Hava sürtünmesinin önemsenmediği ortamda yerden h kadar yükseklikten K ve L cisimlerinden K cismi ilk hızsız olacak şekilde L cismi aşağı yönlü 75m/s’lik hızlı olacak şekilde serbest düşme hareketi yaptırılıyor.
K cismi havada 4 saniye kaldığına göre L cismi yere kaç m/s hızla çarpar?
A) 80
B) 85
C) 100
D) 125
E) 150
Düşey Atış ve Serbest Düşme Hareketi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Serbest düşmede alınan yol:h = \frac{1}{2} g t^2
- Zamansız hız denklemi:v_{\text{son}}^2 = v_0^2 + 2gh
(Yer çekimi ivmesi aksi belirtilmedikçe g = 10 \text{ m/s}^2 alınır.)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bırakılma Yüksekliğinin (h) Bulunması
K cismi ilk hızsız (v_0 = 0) serbest düşmeye bırakılmış ve yere düşüş süresi t = 4\text{ s} olarak verilmiştir. Buradan bırakıldıkları h yüksekliğini buluruz:
Adım 2 — L Cisminin Yere Çarpma Hızının Hesaplanması
L cismi de aynı h = 80\text{ m} yüksekliğinden aşağı doğru v_0 = 75\text{ m/s} ilk hızla fırlatılmıştır. Zamansız hız formülü kullanılarak yere çarpma hızı (v_L) hesaplanır:
(Alternatif yol: h = v_0 t + \frac{1}{2}gt^2 \Rightarrow 80 = 75t + 5t^2 \Rightarrow t = 1\text{ s} bulunur. Buradan v_L = v_0 + gt = 75 + 10 \cdot 1 = 85\text{ m/s} elde edilir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — 85
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Serbest Düşme: İlk hızı sıfır olan bir cismin yalnızca yer çekimi ivmesi (g) etkisiyle yaptığı düzgün hızlanan harekettir.
- Aşağı Yönlü Düşey Atış: Cisme aşağı doğru bir ilk hız verilerek yer çekimi ivmesiyle daha da hızlanmasının sağlandığı hareket türüdür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: L cisminin de havada 4\text{ s} kalacağını varsayıp v = 75 + 10 \cdot 4 = 115\text{ m/s} hesaplamak.
Doğru Yaklaşım: İlk hızı olan cisim aynı yüksekliği daha kısa sürede alır; bu nedenle verilen 4\text{ s} süresi yalnızca serbest düşen K cismi için geçerlidir.
Bu sorudaki gibi aşağı değil de yukarı yönde düşey atış yapılsaydı sonucun nasıl değişeceğini incelemek ister misin?
