Her nimetin şükrü kendi cinsiyle yerine getirilebilir. Örneğin bedenin şükrü O’nu verene ibadet etmektir. Kulağın şükrü haramdan sakınıp helali dinlemektir. Dilin şükrü gıybet ve iftiradan sakınıp doğruyu konuşmaktır. Zenginliğin şükrü israf ve cimrilikten sakınıp fakiri gözetmektir.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
A) Allah’ın (cc) kendisine şükredenleri ödüllendireceğine
B) İnsanın yaratıcı inancına doğuştan sahip olduğuna
C) Şükretmenin sadece söz ile olmayacağına
D) Evrendeki düzeni korumanın yolunun ibadet etmek olduğuna
E) İman etmeden yapılan şükrün dinen doğru olmadığına
İslam’da Şükür Kavramı ve Fiilî Şükür Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam ahlakında şükür, yalnızca dille yapılan sözlü bir teşekkürden ibaret olmayıp, verilen her bir nimeti yaratılış gayesine uygun şekilde ve eylemle kullanmayı gerektiren fiilî şükür boyutunu da kapsar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde “her nimetin şükrünün kendi cinsiyle yerine getirileceği” belirtilmiş; bedenle ibadet etmek, kulakla helali dinlemek ve zenginlikle yoksula yardım etmek gibi eylemler şükür kapsamında sayılmıştır. Bu durum, şükrün yalnızca dille “şükürler olsun” demekle sınırlı kalmadığını gösterir.
- A) Parçada Allah’ın şükreden kullarına vereceği mükâfat veya ahiret karşılığından bahsedilmemiştir.
- B) İnsanın fıtratından (doğuştan gelen inanma eğiliminden) söz edilmemiştir.
- C) Beden, kulak ve mal ile yapılan fiiller örneklendirilerek şükrün yalnızca sözlü bir ifade olmadığı doğrudan vurgulanmıştır.
- D) Evrendeki kozmik düzen veya ekolojik dengenin korunmasıyla ibadet ilişkisine değinilmemiştir.
- E) İman ile şükrün geçerlilik şartı arasındaki teolojik bağa parçada yer verilmemiştir.
CEVAP: C) Şükretmenin sadece söz ile olmayacağına
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB din kültürü sorularında şükür konusu genellikle kavli (sözlü), kalbî (kalp ile) ve fiilî (amel ile) şükür ayrımı üzerinden sorgulanır. Bir organın veya malın doğru yolda kullanılması her zaman “fiilî şükür” kavramına işaret eder.