Hedef tahtası aşağıdaki gibidir:
| 38 |
16 |
87 |
36 |
| 23 |
34 |
47 |
84 |
| 20 |
19 |
75 |
22 |
| İsabet ettirilen bölmede yazan sayı asal sayı ise oku atan kişi 15, isabet ettirilen bölmede yazan sayı asal sayı değilse oku atan kişi bu sayının en büyük asal çarpanı kadar puan almıştır. |
|
|
|
| Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. |
|
|
|
| A) Fatih’in üç atış sonunda alabileceği puan en fazla kaçtır? |
|
|
|
| B) Harun’un sadece bir atışı asal sayı olmayan bölmeye isabet ettiğine göre Harun’un alacağı puan en fazla kaçtır? |
|
|
|
Hedef Tahtası Puanlama Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Bir sayı asal sayı ise: Alınan puan = 15
- Bir sayı asal sayı değil ise: Alınan puan = \text{Sayının en büyük asal çarpanı}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Hedef Tahtasındaki Sayıların Puan Değerlerini Belirleme
Hedef tahtasındaki her bir sayıyı asal olup olmama durumuna göre inceleyelim:
- 38: Asal değildir. 38 = 2 \times 19 \rightarrow En büyük asal çarpanı 19
- 16: Asal değildir. 16 = 2^4 \rightarrow En büyük asal çarpanı 2
- 87: Asal değildir (8 + 7 = 15, 3’e bölünür). 87 = 3 \times 29 \rightarrow En büyük asal çarpanı 29
- 36: Asal değildir. 36 = 2^2 \times 3^2 \rightarrow En büyük asal çarpanı 3
- 23: Asal sayıdır \rightarrow 15 puan
- 34: Asal değildir. 34 = 2 \times 17 \rightarrow En büyük asal çarpanı 17
- 47: Asal sayıdır \rightarrow 15 puan
- 84: Asal değildir. 84 = 2^2 \times 3 \times 7 \rightarrow En büyük asal çarpanı 7
- 20: Asal değildir. 20 = 2^2 \times 5 \rightarrow En büyük asal çarpanı 5
- 19: Asal sayıdır \rightarrow 15 puan
- 75: Asal değildir. 75 = 3 \times 5^2 \rightarrow En büyük asal çarpanı 5
- 22: Asal değildir. 22 = 2 \times 11 \rightarrow En büyük asal çarpanı 11
Alınabilecek puanların büyükten küçüğe sıralaması:
29 \;(87), \quad 19 \;(38), \quad 17 \;(34), \quad 15 \;(23, 47, 19), \quad 11 \;(22), \quad 7 \;(84), \quad 5 \;(20, 75), \quad 3 \;(36), \quad 2 \;(16)
Adım 2 — A Şıkkının Çözümü (Fatih’in Alabileceği En Fazla Puan)
Fatih’in en yüksek puanı alması için tek bir atıştan kazanılabilecek en yüksek puanları hedeflemesi gerekir:
-
Atışların farklı bölmelere gelme şartı yoksa (Aynı bölme tekrar vurulabilirse):
En yüksek puan getiren bölme 87 (29 puan) olduğu için üç atışta da bu bölmeyi vurabilir:
29 + 29 + 29 = 87 \text{ puan}
-
Atışların her birinin farklı bölmelere gelmesi gerekiyorsa:
En yüksek puan veren ilk üç farklı bölme vurulmalıdır: 87 (29 puan), 38 (19 puan) ve 34 (17 puan).
29 + 19 + 17 = 65 \text{ puan}
Adım 3 — B Şıkkının Çözümü (Harun’un Alabileceği En Fazla Puan)
Harun toplam üç atış yapmıştır ve bu atışlardan sadece biri asal olmayan bir bölmeye isabet etmiştir. Dolayısıyla diğer iki atışı asal sayılara isabet etmiştir:
Toplam puan:
30 + 29 = 59 \text{ puan}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- A) 87 (Bölmelerin farklı olması şartı varsa: 65)
- B) 59
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Asal Sayı: Yalnızca 1’e ve kendisine kalansız bölünebilen 1’den büyük doğal sayılardır (19, 23, 47 gibi).
- Asal Çarpan: Bir sayıyı bölen asal sayılardır. Örneğin 87’nin asal çarpanları 3 ve 29 olup en büyüğü 29’dur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 87 sayısını asal kabul edip doğrudan 15 puan vermek.
Doğru Yaklaşım: Basamakları toplamı 8 + 7 = 15 olduğundan 3’e bölünür (87 = 3 \times 29), dolayısıyla asal değildir ve en büyük asal çarpanı olan 29 puanı kazandırır.
Bu soru tipinde çarpanlara ayırma ile ilgili benzer bir alıştırma sorusu çözmek ister misin?