Soru:
Aşağıdaki şekilde çemberlerin içine kendisine bağlı olan iki karedeki sayıların en büyük ortak bölenleri yazılacaktır. Buna göre a + b + c kaçtır?
Table of Contents
1. Çözüm Adımları
- a = \gcd(12,\,18) = 6
- b = \gcd(12,\,27) = 3
- c = \gcd(18,\,27) = 9
- Toplam: a + b + c = 6 + 3 + 9 = 18
2. Sonuç Tablosu
| Değişken | İki Sayı | En Büyük Ortak Bölen |
|---|---|---|
| a | 12 ve 18 | 6 |
| b | 12 ve 27 | 3 |
| c | 18 ve 27 | 9 |
| a+b+c | – | 18 |
3. Cevap
18 (D şıkkı)
Soru: Aşağıdaki şekilde çemberlerin içine kendisine bağlı olan iki karedeki sayıların, en büyük ortak bölenleri yazılacaktır. Buna göre a + b + c kaçtır?
Çözüm:
Verilen sayılar:
- 12, a (içinde 12 ve a bulunan çember)
- a, 18 (içinde a ve 18 bulunan çember)
- b, 27 (içinde b ve 27 bulunan çember)
- c (içinde 18 ve 27 bulunan çember)
İlk çember (12 ve a):
İçindeki sayı; 12 ve a’nın en büyük ortak böleni (EBOB).
Burada çember içindeki sayı 12 olduğuna göre,
EBOB(12, a) = 12 olmalı.
Yani a, 12 sayısının böleni olmalı.
12’nin bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 12
a ∈ {1, 2, 3, 4, 6, 12}
İkinci çember (a ve 18):
Çemberdeki sayı a ile 18’in en büyük ortak böleni.
Burada çember içindeki sayı a.
Yani,
a = EBOB(a, 18).
Bu eşitlik ancak a 18 ve 18’in ortak böleni ise mümkün olur. En büyük ortak bölenin a olması için, a sayısı 18’in tam böleni olmalıdır ve a \leq 18.
Ama a aynı zamanda ilk çemberde 12’nin divisorü idi.
Yani:
a\in \{1,2,3,4,6,12\} ve bu a sayısı 18'in böleni olmalı.
18’in bölenleri: 1, 2, 3, 6, 9, 18
a'ya uygun ortak değerleri bulalım:
a\in \{1,2,3,6,9,12\} \cap \{1,2,3,4,6,12\} = \{1,2,3,6,12\}
Ama eşitlikte a = EBOB(a,18) olmalı ve EBOB(a,18) olsa en büyük ortak bölen kendi olmalı. En büyük ortak bölen, a ise ve a 12 olabilir mi?
EBOB(12,18) = 6 farklıdır.
EBOB(6,18) = 6 eşittir, bu mantıklı.
EBOB(3,18) = 3 eşittir, mantıklı.
EBOB(2,18) = 2 eşittir, mantıklı.
EBOB(1,18) =1 eşittir, mantıklı.
Ama, a=n, EBOB(a,18) = a olmak için, a değerinin 18’in tam böleni ve ayrıca kendisi olması gerekiyor.
Yani en büyük ortak bölen, a sayı ise,
a | 18 ve a en büyük ortak bölen olmalı.
Diğer bir ifadeyle, a 18’in tam böleni ve 18’den büyük olmamalı. a=6,3,2,1 olabilir. Ama a=12 değil çünkü EBOB(12,18)=6.
13 değil zaten. O halde a'nın değerleri 1,2,3,6 olabilir.
Ama ilk çemberde 12 ve a'nın EBOB’u 12’ydi. Bu demek ki a 12’nin katı veya 12’ye eşit olmalı.
Ama 1,2,3,6’nın 12 ile EBOB’u ne?
- EBOB(12,1)=1 ≠ 12 (uygun değil)
- EBOB(12,2)=2 ≠ 12 (uygun değil)
- EBOB(12,3)=3 ≠ 12 (uygun değil)
- EBOB(12,6)=6 ≠12 (uygun değil)
- EBOB(12,12)=12 uygun
Yani a sadece 12 olabilir.
Ama a = EBOB(a,18)
EBOB(12,18) = 6 ≠ 12
Çelişki.
Başka bir çözüm yolu deneyelim.
Çemberlerin içine yazılan sayı, içindeki iki karenin EBOB’u ise, şu şekilde yazılmıştır:
- 12 çemberinde 12 ve a’nın EBOB’u 12 ise, EBOB(12,a) = 12
- a çemberinde a ve 18’in EBOB’u a ise, EBOB(a,18) = a
- b çemberinde b ve 27’nin EBOB’u b ise EBOB(b,27) = b
- c çemberinde 18 ve 27’nin EBOB’u c ise EBOB(18,27) = c
Buradan:
EBOB(12,a) = 12 \Rightarrow 12|a (12 a’yı bölmeli veya tam tersidir)
Ama 12 > a mı, a > 12 mi? Daha mantıklı olan 12’nin a ile EBOB’unun 12 olması için 12’nin a’yı bölmesi gerekir. Yani 12 ≤ a olmalı. Ama a sayı karenin içindeki sayı, 12’den küçük olamazken 18’in de böleni olmalı.
EBOB(a, 18) = a ise, yani a 18’in biri olmalı.
Şimdi 12’nin bölenleri: 1,2,3,4,6,12
18’in bölenleri:1,2,3,6,9,18
a her iki koşulu sağlamalı ki,
-
EBOB(12,a)=12 → a en az 12’yi bölmeli (ya da 12 ile aynı sayıya eşit olmalı)
-
EBOB(a,18) = a → a, 18’in tam böleni olmalı
Bu durumda a=6 olabilir mi? -
EBOB(12,6)=6 ≠12
Hayır.
a = 12 ise,
- EBOB(12,12)=12 doğru
- EBOB(12,18) = 6 değil 12 değil, burası hatalı
O zaman sorun anlatımındaki “kendisine bağlı iki karedeki sayıların EBOB’u yazılır” net değildir.
Burada genelde her çember için içindeki sayı, o çemberin çevresinde bulunan iki sayının EBOB’u olmalıdır.
Bu durumda:
- Çember a içinde = EBOB(12,18)
- Çember b içinde = EBOB(12,27)
- Çember c içinde = EBOB(18,27)
Hesaplayalım:
-
a = EBOB(12,18)
12 = 2^2 * 3
18 = 2 * 3^2
EBOB(12,18) = 2 * 3 = 6 -
b = EBOB(12,27)
12 = 2^2 * 3
27 = 3^3
EBOB(12,27) = 3 -
c = EBOB(18,27)
18 = 2 * 3^2
27 = 3^3
EBOB(18,27) = 3^2 = 9
O zaman toplam:
a + b + c = 6 + 3 + 9 = 18
Sonuç:
a + b + c = 18
Doğru cevap: D) 18
Özet Tablo
| Harf | Bağlı Sayılar | EBOB Değeri |
|---|---|---|
| a | 12 ve 18 | 6 |
| b | 12 ve 27 | 3 |
| c | 18 ve 27 | 9 |
| Toplam | - | 18 |
