Havadaki su buharının az olduğu yerlerde sıcaklık farkı fazladır. | 1794318179158

Question Answer
1
  1. Havadaki su buharının az olduğu yerlerde sıcaklık farkı fazladır. Sıcaklık farkının fazla olduğu yerlerde ise fiziksel parçalanma şiddetlidir.
    Buna göre;
    I. Akdeniz,
    II. Çöl,
    III. Ekvatoral,
    IV. Okyanusal
    iklimlerinden hangilerinde fiziksel parçalanma en fazladır?
    A) Yalnız II
    B) I ve III
    C) II ve III
    D) III ve IV
    E) I, II ve IV
  2. Yukarıda sıcaklık ve yağış grafiği verilen iklimin doğal bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Tundra
    B) Geniş yapraklı orman
    C) Maki
    D) İğne yapraklı orman
    E) Bozkır
    • Yıllık sıcaklık ortalaması 20 ^\circ C’nin üzerindedir.
    • Yıllık yağış miktarı 1000-2000 mm arasında değişir.
    • Bitki örtüsü yüksek boylu otlar ve yer yer ağaçlardan meydana gelir.
    Yukarıda bazı özellikleri verilen iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Çöl
    B) Savan
    C) Muson
    D) Ekvatoral
    E) Ilıman okyanusal
  3. Aşağıdaki şekilde bitkilerin yeryüzünde oluşturdukları kuşaklar gösterilmiştir.
    (Visual description: A diagram showing vegetation zones from 0^\circ to 75^\circ latitude: Geniş yapraklı orman, Karışık yapraklı orman, İğne yapraklı orman, Tundralar)
    Bitki örtüsünün bu dağılışında etkili olan en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Sıcaklık değerlerinin azalması
    B) Yağış türü
    C) Toprak özellikleri
    D) Kara - deniz dağılışı
    E) Okyanus akıntıları
2

İklim Tipleri, Fiziksel Ayrışma ve Bitki Kuşakları Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Havadaki nem oranı (mutlak ve bağıl nem) azaldıkça günlük sıcaklık farkı artar; bu durum kayaçların genleşip büzülerek fiziksel (mekanik) parçalanmasına yol açar. Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe ise Güneş ışınlarının düşme açısına bağlı olarak sıcaklık değerlerinin azalması, bitki örtüsünün geniş, karışık ve iğne yapraklı ormanlar şeklinde enlemsel kuşaklar oluşturmasını sağlar.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

5. Soru (Fiziksel Parçalanma):

  • Akdeniz, Ekvatoral ve Okyanusal iklimlerde nem oranı yüksek olduğu için sıcaklık farkı azdır ve kimyasal çözünme ön plandadır.
  • Çöl ikliminde (II) nem miktarı son derece az olduğu için günlük sıcaklık farkı en yüksektir; bu nedenle fiziksel parçalanma şiddeti en fazladır.
  • Doğru Seçenek: A) Yalnız II

6. Soru (Grafik Sorusu):

  • Sorunun dayandığı sıcaklık-yağış grafiği metinde yer almamaktadır.
  • Not: Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı olan tipik Akdeniz grafiğinde bitki örtüsü Maki (C); her mevsimi yağışlı ve ılıman grafikte Geniş yapraklı orman (B); kışın sıcaklıkların -30^\circ\text{C}'lere indiği sert karasal grafikte ise İğne yapraklı orman (Tayga - D) veya Tundra (A) cevaptır.

7. Soru (Özellikleri Verilen İklim Tipi):

  • Yıllık sıcaklık ortalamasının 20^\circ\text{C}'nin üzerinde olması tropikal kuşakta yer aldığını gösterir.
  • Yıllık 1000 - 2000\text{ mm} yağışın büyük kısmının yaz aylarında düşmesi ve bitki örtüsünün yüksek boylu ot toplulukları (savan) ile yer yer galeri/park ormanlarından oluşması Savan ikliminin karakteristik özelliğidir.
  • Doğru Seçenek: B) Savan

8. Soru (Enleme Bağlı Bitki Kuşakları):

  • 0^\circ ile 75^\circ enlemleri arasında sırasıyla geniş yapraklı, karışık yapraklı, iğne yapraklı orman ve tundraların kuşaklar oluşturmasının temel nedeni, Dünya’nın şekline bağlı olarak ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklık değerlerinin azalmasıdır (enlem etkisi).
  • Doğru Seçenek: A) Sıcaklık değerlerinin azalması

:white_check_mark: CEVAP:

  • 5. Soru: A) Yalnız II
  • 7. Soru: B) Savan
  • 8. Soru: A) Sıcaklık değerlerinin azalması

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sıcaklık farkının fazla olduğu kurak/yarı kurak alanlarda (çöller ve karasal iç bölgeler) fiziksel ufalanma, nem ve yağışın bol olduğu yerlerde (Ekvator, Muson, Okyanusal) ise kimyasal çözünme etkilidir. Bitkilerin dağ yamacı boyunca kuşak oluşturması yükselti-sıcaklık, enlem boyunca yatay kuşak oluşturması ise enlem-sıcaklık ilişkisiyle açıklanır.