Haritadan yararlanılarak aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?

Question Answer
1
  1. Aşağıda Türkiye yıllık sıcaklık farkları dağılışı haritası gösterilmiştir.
    Haritadan yararlanılarak aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
    A) Sıcaklık farklarında denizelliğin ve karasallığın etkisi belirgindir.
    B) Sıcaklık farkının artması ile yağış miktarı artış göstermiştir.
    C) Karasallığın şiddetinin en fazla olduğu yer Doğu Anadolu’dur.
    D) Aynı enlem üzerinde yıllık sıcaklık farkları birbirinden farklıdır.
    E) Yıllık sıcaklık farkı kıyı bölgelerde iç bölgelere oranla daha azdır.
  2. 36^{\circ}-42^{\circ} kuzey paralelleri arasında bulunan Türkiye, bu konumu ile ılıman kuşaktaki Akdeniz iklim kuşağı içindedir.
    Bu özelliğine karşın Türkiye’de, Akdeniz ikliminin etki alanının dar bir alanda sınırlı kalması aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur?
    A) Enlem
    B) Basınç merkezleri
    C) Dağların uzanış doğrultusu
    D) Rüzgârlar
    E) Boylam
  3. Bağıl nem sıcaklık ile ters, yükselti ile doğru orantılıdır.
    Buna göre harita üzerinde numaralandırılarak gösterilen merkezlerin hangisinde yaz mevsiminde bağıl nem oranı daha azdır?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV
    E) V
  4. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin mutlak konum sonuçlarından değildir?
    A) Van’daki nem miktarının Ankara’dan fazla olması
    B) Mersin’deki mutlak nemin Samsun’dan fazla olması
    C) Akdeniz Bölgesi’nde kalıcı kar sınırının Karadeniz’e göre yüksek olması
    D) Kuzey sektörlü rüzgarların sıcaklığı düşürmesi
    E) Ege’de tarım ürünlerinin Marmara’dan erken olgunlaşması

Aşağıda Türkiye yıllık sıcaklık farkları dağılışı haritası gösterilmiştir.
Aşağıda Türkiye yıllık sıcaklık farkları dağılışı haritası gösterilmiştir.732×1024 72.7 KB

2

Türkiye İklimi ve Coğrafi Konum Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkiye’nin iklim özelliklerini; mutlak (matematik) konum (enlem dereceleri, Kuzey Yarım Küre’de yer alma) ve göreceli (özel) konum (etrafındaki denizler, yer şekilleri ve dağların uzanış doğrultusu, karasallık-denizellik) birlikte belirler. Sıcaklık dağılışı haritalarında yalnızca sıcaklık değerleri okunabilir; yağış verisine ulaşılamaz.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Soru 5: Yıllık Sıcaklık Farkları Haritası

  • A) Kıyılarda farkların az (16-20\text{ }^\circ\text{C}), iç kesimlerde fazla (30\text{ }^\circ\text{C} üzeri) olması denizellik-karasallık etkisini doğrular.
  • B) (Yanlış / Ulaşılamaz): Verilen harita yalnızca sıcaklık farkı izotermlerini göstermektedir. Haritadan yağış miktarı ya da yağışın artıp azalması kesinlikle çıkarılamaz.
  • C) Sıcaklık farkının en yüksek olduğu eğriler (34-36\text{ }^\circ\text{C}) Doğu Anadolu’da yer alır.
  • D) Aynı paralel çizgisi boyunca doğuya doğru gidildikçe farkın arttığı görülmektedir.
  • E) Kıyı kuşaklarında sıcaklık farkları iç bölgelere göre belirgin biçimde daha düşüktür.

:white_check_mark: CEVAP: B) Sıcaklık farkının artması ile yağış miktarı artış göstermiştir.

Soru 6: Akdeniz İkliminin Etki Alanı

  • Akdeniz iklim kuşağında yer almasına rağmen bu iklimin iç kesimlere sokulamayıp kıyıda dar bir şeritte kalmasının temel nedeni, Toros Dağları’nın kıyıya paralel uzanarak nemli hava kütlelerinin iç kesimlere geçişini engellemesidir. Bu durum yer şekilleri ve dağların uzanış doğrultusuyla açıklanır.

:white_check_mark: CEVAP: C) Dağların uzanış doğrultusu

Soru 7: Yaz Mevsiminde Bağıl Nem Oranı

  • Bağıl nem; sıcaklıkla ters, buharlaşma kapasitesiyle (maksimum nem) ters orantılıdır. Sıcaklık arttıkça havanın nem taşıma kapasitesi büyür ve bağıl nem düşer.
  • Yaz mevsiminde II numaralı merkez (Güneydoğu Anadolu), hem Basra alçak basıncının etkisiyle aşırı ısınır hem de deniz etkisinden uzak olduğu için bağıl nem oranı Türkiye genelinde en düşük seviyeye iner.

:white_check_mark: CEVAP: B) II

Soru 8: Mutlak Konumun Sonuçları

  • B, C, D ve E seçenekleri; enlem etkisine ve Türkiye’nin Kuzey Yarım Küre’de yer almasına bağlı doğrudan mutlak konum sonuçlarıdır (Güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklığın azalması, kuzey rüzgarlarının soğutması vb.).
  • A seçeneği: Van ve Ankara benzer enlem derecelerinde yer almasına rağmen Van’daki nemlilik koşullarının farklı olması; göl etkisi, yükselti ve karasallık derecesi gibi göreceli (özel) konum şartlarından kaynaklanır.

:white_check_mark: CEVAP: A) Van’daki nem miktarının Ankara’dan fazla olması

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir izoterm (sıcaklık) haritasından asla yağış, bitki örtüsü veya rüzgâr hızı gibi doğrudan gösterilmeyen iklim elemanları hakkında kesin yargıya varılamaz. “Aynı enlemde yer alan merkezler arasındaki farklılıklar” sorulduğunda ise cevap daima göreceli (özel) konumdur.