Hava yastıkları, bir kimyasal tepkime sonucu açığa çıkan azot gazı sayesinde şişer. Bu kimyasal tepkimede kullanılan madde oda koşullarında katı halde bulunan "sodyum azür (NaN_{3})"dür.
Otomobil, gelen herhangi bir darbe etkisiyle hava yastığı (airbag) kontrol ünitesi darbeyi algılayarak, kapsülün ateşlenmesini sağlar. Kapsülün ateşlenmesi, hava yastığı (airbag) kontrol ünitesi tarafından gönderilen elektrikli sinyal ile olur. Ateşlenen kapsül; önünde bulunan sodyum azür tabletlerini aşağıda belirtilen kimyasal reaksiyona sokar ve N_{2} gazı çıkışını sağlar.
2NaN_{3}(k) \rightarrow 2Na(k) + 3N_{2}(g)
Buna göre, 0,65 kilogram sodyum azür bulunduran bir aracın 27 ^\circ C sıcaklıkta deniz kenarında seyir hâlindeyken kaza yapması sonucu şişen hava yastığı kaç litre N_{2} gazı ile dolar? ( NaN_{3}: 65 g/mol)
A) 130
B) 164
C) 195
D) 246
E) 369
Kimyasal Tepkimelerde Gaz Hacmi Hesaplama ve İdeal Gaz Yasası
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kimyasal tepkime stokiyometrisi ile açığa çıkan gazın mol sayısı bulunur ve deniz seviyesindeki (P = 1\text{ atm}) hacmi İdeal Gaz Denklemi olan P \cdot V = n \cdot R \cdot T bağıntısı kullanılarak hesaplanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Sodyum Azürün (\text{NaN}_3) Mol Sayısını Bulma
Tepkimede kullanılan bileşiğin kütlesi gram birimine çevrilir: m = 0{,}65\text{ kg} = 650\text{ g}. Mol kütlesi M_A = 65\text{ g/mol} olduğuna göre:
Adım 2 — Tepkime Stokiyometrisinden \text{N}_2 Gazının Mol Sayısını Belirleme
2\text{NaN}_3(k) \rightarrow 2\text{Na}(k) + 3\text{N}_2(g) tepkimesine göre 2\text{ mol} \text{NaN}_3 katısından 3\text{ mol} \text{N}_2 gazı açığa çıkar:
Adım 3 — İdeal Gaz Yasası ile Hacmi (V) Hesaplama
- Basınç (deniz kenarı): P = 1\text{ atm}
- Sıcaklık: T = 27 + 273 = 300\text{ K}
- Gaz sabiti: R = 0{,}082\text{ L}\cdot\text{atm}/(\text{mol}\cdot\text{K})
CEVAP: E) 369 (V_{\text{N}_2} = 369\text{ L})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Deniz kenarı” ifadesi açık hava basıncının 1\text{ atm} olduğunu belirtir. 300\text{ K} sıcaklıkta R \cdot T çarpımı pratik olarak 0{,}082 \times 300 = 24{,}6 değerine eşit olup işlem kolaylığı sağlar.
