Bir deponun içinde bir miktar su vardır.
Dolu kısmın hacminin \frac{1}{x}'i ile boş kısmın hacminin \frac{1}{y}'sinin toplamı, deponun hacminin \frac{1}{xy}'sine eşit olduğuna göre, dolu kısmın hacminin \frac{1}{x}'inin toplamı deponun hacminin kaçta kaçına eşittir?
A) \frac{x-y}{x+y}
B) \frac{xy}{x+y}
C) \frac{x+y-1}{xy}
D) \frac{xy}{x+y+1}
E) \frac{x+y+1}{x+y-1}
Depo Hacmi ve Kesir Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Bir deponun toplam hacmi: V = \text{Dolu Kısım } (D) + \text{Boş Kısım } (B)
- İki kare farkı ve ortak paranteze alma özdeşliği: y^2 - x^2 = (y - x)(y + x)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Bilgileri Matematiksel Olarak Modelleme
Deponun dolu kısmının hacmine D, boş kısmının hacmine B dersek, toplam depo hacmi V = D + B olur.
Soruda verilen eşitliği yazalım:
Adım 2 — Eşitliği Sadeleştirerek D ve B Arasındaki İlişkiyi Bulma
Denklemin her iki tarafını xy ile çarpalım:
D ve B içeren terimleri aynı taraflara toplayalım:
Buradan D ve B değişkenlerini ortak bir k katı cinsinden ifade edebiliriz:
Toplam depo hacmi (V):
Adım 3 — İstenen Toplam Hacmi Hesaplama
Bizden istenen miktar: \frac{D}{y} + \frac{B}{x} ifadesidir.
D ve B değerlerini yerine yazıp payda eşitleyelim:
Pay kısmındaki ifadeyi çarpanlarına ayıralım:
Böylece istenen miktar:
Adım 4 — İstenen Miktar ile Toplam Depo Hacmini Oranlama
Bulunan miktarın depo hacmi V = k(y - x)'e oranını alalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) \mathbf{\dfrac{x+y-1}{xy}}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Bütün-Parça İlişkisi: Depo problemleri çözülürken toplam hacmin daima \text{Dolu} + \text{Boş} kısımların toplamına eşit olduğu unutulmamalıdır.
- Cebirsel Sadeleştirme: Değişkenleri ortak bir katsayı (k) cinsinden yazmak, oran sorularında sadeleştirmeleri oldukça kolaylaştırır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Dolu ve boş kısımları ayrı değişkenler olarak belirlemeden doğrudan kesirleri toplamaya çalışmak.
Doğru Yaklaşım: Dolu ve boş kısımları D ve B olarak adlandırıp D+B=V bağıntısını denklemde yerine koyarak oranlamak.
Bu konuyu iyice pekiştirmek için benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
