Haritada numaralanmış ülkelerden hangileri yüksek refah seviyesine rağmen seyrek nüfuslanmış alanlar arasındadır?
A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) III ve V
E) IV ve V
Dünya Nüfus Dağılışı ve Sosyoekonomik Refah İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünyada sanayi ve hizmet sektörünün geliştiği yüksek refah düzeyine sahip ülkeler genellikle yoğun nüfusludur; ancak Kanada ve Avustralya, çok yüksek insani gelişmişlik ve refah seviyelerine sahip olmalarına rağmen elverişsiz iklim koşulları (aşırı soğuk veya çöl/kuraklık) nedeniyle kilometrekareye düşen insan sayısı az olan seyrek nüfuslu alanlardır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Haritada işaretlenen alanların nüfus ve refah özellikleri şu şekildedir:
- I (Kanada / Kuzey Amerika): Sosyoekonomik gelişmişlik ve refah düzeyi çok yüksektir; fakat sert soğuk iklim koşulları sebebiyle nüfusu geniş yüzölçümüne oranla seyrektir.
- II (Batı Avrupa): Sanayileşme ve iş imkânlarının fazlalığı nedeniyle refah seviyesi yüksek ve nüfusu oldukça yoğundur.
- III (Orta Afrika): Sosyoekonomik gelişmişlik ve kişi başına düşen millî gelir düşüktür; yüksek refah kategorisinde yer almaz.
- IV (Avustralya): Refah seviyesi ve kişi başına düşen gelir çok yüksektir; ancak kıtanın büyük bölümünü kaplayan kurak alanlar ve çöller (Büyük Kum, Gibson, Victoria) nedeniyle nüfus seyrektir.
- V (Doğu Sibirya / Asya’nın Kuzeydoğusu): Şiddetli soğuk nedeniyle seyrek nüfusludur fakat yüksek refah seviyesine sahip gelişmiş bir bölge olarak değerlendirilmez (çeldiricidir).
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) I ve II: II numaralı bölge seyrek değil, yoğun nüfusludur.
- B) I ve IV: Her iki ülke de yüksek refah düzeyine sahip olmasına karşın doğal koşullardan ötürü seyrek nüfusludur.
- C) II ve III: II yoğundur, III ise yüksek refah seviyesine sahip değildir.
- D) III ve V: İki bölge de yüksek sosyoekonomik refah şartını karşılamaz.
- E) IV ve V: V numaralı alan yüksek refah seviyesine sahip bağımsız bir gelişmiş ülke örneği değildir.
CEVAP: B) I ve IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB kazanım testlerinde “refahı yüksek ama nüfusu seyrek” kalıbı doğrudan Kanada (soğuk iklim engeli) ve Avustralya (çöl ve kuraklık engeli) ikilisine işaret eder. Sibirya ve Afrika ise refah düzeyleri yüksek olmadığı için bu sorularda en güçlü çeldirici olarak kullanılır.