SORU:
5. Gravzant halkası genleşme-büzülme deneylerinde metal kürenin halkadan geçebilmesi için yapılabilecek iki farklı işlem nedir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Katıların genleşmesi (termal genleşme) prensibi: Katılar ısıtıldığında genleşir, soğutulduğunda büzülür. Ayrıca, genleşme özelliği (α) malzemeye özgüdür ve boyutlarda değişim yaratır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Halkayı Isıtmak
Isıtılan gravzant halkası genleşir ve çapı artar. Bu sayede metal kürenin halkadan geçmesi mümkün olur.
Adım 2 — Metal Küreyi Soğutmak
Soğutulan metal küre büzülür, çapı küçülür. Böylece halka açıklığından geçebilir.
CEVAP:
- Gravzant halkasını ısıtarak genleştirmek, 2. Metal küreyi soğutarak büzülmesini sağlamak.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Termal genleşme
- Tanım: Madde sıcaklığı arttığında taneciklerin hareketi artar ve madde genleşir.
- Bu problemde: Halkanın veya metal kürenin boyutları sıcaklık değişimi ile değişir.
- Metal küre ve halka uyumu
- Tanım: Bir cismin başka bir deliğe geçebilmesi için boyutlarının uygun olması gerekir.
- Bu problemde: Halkanın genişleyip kürenin daralması, kürenin geçmesi için yeterlidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Halkayı soğutmak
- Yanlış: Halkayı soğutmak çapın küçülmesine neden olur, bu da geçişi zorlaştırır.
- Doğru: Halkayı ısıtarak çapını büyütmek gerekir.
Metal küreyi ısıtmak
- Yanlış: Metal küre ısındığında genişler, ve geçiş zorlaşır.
- Doğru: Metal küreyi soğutmak gerek.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Sayfa üzerindeki 5., 6., 7. ve 8. sorularının kısa cevapları.
CEVAP:
-
- işlem: Halkayı ısıtmak (halkanın genleşmesini sağlamak).
-
- işlem: Metal küreyi soğutmak (kürenin büzülmesini sağlamak).
- Termostat: Sıcaklık değişimlerine duyarlı, ortam sıcaklığını istenen değerde tutmak için ısıtma/soğutma cihazını açıp kapayan araçtır.
- Kullanım örnekleri: Ev kalorifer (merkezi ısıtma) termostatı, buzdolabı termostatı (veya klima termostatı).
- 1. düzenekte (P–R için): Eğer R daha kısa ise R çubuğunu ısıtarak genleştirmek ya da P çubuğunu soğutarak kısaltmak gerekir.
- 2. düzenekte (R–S için): Eğer R daha uzun ise S çubuğunu ısıtarak uzatmak ya da R çubuğunu soğutarak kısaltmak gerekir.
- Balonların şişme miktarına göre sıcaklık ilişkisi: K < L < M.
AÇIKLAMA:
-
- Isıtma parçayı genleştirir, soğutma parçayı büzüştürür; halkayı genişletir veya küreyi küçültürseniz küre halkadan geçer.
-
- Termostat, set sıcaklığı korumak için algılama ve kontrol yapan bir cihazdır; örneğin ev ısıtmasında ve buzdolabında yaygın kullanılır.
-
- Genleşme katsayısı en büyük olan R çubuğu sıcaklık değişimine en çok tepki verir; eşitleme için ya daha çok genleşecek/çekilecek olan çubuğa işlem uygulanır ya da diğerine zıt işlem uygulanır.
-
- Aynı miktarda hava farklı sıcaklıklarda konulduğunda daha sıcak olan kapta hava daha çok genleşir; bu yüzden en büyük balon en sıcak kaptadır.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Genleşme / Büzülme
- Tanım: Maddelerin sıcaklık arttıkça genleşmesi, azaldıkça büzülmesidir.
- Bu problemde: Halkayı ısıtarak genleşme veya küreyi soğutarak büzülme sağlanır.
- Termostat
- Tanım: Sıcaklığı algılayıp kontrol eden cihaz.
- Bu problemde: Ortam sıcaklığını sabit tutmak için ısıtma/soğutma sistemlerini açıp kapar.
- Genleşme katsayısı
- Tanım: Bir maddenin sıcaklık değişimine karşı uzunluğundaki/ hacmindeki değişime oranı.
- Bu problemde: R > P > S olduğu için R en çok, S en az genleşir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?