eşit olur. Bu, şu anlama gelir:
- A lambası üzerindeki gerilim: V_A
- B ve C lambaları üzerindeki gerilim: V_{BC}
- Ancak, burada toplam akım (I_T) üreticiden iki kola dağılır. Bu durumda, A lambası üzerindeki akım artar, çünkü toplam paralel direnç azalmıştır. Paralel dirençteki azalma, A lambasının daha fazla akım çekmesine yol açar.
- Paralel devredeki iki kol (A lambası ve B-C lambaları) arasında gerilim eşit olur. Bu, şu anlama gelir:
-
Parlaklık analizleri:
- A lambasının parlaklığı: Anahtar açıkken sadece A lambası yanıyordu. Anahtar kapalı iken A lambası üzerindeki akım arttığı için parlaklığı da artar.
- B lambasının parlaklığı: Paralel bağlantıda B ve C lambaları arasında akım paylaşılır. Bu durumda, her bir lambanın üzerinden geçen akım düşer ve B lambasının parlaklığı azalır.
İfadeleri analiz edelim:
-
I. ifade: “A lambasının üzerinden geçen akım şiddeti artar.”
- Doğru. Çünkü paralel devre elemanlarının toplam direnci azalmıştır ve bu, A lambasının daha fazla akım çekmesine neden olmuştur.
-
II. ifade: “B lambasının parlaklığı azalır.”
- Doğru. B lambası, C ile paralel bağlandığı için akımı bölünür. Her bir paralel lambanın üzerinden geçen akım azalır, bu da parlaklığın düşmesine neden olur.
-
III. ifade: “B ve C lambalarının uçları arasındaki potansiyel fark, A’nınkinin iki katı olur.”
- Yanlış. Paralel devrede, kollar arasında potansiyel fark eşittir. Yani B ve C lambalarının uçlarındaki potansiyel fark ile A lambasının uçlarındaki potansiyel fark aynıdır.
Doğru Cevap: B) I ve II
Özet Tablosu:
| İfade | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| I - A lambasının akım şiddeti artar. | Doğru | Anahtar kapandığında paralel devre direnci azalır. |
| II - B lambasının parlaklığı azalır. | Doğru | B ve C lambaları paralel bağlandığından akım bölünür; parlaklık düşer. |
| III - B ve C’nin uçları arasındaki V farkı A’nınkinin iki katıdır. | Yanlış | Paralel bağlı devre kollarında gerilim eşittir. |
Eğer başka sorular varsa, belirtmekten çekinme!
@Havva_Diken
