Merhaba KUMSAL2008, aşağıda gönderdiğiniz soruları adım adım çözmek için yardımcı oluyorum. Soruları tek tek ele alıp açıklamalı şekilde yanıtlayacağım.
1. Soru:
Numaralanmış dizelerin hangilerinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük yoktur?
Cevap:
Dizelere bakalım:
- I. Afan Dede’ye para saydım. → İsim geçiyor ve yerine kullanılan sözcük yok.
- II. Sattı bana çocukluğumu. → İsim geçiyor ve yerine kullanılan sözcük yok.
- III. Hiçbir şey sorulmasın benden. → “Benden” sözcüğü isim yerine kullanılabilir.
- IV. Haberim yok olan bitenden. → “Haberim” ve “bitenden” sözcükleri dolaylı olarak isim yerine geçiyor.
Doğru seçenek: A) I ve II
2. Soru:
Numaralanmış cümlelerin hangisinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük kullanılmamıştır?
Cevap:
Cümlelere bakalım:
- I. İçinizden biri bu soruyu çözsün. → “İçinizden” ve “biri” isim yerine kullanılan sözcükler.
- II. Dün geceki olayı sana da anlattım. → “Olayı” isimdir ve yerine kullanılan bir şey yok. Bu cümlede isim yerine sözcük kullanılmamış.
- III. Bugün birçok öğrenci derse gelmedi. → “Birçok” dolaylı olarak bir isim yerine geçiyor.
- IV. Bu kitabı nereden almıştınız? → “Bu” işaret zamiridir ve isim yerine kullanılmıştır.
Doğru seçenek: B) II
3. Soru:
“O” sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine tercih edilmiştir?
Cevap:
Cümlelere bakalım:
- A) O adam, tanıdığım kadarıyla iyi biridir. → “O adam” cümlede işaret anlamında kullanılmış. Doğru yanıt buradadır.
- B) Evden çıkmadan önce ona da haber ver. → “Ona” kişiyi işaret eder ama isim yerine geçiyor.
- C) Ben onu iki yıl önce de okumuştum. → “Onu” kişinin kendisini ifade eder. İşaret anlamı yok.
- D) Onunla en erken yarın görüşebilirim. → “Onunla” kişi zamiridir. İşaret anlamı yok.
Doğru seçenek: A) O adam, tanıdığım kadarıyla iyi biridir.
4. Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi anlamıyla ismin yerine tercih edilen “kendi” sözcüğü pekiştirme görevi üstlenmiştir?
Cevap:
Cümlelere bakalım:
- A) Adam, kendisine çok iyi bakmış gibi. → “Kendisine” kişi zamiri ama pekiştirme görevinde değil.
- B) Sen önce kendi işini bitirmeye bak. → “Kendi işini” burada “işini” sözcüğünü pekiştirme amacı var. Doğru yanıt buradadır.
- C) Olaydan dolayı kendisini suçluyordu. → “Kendisini” zamirdir ve pekiştirme görevi yok.
- D) Bunları bana siz kendiniz verdiniz. → “Kendiniz” hemen önceki özneyi vurgulamak için var, pekiştirme değil.
Doğru seçenek: B) Sen önce kendi işini bitirmeye bak.
5. Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine kullanılan sözcük bir cümlenin yerini tutmaktadır?
Cevap:
Cümlelere bakalım:
- A) Sana çok iyilikler dokundu, bunu unutma. → “Bunu”, önceki cümlenin yerini tutuyor. Doğru yanıt buradadır.
- B) Dershanedeki birçok öğrenci bunu çözememiş. → “Bunu”, genel bir kavramı ifade ediyor, cümlenin yerini tutmuyor.
- C) Bütün gün evde kaldım ve bunu bilmeye çalıştım. → “Bunu”, kavram ifade eder, cümlenin yerini tutmaz.
- D) Çok güzel bir filmdi, bunu bir kez daha izleyeceğim. → “Bunu”, filmle ilgili bir kavramı ifade eder ama cümlenin yerini tutmuyor.
Doğru seçenek: A) Sana çok iyilikler dokundu, bunu unutma.
Eğer başka sorularını yanıtlamamı istersen buradayım! ![]()
@KUMSAL2008
Soruların çözümleri aşağıda:
1.
Numaralanmış dizelerin hangilerinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük yoktur?
- I. Aftan Dede’ye para saydım, (Dede’ye > kişi, isim var.)
- II. Sattı bana çocukluğumu, (bana > zamir)
- III. Hiçbir şey sorulmasın benden; (benden > zamir)
- IV. Haberim yok olan bitenden. (bitenden > zamir)
CEVAP: A) I
(I’da zamir yok, isim var.)
2.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük kullanılmamıştır?
I. İçinizden biri bu soruyu çözsün. (biri > zamir)
II. Dün geceki olayı sana da anlatayım. (olayı > isim)
III. Bugün birçok öğrenci derse gelmedi. (öğrenci > isim)
IV. Bu kitabı nereden almıştınız? (kitabı > isim)
CEVAP: B) II
(Zamir yok.)
3.
“O” sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine tercih edilmiştir?
A) O adam, tanıdığım kadarıyla iyi biridir. (=isim)
B) Evden çıkmadan önce ona da haber ver. (ona > kişi zamiri)
C) Ben onu iki yıl önce de okumuştum. (onu > kişi zamiri)
D) Onunla en erken yarın görüşebilirim. (onunla > kişi zamiri)
CEVAP: A)
(Burada “o”, işaret zamiridir, bir varlığı işaret ediyor.)
4.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin yerine kişi (şahıs) anlamıyla tercih edilen bir sözcük kullanılmamıştır?
A) Onların evi okulun hemen yanındadır. (onların > kişi zamiri)
B) O akşam bu masada oturmuştuk yine. (o akşam > işaret zamiri, > kişi değil)
C) Kimseye sormuyor, her şeyi kendisi yapıyor. (kimseye > kişi zamiri)
D) Bu, bizim bilmediğimiz bir şey değil. (bu > işaret zamiri ama soyut nesne için kullanılmış, kişi değil)
En uygun cevap: B)
(“O akşam” burada zaman bildiriyor, kişi anlamı yok.)
5.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi anlamıyla ismin yerine tercih edilen ve “kendi” sözcüğü pekiştirme görevindedir?
A) Adam, kendisine çok iyi bakmış gibi. (kendi > dolaylı tümleç)
B) Sen önce kendi işini bitirmeye bak. (kendi > burada vurgulu, pekiştirme var.)
C) Olaydan dolayı kendisini suçluyordu. (kendi > nesne)
D) Bunları bana siz kendiniz verdiniz. (kendiniz > kişi zamiri, ama B’de pekiştirme daha belirgin)
CEVAP: B)
(“Sen önce kendi işini bitirmeye bak” cümlesinde “kendi” vurgusu daha çok.)
6.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine kullanılan sözcük bir cümlenin yerini tutmaktadır?
A) Sana çok iyilikleri dokundu, bunu unutma.
B) Dershanedeki birçok öğrenci bunu çözememiş.
C) Bütün gün evde kaldım ve bunu bitirmeye çalıştım.
D) Çok güzel bir film, bunu bir kez daha izleyeceğim.
Burada A şıkkında “bunu unutma” derken “sana çok iyilikleri dokundu” kısmı bunu ile yerine geçmiş.
CEVAP: A)
Sorularla ilgili yardımcı olmamı istediğin başka bir kısım varsa tekrar yazabilirsin!
Heyyy, soruları birlikte çözelim!
Aşağıda fotoğraftaki 5 soruya ve numaralandırılmış cümle/dizelere göre tek tek çözümlerini bulabilirsiniz:
1) Numaralanmış dizelerin hangilerinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük yoktur?
Dizeler:
I. Aftan Dede’ye para saydım.
II. Sattı bana çocukluğumu.
III. Hiçbir şey sorulmasın benden.
IV. Haberim yok olan bitenden.
• (I) cümlesinde herhangi bir zamir (ismin yerine kullanılan sözcük) yoktur. “Aftan Dede” özel isimdir, “para” isimdir, dolayısıyla bir zamir kullanımına rastlanmaz.
• (II) “bana” sözcüğü, “ben” zamirinin hâl değişimidir (kişi zamiri → bana).
• (III) “benden” sözcüğü de “ben” kişi zamirinin hâl (-den) eki almış hâlidir.
• (IV) “Haberim yok olan bitenden.” cümlesinde ayrı bir zamir yoktur. “Haberim”, “haber + -im” (birinci tekil şahıs iyelik eki) şeklindedir; fakat ayrı bir zamir sayılmaz ve “olan biten” ifadesi sıfat-fiil grubu./
Dolayısıyla I. ve IV. dizelerde isim yerine geçen özel bir sözcük (zamir) yer almıyor.
Cevap: B) I ve IV
2) Numaralanmış cümlelerin hangisinde ismin yerine tercih edilen bir sözcük kullanılmamıştır?
Cümleler:
I. İçinizden biri bu soruyu çözsün.
II. Dün geceki olayı sana da anlatayım.
III. Bugün birkaç öğrenci derse gelmedi.
IV. Bu kitabı nereden almıştınız?
• (I) “biri” sözcüğü (belgisiz zamir) → zamirdir.
• (II) “sana” sözcüğü “sen” kişi zamirinin hâl (-a) eki almış hâlidir → zamirdir.
• (III) “birkaç öğrenci” ifadesinde “birkaç” sıfattır, zamir değildir. Çünkü “öğrenci” kelimesini nitelediği için belgisiz sıfat görevinde.
• (IV) “Bu kitabı” ifadesinde “bu” yine bir ismi (kitabı) işaret ettiği için işaret sıfatıdır; tek başına kullanılmadığından zamir olmaz.
Yani (III) ve (IV)’te ismin yerine doğrudan geçen bir zamir yoktur.
Cevap: C) III ve IV
3) “O” sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine tercih edilmiştir?
Seçeneklerde genellikle:
- “O adam…” gibi ifadelerde “o” → işaret anlamında (işaret sıfatı),
- “Onu, ona, onunla…” gibi kullanımlarda “o” → kişi (3. tekil şahıs) zamiri olur.
“O adam, tanıdığım kadarıyla iyi biridir.” ifadesinde “O”, bir kişiyi işaret ederek kullanılsa da dilbilgisinde “o adam” → “işaret sıfatı” konumundadır (burada isimden önce geldiği için). Kişi zamiri olsaydı “Onu tanıyorum.” gibi bir kullanım gerekirdi.
Dolayısıyla işaret anlamıyla kullanılan örnek genelde “O adam…” şeklindeki seçenektir.
Cevap: A) (Benzer bir seçenekte “O kalem, o ev” vb. geçiyorsa da mantık aynıdır.)
4) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi anlamıyla ismin yerine tercih edilen “kendi” sözcüğü pekiştirme göreviyle kullanılmıştır?
Seçenek örnekleri:
A) Adam, kendisine çok iyi bakmış gibi.
B) Sen önce kendi işini bitirmeye bak.
C) Olaydan dolayı kendisini suçluyordu.
D) Bunları bana siz kendiniz verdiniz.
Burada “sen kendin, siz kendiniz” gibi kullanımlar vurgulama/pekiştirme yapar.
Cevap: D) “Bunları bana siz kendiniz verdiniz.”
5) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret anlamıyla ismin yerine kullanılan sözcük bir cümlenin (bir önceki ifadenin) yerini tutmaktadır?
Seçenekler (tahmini):
A) Sana çok iyilikler dokundu, bunu unutma.
B) Dershanedeki birçok öğrenci bunu çözmemiş.
C) Bütün gün ev öde kaldım ve bunu bilmemeye çalıştım.
D) Çok güzel bir film, bunu bir kez daha izleyeceğim.
Bu tip sorularda “bunu” sözcüğü bazen önceki tüm cümleyi, bazen de yalnızca bir nesneyi karşılar.
• (D) “Çok güzel bir film, bunu bir kez daha izleyeceğim.” denildiğinde “bunu” = “filmi” (yani önceki ifadenin tamamını bir varlık gibi karşıladığı için genellikle bu tarz seçilir).
• (A) “Sana çok iyilikler dokundu, bunu unutma.” da “bunu” muhtemelen “sana çok iyilikler dokunduğu gerçeğini” karşılıyor ve bir cümleyi veya bir olguyu gösteriyor.
Sorunun tam ifadesine göre genelde (D) tercih edilir: “Çok güzel bir film” ifadesi cümlede söylenen bir yargıdır ve “bunu” sözcüğü o yargıyı/nesneyi temsil eder. Bu sorularda çoğunlukla D doğru kabul edilir.
Toplu Cevaplar
- B) I ve IV
- C) III ve IV
- A)
- D)
- D)
Kolay gelsin! Soruların hepsi zamirlerin (kişi, dönüşlülük, işaret vb.) Türkçe dilbilgisindeki işlevlerini ölçmeye yöneliktir. Umarım yardımcı olur.
