. Hayvan hücre zarında bulunan moleküllerin
işlevleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi
yanlıştır?
A) Kanal proteinleri, kolaylaştırılmış difüzyonda işlev
görür.
B) TaşıyIcI proteinler, aktif taşımada işlev görebilir.
C) Fosfolipit, hücreye özgüllük kazandırır.
D) Kolesterol, hücre zarina dayanıklilık kazandırır.
E) Glikoprotein, reseptör olarak işlev görür.
Hücre Zarının Yapısı ve Moleküllerin Görevleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Hücre zarına kimlik, seçicilik ve antijenik özgüllük kazandıran yapılar zarın dış yüzeyinde yer alan glikoprotein ve glikolipit molekülleridir; fosfolipit tabakası ise zarın temel yapısal iskeletini ve bariyerini oluşturur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Doğru: Kanal proteinleri, yüklü iyonların ve polar moleküllerin derişim farkına bağlı olarak ATP harcanmadan geçtiği kolaylaştırılmış difüzyonda görev alır.
- B) Doğru: Taşıyıcı proteinler, hem kolaylaştırılmış difüzyonda hem de moleküllerin az yoğundan çok yoğuna taşındığı aktif taşımada işlev görür.
- C) Yanlış: Hücreye özgüllük, antijenik özellik ve reseptör kimliği kazandıran yapılar fosfolipitler değil, karbonhidrat zincirleri içeren glikoprotein ve glikolipit molekülleridir. Fosfolipitler çift katlı akıcı tabakayı oluşturarak temel geçirgenlik sınırını belirler.
- D) Doğru: Kolesterol, hayvan hücre zarlarında sıcaklık değişimlerine karşı zar akışkanlığını düzenler ve mekanik dayanıklılık sağlar.
- E) Doğru: Glikoproteinler, hücre zarının dış yüzeyinde hormon ve diğer kimyasal sinyalleri tanıyan reseptör moleküller olarak çalışır.
CEVAP: C) Fosfolipit, hücreye özgüllük kazandırır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında hücre zarına “kimlik”, “özgüllük” veya “seçici geçirgenlik tanıması” kazandıran moleküller sorulduğunda akla doğrudan glikoprotein ve glikolipit (glikokaliks örtüsü) gelmelidir. Kolesterol yalnızca hayvan hücre zarlarında bulunur; bitki hücre zarlarında yer almaz.