Hava Olayları Soru ve Çözümü
Soru:
Emir_Berat said Fen bilimleri ödevini yapmak isteyen Ahmet, gökyüzüne ve yeryüzüne yakın oluşan hava olaylarının tanımlarını yazacaktır.
Tanımlar:
- Su buharının yoğunlaşıp su damlacıklarına dönüşmesidir.
- Su buharının daha soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşması sonucu oluşan su damlacıklarıdır.
- Atmosferdeki su buharının 0 °C’tan daha düşük bir sıcaklıkta buz kristallerine dönüşmesidir.
Buna göre aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ahmet, yeryüzüne yakın oluşan hava olaylarının hepsini tanımlamıştır.
B) Ahmet, yeryüzüne yakın oluşan hava olaylarının 2 tanesini, gökyüzüne yakın oluşan hava olaylarının 1 tanesini tanımlamıştır.
C) Ahmet, gökyüzüne yakın oluşan hava olaylarının hepsini tanımlamıştır.
D) Ahmet, gökyüzüne yakın oluşan hava olaylarının 2 tanesini, yeryüzüne yakın oluşan hava olaylarının 1 tanesini tanımlamıştır.
İçindekiler
- Genel Bakış
- Tanımların Hangi Hava Olayına Karşılık Geldiği
- Gökyüzüne Yakın ve Yeryüzüne Yakın Olayların Ayrımı
- Çözümün Adımları
- Tablo ile Özet
- Sonuç ve Cevap
1. Genel Bakış
Bu soru, Ahmet’in verdiği üç farklı tanımın hangi hava olaylarına karşılık geldiğini ve bu hava olaylarının gökyüzüne yakın mı yoksa yeryüzüne yakın mı meydana geldiğini sorgulamaktadır. Fen Bilimleri konularında “hava olayları” genellikle bulut, kar, yağmur gibi atmosferde oluşanlarla; kırağı, çiğ, sis gibi yeryüzüne yakın gözlemlenen olaylar şeklinde sınıflandırılır.
2. Tanımların Hangi Hava Olayına Karşılık Geldiği
-
“Su buharının yoğunlaşıp su damlacıklarına dönüşmesidir.”
- Bu ifade genel olarak atmosferde (yani daha yüksek seviyelerde) yoğunlaşan su buharının su damlacıkları hâline gelmesi olayıdır. Genellikle bulutların oluşum sürecini anlatır.
- Yere çok yakın bir katmanda gerçekleşse “sis” olarak adlandırılır; fakat metinde “yeryüzüne yakın” ya da “soğuk yüzey üzerinde” gibi bir ifade yoktur, bu yüzden daha çok “bulut” oluşumuna işaret eder. Dolayısıyla bu tanım, büyük ihtimalle gökyüzüne yakın oluşan bir hava olayıdır.
-
“Su buharının daha soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşması sonucu oluşan su damlacıklarıdır.”
- Bu tanımda açıkça “daha soğuk nesneler” ifadesi vardır ve yoğunlaşma sonuçta su damlacıkları oluşturur. Yeryüzüne yakın süreçte, ot yaprakları, araba camları gibi yüzeylerde oluşan küçük su damlacıkları “çiğ” olarak bilinir.
- Bu nedenle bu tanım, “çiğ”i (dew) tarif eder ki bu yeryüzüne yakın bir hava olayıdır.
-
“Atmosferdeki su buharının 0 °C’tan daha düşük bir sıcaklıkta buz kristallerine dönüşmesidir.”
- Atmosferde bir araya gelen su buharının donarak buz kristallerine dönüşmesi genellikle “kar” (snow) veya benzer buz kristali biçimleridir.
- “Kırağı” (frost) yeryüzünde ya da cisimlerin yüzeyinde oluşur, fakat tanımda “yeryüzünde” veya “soğuk yüzeylerde” ifadesi yerine “atmosferdeki su buharı” vurgusu yapıldığı için bu durum, buluttaki su buharının -0 °C altında donması sonucu oluşan karı akla getirir. Bu da gökyüzünde oluşur.
3. Gökyüzüne Yakın ve Yeryüzüne Yakın Olayların Ayrımı
- Gökyüzüne Yakın: Bulutlar, yağmur, kar, dolu vb. atmosfer düzeylerinde oluşan hava olayları.
- Yeryüzüne Yakın: Çiğ, kırağı, sis vb. soğuk yüzeylerde veya yere çok yakın katmanlarda görülen hava olayları.
Soruya göre Ahmet’in tanımladığı:
-
- Tanım: “Su buharının yoğunlaşıp su damlacıklarına dönüşmesi.” → Bulut (gökyüzüne yakın)
-
- Tanım: “Su buharının daha soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşması sonucu oluşan su damlacıkları.” → Çiğ (yeryüzüne yakın)
-
- Tanım: “Atmosferdeki su buharının 0 °C’tan daha düşük bir sıcaklıkta buz kristallerine dönüşmesidir.” → Kar (gökyüzüne yakın)
Dolayısıyla Ahmet, gökyüzüne yakın en az iki olayı (bulut, kar) ve yeryüzüne yakın bir olayı (çiğ) tarif etmiştir.
4. Çözümün Adımları
- İlk tanımın yer mi gök mü olduğunu belirleme: “Yoğunlaşıp su damlacığı” ifadesi atmosferi (bulutu) gösterir.
- İkinci tanımın yer mi gök mü olduğunu belirleme: “Soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşma” ifadesi çiğ (dew) olup yeryüzü olayıdır.
- Üçüncü tanımın yer mi gök mü olduğunu belirleme: “0 °C altındaki atmosferde buharın buz kristaline dönüşmesi” kar benzeri olaydır (gökyüzüne yakın).
- Soru seçeneklerini inceleme: Yeryüzüne yakın 1, gökyüzüne yakın 2 olay tanımlanmıştır.
5. Tablo ile Özet
| Tanım |
Hava Olayı |
Gökyüzü/Yeryüzü |
| 1. Su buharının yoğunlaşıp su damlacıklarına dönüşmesi |
Bulut |
Gökyüzüne yakın |
| 2. Su buharının daha soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşması sonucu su damlacıkları |
Çiğ |
Yeryüzüne yakın |
| 3. Atmosferdeki su buharının 0 °C’tan daha düşük sıcaklıkta buz kristallerine dönüşmesi |
Kar |
Gökyüzüne yakın |
Bu nedenle 2 tanesi gökyüzüne yakın, 1 tanesi yeryüzüne yakın hava olayıdır.
6. Sonuç ve Cevap
Yukarıdaki çözüme göre Ahmet, 1 tanımda (çiğ) yeryüzüne yakın hava olayını, 2 tanımda (bulut, kar) gökyüzüne yakın hava olaylarını yazmıştır. Dolayısıyla doğru seçenek:
D) Ahmet, gökyüzüne yakın oluşan hava olaylarının 2 tanesini, yeryüzüne yakın oluşan hava olaylarının 1 tanesini tanımlamıştır.
@Emir_Berat