Kütlesi 400 g olan bir cisim şekildeki yūzeye 20 m/s
hızia çarpip, 15 ms hizla ayrilıyor.
Cisimle yüzey arasındaki etkileşme süresi 0,2 s ol-
duğuna gõre, yüzeyin cisme uyguladiğı kuvvet kaç
N’dir?
A) 20
B) 10
C) 50
D) 60
E) 80
400 g kütleli cismin yüzeye uyguladığı kuvvetin hesaplanması
KULLANILAN FORMÜL:
Bu soruda İtme (Impuls) ve Momentum Değişimi arasındaki ilişkiyi kullanacağız:
Burada hız vektörel bir büyüklük olduğu için hız değişimini (\Delta \vec{v}) vektörel olarak hesaplamalıyız:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verileri SI Birim Sistemine Dönüştürme
Fizik problemlerinde birim uyumu çok önemlidir. Gram cinsinden verilen kütleyi kilograma çevirelim:
- m = 400 \text{ g} = 0,4 \text{ kg}
- \Delta t = 0,2 \text{ s}
- v_{ilk} = 20 \text{ m/s} (Yatay doğrultuda)
- v_{son} = 15 \text{ m/s} (Düşey doğrultuda)
Adım 2 — Hız Değişimini (\Delta v) Hesaplama
Görsele göre cisim yatayda gelip düşeyde ayrılıyor. Bu iki hız vektörü birbirine diktir. Vektörel çıkarma işleminde hız değişiminin büyüklüğünü Pisagor bağıntısı ile buluruz:
Adım 3 — Kuvveti Hesaplama
İtme formülünde değerleri yerine koyalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 50
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İtme (İmpuls)
- Tanım: Bir cisme etki eden kuvvet ile bu kuvvetin etki etme süresinin çarpımıdır.
- Bu problemde: Yüzeyin cisme çarptığı andaki etkileşimi ifade eder.
2. Momentum Değişimi
- Tanım: Cismin kütlesi ile hızındaki değişimin çarpımıdır.
- Bu problemde: Hızın hem büyüklüğü hem yönü değiştiği için hız değişimi vektörel olarak hesaplanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Skaler Çıkarma Yapmak
- Yanlış: 20 - 15 = 5 diyerek hız değişimini 5 m/s almak.
- Doğru: Hızlar farklı eksenlerde olduğu için (yatay ve düşey) vektörel işlem (Pisagor) yapılmalıdır.
- Neden Yanlış: Hız vektörel bir büyüklüktür, yön değişimi momentum değişimini doğrudan etkiler.
Bu çözümle ilgili merak ettiğin veya benzer bir momentum sorusu çözmemi ister misin?
