hatay ili hangi cumhurbaşkanı döneminde türk topraklarına katılmıştır
Hatay ili hangi cumhurbaşkanı döneminde Türk topraklarına katılmıştır?
Cevap:
Hatay ili, Mustafa Kemal Atatürk döneminde Türk topraklarına katılmıştır. Ancak Hatay’ın Türkiye’ye resmen katılması süreci Atatürk’ün ölümü sonrasında, 11 Haziran 1939 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu süreçte Türkiye Cumhuriyeti’nin cumhurbaşkanı İsmet İnönü idi.
Atatürk, Hatay’ın Türkiye’ye katılması için büyük çaba harcamış, ancak resmi katılım onun vefatından sonra tamamlanmıştır. Atatürk bu konuda “Hatay benim şahsi meselemdir.” diyerek, Hatay’ın Türkiye sınırlarına dahil edilmesine olan kararlılığını dile getirmiştir.
Hatay’ın Türk Topraklarına Katılım Süreci:
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1936 | Hatay meselesi Türkiye tarafından uluslararası gündeme taşındı. |
| 1938 | Hatay Devleti kuruldu. |
| 1939 | 11 Haziran’da Hatay Türkiye’ye katıldı (Cumhurbaşkanı İsmet İnönü). |
Bu önemli olayda Atatürk’ün vizyonu büyük rol oynamış olsa da, Hatay’ın resmi olarak Türkiye’ye katıldığı dönemde İsmet İnönü cumhurbaşkanıydı.
Kaynak:
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi.
- Genel Türk Tarihi Ders Kitapları.
Hatay ili hangi cumhurbaşkanı döneminde Türk topraklarına katılmıştır?
Yanıt
Hatay ili, 23 Temmuz 1939 tarihinde 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde resmen Türk topraklarına katılmıştır. Bu süreç, Mustafa Kemal Atatürk’ün de büyük çabaları ve diplomatik girişimleriyle başlamış olsa da, son imzalar ve resmî katılım, Atatürk’ün vefatından sonra yapılmıştır. Dolayısıyla, resmî olarak Hatay’ın Türkiye’ye ilhakı (katılması) İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı döneminde gerçekleşmiştir.
İçindekiler
- Hatay Sorununun Ortaya Çıkışı
- Mustafa Kemal Atatürk’ün Hatay Konusundaki Çabaları
- İsmet İnönü Döneminde Hatay’ın Katılım Süreci
- 23 Temmuz 1939 ve Sonrası
- Özet Tablo
- Kısa Özet
- Kaynakça
1. Hatay Sorununun Ortaya Çıkışı
- Mondros Mütarekesi (1918) ve Sonrası: Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminde Osmanlı Devleti yenik sayıldı. Mondros Mütarekesi ve ardından imzalanan antlaşmalarla, Osmanlı topraklarının paylaşımı gündeme geldi.
- Fransa’nın Mandası: Suriye ve Lübnan bölgelerinde Fransız mandası kuruldu. Bu süreçte bugünün Hatay bölgesi “İskenderun Sancağı” olarak anılıyordu ve Fransız yönetimi altında kalmaya başladı.
Bu dönemde Türk toplumu, İskenderun Sancağı’nda yoğun olarak yaşıyordu ve bölgenin Türkiye’ye katılması yönünde güçlü bir toplumsal talep söz konusuydu.
2. Mustafa Kemal Atatürk’ün Hatay Konusundaki Çabaları
- Millî Mücadele Dönemi: Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele yıllarından itibaren Hatay ve çevresinin Türk kimliğine vurgu yaptı.
- Londra ve Lozan Konferansları: Lozan Antlaşması’nda Hatay konusunun net bir çözüme bağlanmaması, bölgenin Fransa mandasındaki Suriye sınırları içinde kalmasına neden oldu. Ancak Atatürk, ileride bölgenin anavatana katılabilmesi için diplomatik yolu açık tutmayı başardı.
- Hatay Davası: 1936 yılında Fransa’nın Suriye üzerindeki manda yönetimini sona erdirmesiyle “Hatay Sorunu” uluslararası alanda yeniden gündeme geldi. Atatürk, “Hatay benim şahsi meselemdir.” diyerek bu konuda çok büyük çaba sarf etti.
3. İsmet İnönü Döneminde Hatay’ın Katılım Süreci
- Atatürk’ün Vefatı (1938): Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’da vefat etti ve 11 Kasım 1938’de İsmet İnönü, Türkiye Cumhuriyeti’nin yeni cumhurbaşkanı oldu.
- Yeni Dönem Diplomasisi: Atatürk’ten devralınan Hatay meselesinde, dışişleri ve içişleri bürokrasisiyle birlikte İnönü yönetimi daha da hızlandırılmış bir diplomatik süreç yürüttü.
- Bağımsız Hatay Devleti (1938): Bölgede önce kısa süreli olarak “Hatay Devleti” adıyla bağımsız bir cumhuriyet ilan edildi (2 Eylül 1938). Ancak bu yapı, Türk devletiyle tamamen uyumlu bir parlamento ve hükümete sahipti.
- Referandum ve Katılım Anlaşması: 1939 yılında yapılan uluslararası görüşmeler ve bölge halkının isteği doğrultusunda, Hatay’ın Türkiye’ye katılması için karar alındı.
4. 23 Temmuz 1939 ve Sonrası
- Resmî Katılım: 23 Temmuz 1939’da Hatay, “Hatay Vilayeti” adı altında Türkiye topraklarına resmen katıldı.
- Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün İmzası: Katılım anlaşması ve TBMM kararları, dönemin cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü tarafından onaylandı.
- Sosyo-Ekonomik Düzenlemeler: Katılımın ardından, Hatay halkının uyum süreci için çeşitli hukuki ve idari düzenlemeler yapıldı.
5. Özet Tablo
| Dönem | Önemli Tarihler | Cumhurbaşkanı | Önemli Gelişmeler |
|---|---|---|---|
| Atatürk Dönemi (1923-1938) | 1936 (Fransa’nın geri çekilme kararı) 1938 (Hatay Devleti’nin kurulması) |
Mustafa Kemal Atatürk | Hatay Sorunu uluslararası gündeme taşındı. Hatay Devleti, Atatürk’ün diplomatik çabalarıyla kuruldu. |
| İnönü Dönemi (1938-1950) | 23 Temmuz 1939 (Hatay’ın katılması) | İsmet İnönü | Hatay Meclisi’nin katılma kararı alması ve TBMM’nin kabulüyle Hatay resmen Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlandı. |
6. Kısa Özet
- Hatay, uzun süren diplomatik çabalar ve halkın isteği sonucunda 23 Temmuz 1939 tarihinde resmen Türkiye’ye katıldı.
- Bu katılım işlemi, Mustafa Kemal Atatürk’ün büyük mücadelesiyle şekillenmiş, ancak İsmet İnönü cumhurbaşkanıyken sonuçlanmıştır.
- Hatay’ın anavatana kavuşması, Türkiye’nin son büyük toprak kazanımı olarak tarihe geçmiştir.
7. Kaynakça
- Türk Tarih Kurumu (TTK) Arşiv Belgeleri.
- Türkiye Cumhuriyeti Tarihi - Enver Ziya Karal.
- Tarık Zafer Tunaya, “Hatay’ın Türkiye’ye Katılması,” Belleten (TTK Dergisi).
Bu bilgilere dayanarak, Hatay ili İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı döneminde Türk topraklarına katılmıştır.