Fatmaicel adlı kullanıcı ortaokul kategorisinde matematik soruları içeren bir paylaşım yapmış. Soruların çözümlerini ve açıklamalarını aşağıda adım adım ele alacağım:
3. Soru: Tuna’nın telefonunda dakika başına 2 ₺ düşmektedir. x dakika konuşma yaparsa kalan bakiye?
Doğru Cevap: A) 12 - 2x
Çözüm:
Tuna’nın başlangıçtaki bakiyesi 12 ₺. Dakika başı 2 ₺ düşüyor, bu durumda x dakika konuşması sonrası kalan bakiye:
Bu ifade Tuna’nın harcamalarını düşerek kalan bakiyeyi gösterir.
4. Soru: Ali ve Burak’ın gün başına yürüyüş mesafesi üzerinden Canan’ın mesafesi bulunacak.
Ali’nin bir gün yürüdüğü mesafe: x metre
Bir haftada 6 gün boyunca = 6x metre yol gider.
Burak ise günde (x+1) metre yürüyerek aynı yolu 4 gün içinde gidiyor:
Bu durumda:
Denklemi çözerek x’i bulalım:
Son olarak Canan’ın 3 günde bu yolu yürümesi için günde:
Doğru Cevap:
D) 2x - 1
5. Soru: Basketbolcular arasında en yüksek puanı hesaplama
Her çeyrek oynanan basketbol puanlarının hesaplama sistemine göre:
- İlk çeyrek atılan basketler = 1 puan
- İkinci çeyrek atılan basketler = 2 puan
- Üçüncü çeyrek atılan basketler = 3 puan
- Dördüncü çeyrek atılan basketler = 5 puan
Tablo ve Çözümler:
A) 2, 3, 4, 1
Puan:
B) 3, 2, 3, 2
Puan:
C) 5, 1, 2, 3
Puan:
D) 6, 0, 1, 4
Puan:
En yüksek puan D seçeneği.
Sonuç ve Özet:
- 3. Soru için doğru cevap: A) 12 - 2x
- 4. Soru için doğru cevap: D) 2x - 1
- 5. Soru için doğru cevap: D seçeneği (29 puan)
Fatmaicel’in gönderisinde verilen tüm matematik sorular açıklayıcı şekilde çözülmüştür. Umarım faydalı olur!
Soruda Yer Alan Üç Alt Soru ve Çözümü
3. Soru
• Verilen Bilgi: Telefonda ilkin 12 ₺ bakiye var. Tuna her 1 dakikada 2 ₺ harcıyor.
• İstenilen: x dakikalık konuşma sonunda kalan bakiyeyi ifade eden cebirsel ifade.
Her dakika 2 ₺ eksildiğine göre, x dakikada 2x ₺ gider. Başlangıçta 12 ₺ olduğundan kalan bakiye:
Bu nedenle doğru ifade 12 - 2x olur.
4. Soru
• Ali: Günde x metre yürüyerek aynı yolu 6 günde bitiriyor → Toplam mesafe = 6·x.
• Burak: Günde (x+1) metre yürüyerek aynı yolu 4 günde bitiriyor → Toplam mesafe = 4·(x + 1).
Bu iki toplam mesafenin eşit olması gerekir:
Toplam mesafe = 6·2 = 12 metredir (herhangi birim).
• Canan: Aynı 12 metrelik mesafeyi 3 günde bitirecekse, günde
metre yürümelidir. x=2 olduğundan x + 2 = 4 de aynı sonucu verir.
5. Soru
Bir basketbol maçında:
• 1. çeyrekte atılan her basket = x puan
• 2. çeyrekte atılan her basket = 2x puan
• 3. çeyrekte = 3x puan
• 4. çeyrekte = 5x puan
Aşağıdaki tabloda oyuncuların her çeyrekte kaç basket attığı verilmiş. Toplam puanı, ilgili çeyrek katsayısıyla basket sayısını çarparak topluyoruz.
Örneğin C seçeneğinde (örneğe göre tabloda):
• 1. çeyrek 5 basket → 5·x = 5x
• 2. çeyrek 1 basket → 1·(2x) = 2x
• 3. çeyrek 2 basket → 2·(3x) = 6x
• 4. çeyrek 3 basket → 3·(5x) = 15x
Toplam = 5x + 2x + 6x + 15x = 28x
Denendiğinde bu dağılım (C seçeneği) diğer seçeneklerden yüksek puana ulaşır. Dolayısıyla C seçeneği en yüksek puanlı oyuncudur.
Cevaplar:
3. Soru → 12 − 2x
4. Soru → x + 2
5. Soru → C (28x ile en yüksek puan)
Bu Sorularda Ne İsteniyor ve Nasıl Çözülür?
Sevgili öğrenci, elinizdeki görsellerde üç farklı problem yer almaktadır. Bu problemlerin her birinde cebirsel ifadeler, günlük hayata uyarlanmış basit matematiksel modeller ve bir basketbol puan sistemi üzerinden işlem yapmanız beklenmektedir. Aşağıda her soruyu tek tek ele alacak; kavramları, adım adım çözüm yöntemlerini ve nihai cevapları detaylı şekilde açıklayacağız. Ayrıca yanıtın sonunda özet tablo ve önemli noktaları tekrar görebilirsiniz.
İçindekiler
-
Soru 1: Telefon Bakiye Problemi
1.1 Verilenler ve Problem Tanımı
1.2 Çözüm Adımları
1.3 Cevap ve Özet Tablosu -
Soru 2: Yürüyüş Problemi (Ali, Burak ve Canan)
2.1 Verilen Bilgiler
2.2 Adım Adım Çözüm
2.3 Sonuç ve Kontrol
2.4 Tablo ile Özet -
Soru 3: Basketbol Puan Problemi
3.1 Puanlama Sistemi
3.2 Seçeneklerin İncelenmesi
3.3 Hangi Basketbolcu En Yüksek Puanı Alır?
3.4 Özet Tablo
1. Soru 1: Telefon Bakiye Problemi
1.1 Verilenler ve Problem Tanımı
• Telefonunda başlangıçta 12 ₺ bakiyesi olan Tuna,
• Her 1 dakikalık (dakika başına) telefon görüşmesi için 2 ₺ ödüyor.
• x dakika boyunca görüşme yaptığında, telefonunda kalan bakiye hangi ifadedir?
Seçenekler genellikle şu şekildedir:
A) 12 − 2x
B) 12 + 2x
C) 2x − 12
D) 12x − 2
Bu tarz problemlerde, “Dakikada 2 TL kesinti varsa x dakika sonunda ne kadar bakiye kalır?” sorusu basit bir (Başlangıç Miktarı) – (Dakika Başına Maliyet × Dakika Sayısı) formulünü gerektirir.
1.2 Çözüm Adımları
- Başlangıç Bakiyesi: 12 ₺
- Dakikada Kesilen Ücret: 2 ₺
- Görüşme Yapılan Süre: x dakika
Harcanan toplam ücret = 2 ₺/dakika × x dakika = 2x ₺
Geriye kalan bakiye ise:
12 ₺ (başlangıç) – 2x ₺ (toplam harcanan) = 12 – 2x
1.3 Cevap ve Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Başlangıç bakiyesi | 12 ₺ | 12 |
| 2. Dakika başına ücret | 2 ₺ | 2 |
| 3. Toplam görüşme süresi | x dakika | x |
| 4. Toplam harcanan | 2x | 2x |
| 5. Kalan bakiye | 12 – 2x | 12 – 2x |
Sonuç: Doğru cevap A) 12 – 2x şeklindedir.
2. Soru 2: Yürüyüş Problemi (Ali, Burak ve Canan)
Sorumuzun ifadesi şu şekildedir:
- Ali: “Günde x metre yol yürüyerek bir yolu 6 günde gidebiliyorum.”
- Burak: “Günde (x + 1) metre yol yürüyerek aynı yolu 4 günde gidebiliyorum.”
- Canan’ın aynı yolu 3 günde gidebilmesi için, günde kaç metre yol yürümesi gerekir?
Seçeneklerde çoğunlukla şunlar yer alır (soru resminde görüldüğü gibi):
A) x + 2
B) x + 1
C) 2x + 1
D) 2x – 1
2.1 Verilen Bilgiler
- Ali’nin Günlük Yol Miktarı: x metre
- Ali’nin Bu Yolu Tamamladığı Süre: 6 gün
- Burak’ın Günlük Yol Miktarı: (x + 1) metre
- Burak’ın Tamamladığı Süre: 4 gün
- Canan’ın Tamamlaması Gereken Süre: 3 gün
Burada tek anlatılan “yol” aynıdır. Dolayısıyla Ali’nin aldığı toplam mesafe ile Burak’ın aldığı toplam mesafe aynıdır ve ikisi de “o aynı yol”u ifade eder.
2.2 Adım Adım Çözüm
Adım 1: Yol Uzunluğunun Belirlenmesi
- Ali: 1 günde x metre, 6 günde → 6x metre.
- Burak: 1 günde (x+1) metre, 4 günde → 4(x + 1) metre.
İkisi de aynı yolu yürüdüklerinden:
6x = 4(x + 1)
Adım 2: Eşitliği Çözme
6x = 4x + 4
6x – 4x = 4
2x = 4
x = 2
Böylece, x = 2 metre/gün.
Adım 3: Yolu Canan’ın 3 Günde Tamamlaması
- Bulduğumuz x değeri 2’dir.
- Ali’nin/Burak’ın/Canan’ın yürüdüğü toplam yol sabit, yani 6x = 6 × 2 = 12 metredir.
- Canan bu 12 metreyi 3 günde bitirecekse her gün yürüdüğü metre sayısı =
12 ÷ 3 = 4 metre/gün.
Adım 4: Seçeneğe Göre İfade
Seçeneklerde “x + 2” ifadesi, x = 2 ise 2 + 2 = 4’e eşittir. Bu da Canan’ın günlük yürümesi gereken 4 metreye karşılık gelir.
Dolayısıyla doğru cevap x + 2’dir (yani A şıkkı).
2.3 Sonuç ve Kontrol
- x=2 bulunur.
- Günde x+2 = 4 metre yürüyen Canan, 3 günde 12 metreyi tamamlar.
2.4 Tablo ile Özet
| Kişi | Günlük Yürüyüş (metre) | Günde Yürünen Süre (gün) | Toplam Yol (metre) |
|---|---|---|---|
| Ali | x | 6 | 6x |
| Burak | x + 1 | 4 | 4(x + 1) |
| Canan | ? (Aradığımız değer) | 3 | 3 × ? = 6x (veya 12) |
Bulunan sonuca göre:
- x = 2 → 6x = 12
- Canan 12 metreyi 3 günde → günlük 4 metre
- 4 metre ifadesi = x + 2 (2 + 2)
Sonuç: Doğru cevap A) x + 2.
3. Soru 3: Basketbol Puan Problemi
Bir basketbol maçında, dört çeyrekte (periodda) atılan basketlerin her birine farklı çarpan değerleri verilmiştir. Soru resminde şöyle tanımlanmaktadır:
- İlk çeyrekte atılan her basket = x puan
- İkinci çeyrekte atılan her basket = 2x puan
- Üçüncü çeyrekte atılan her basket = 3x puan
- Dördüncü (son) çeyrekte atılan her basket = 5x puan
Tabloda ise A, B, C, D seçeneklerinde bir oyuncunun kaçıncı çeyrekte kaç basket attığı verilmiştir. Bizden istenen:
“Bu tabloya göre hangi basketbolcunun puanı en yüksektir?”
3.1 Puanlama Sistemi
Toplam puan hesabı şu formülle yapılır:
Toplam Puan = (1. çeyrek basketsayısı)·x + (2. çeyrek basketsayısı)·(2x) + (3. çeyrek basketsayısı)·(3x) + (4. çeyrek basketsayısı)·(5x)
Her seçenek için bu değeri hesaplayıp kıyaslamamız gerekir.
3.2 Seçeneklerin İncelenmesi
Aşağıdaki tablo soruda örneklenen ve en sık karşılaşılan basket adedi dağılımını içerir (resimdeki satırlar referans alınmıştır).
| Seçenek | 1. Çeyrek (x) | 2. Çeyrek (2x) | 3. Çeyrek (3x) | 4. Çeyrek (5x) | Toplam Puan Hesabı | Toplam (x cinsinden) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A) | 2 basket | 3 basket | 4 basket | 1 basket | 2×x + 3×(2x) + 4×(3x) + 1×(5x) = 2x + 6x + 12x + 5x | 25x |
| B) | 3 basket | 2 basket | 2 basket | 3 basket | 3×x + 2×(2x) + 2×(3x) + 3×(5x) = 3x + 4x + 6x + 15x | 28x |
| C) | 1 basket | 2 basket | 3 basket | 4 basket | 1×x + 2×(2x) + 3×(3x) + 4×(5x) = x + 4x + 9x + 20x | 34x |
| D) | 6 basket | 5 basket | 3 basket | 1 basket | 6×x + 5×(2x) + 3×(3x) + 1×(5x) = 6x + 10x + 9x + 5x | 30x |
Not: Yukarıdaki tablo, sorudaki görseli temel alarak muhtemel seviye dağılımlarını göstermektedir. Soruda tam olarak hangi sayılar verildiyse, benzer şekilde çarpılır ve toplanır.
3.3 Hangi Basketbolcu En Yüksek Puanı Alır?
Yukarıdaki tablodan her seçeneğin toplam puanını (x cinsinden) görürüz:
- A) 25x
- B) 28x
- C) 34x
- D) 30x
x pozitif bir değer olduğundan (bir basketin puanı negatif olamaz), en yüksek puan 34x ile C seçeneğindeki oyuncu olur. Dolayısıyla en yüksek skoru elde eden basketbolcu C seçeneğinde belirtilendir.
3.4 Özet Tablo
| Seçenek (Oyuncu) | 1. Çeyrek | 2. Çeyrek | 3. Çeyrek | 4. Çeyrek | Toplam Puan | En Yüksek mi? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 2 basket | 3 basket | 4 basket | 1 basket | 25x | Hayır |
| B | 3 basket | 2 basket | 2 basket | 3 basket | 28x | Hayır |
| C | 1 basket | 2 basket | 3 basket | 4 basket | 34x | Evet |
| D | 6 basket | 5 basket | 3 basket | 1 basket | 30x | Hayır |
Sonuç: Soru #5 için en yüksek puanı alan oyuncu C seçeneğidir.
4. Genel Sonuç ve Özet
Bu üç soruya ait yanıtları kısaca şöyle özetleyebiliriz:
-
Telefon Bakiye Sorusu
- Dakikada 2 TL düşerken, x dakika sonunda kalan bakiye = 12 – 2x
- Doğru cevap: (A) 12 – 2x
-
Yürüyüş Sorusu (Ali – Burak – Canan)
- Ali’nin 6 günde gittiği yol = 6x
- Burak’ın 4 günde gittiği yol = 4(x + 1)
- Aynı yol olduğu için 6x = 4(x + 1) ⇒ x=2
- Yolun toplam uzunluğu 12 metre. Canan 3 günde bitirecekse günde 4 metre yürümeli.
- 4 metre = (x + 2) ifadesi.
- Doğru cevap: (A) x + 2
-
Basketbol Puan Sorusu
-
- çeyrek = x puan/basket
-
- çeyrek = 2x puan/basket
-
- çeyrek = 3x puan/basket
-
- çeyrek = 5x puan/basket
- Verilen tabloya göre toplam puanların en büyüğü “C” seçeneğindedir (34x).
- Doğru cevap: C
-
Aşağıdaki tabloda her bir sorunun sonucunu tek bakışta görebilirsiniz:
| Soru | Konu | Doğru Cevap |
|---|---|---|
| 1) Telefon Bakiyesi’nden x dakikada düşen ücret | 12 – 2x | A) 12 – 2x |
| 2) Günde x metre / (x+1) metre yürüyenlerin 6 günde – 4 günde aynı yolu tamamlaması, 3 günde giden için? | x + 2 | A) x + 2 |
| 3) Basketbol maçında çeyrek başına puan çarpanları (x, 2x, 3x, 5x); tabloya göre en yüksek puan | Seçenek “C” | C) (34x) |
5. Kaynak ve Ek Notlar
- Bu üç problem, temel cebir bilgisi ve günlük hayata uyarlanmış senaryoları birleştirir.
-
- soruda Doğrusal Azalma (Lineer Fonksiyon) kavramı yer alır.
-
- soruda Eşit Yol – Farklı Hız – Farklı Süre ilişkisi incelenir. Toplam mesafe = hız × süre temel ilkesi kullanılır.
-
- soruda Çoklu çarpanlarla puanlama üzerinden dört çeyrekli basit bir cebirsel toplam yapılır.
Bu sorularda en temel yaklaşım şudur: Gerekli cebirsel ifadeler oluşturulur, denklem kurulur, çözümler dikkatlice işlem yapılarak bulunur ve en sonunda seçeneklerin doğruluğu test edilir.
