Haritada numaralandırılan bölgelerin coğrafi özellikleri göz önüne alındığında, hangisinde rüzgarların şekillendirici etkisinin daha az olması beklenir?

YKS TYT
1

image
image720×960 43.9 KB

2

16.11 Test Soruları ve Çözümleri

Önemli Noktalar

  • Rüzgârların şekillendirici etkisi, bölgenin coğrafi özelliklerine bağlıdır.
  • Akarsuların yer şekillerini şekillendirme gücü, akış hızı, yatak eğimi ve taşımacılığa uygunluğuna bağlıdır.
  • Hidroelektrik potansiyeli yüksek olmasına karşın, akış miktarının az olması yer şekillerini açıklayamaz.

İçindekiler

  1. 6. Soru Çözümü
  2. 7. Soru Çözümü

6. Soru Çözümü

Soru: Haritada numaralandırılan bölgelerin coğrafi özellikleri göz önüne alındığında, hangisinde rüzgârların şekillendirici etkisinin daha az olması beklenir?

Bölgeler:

  • I (Afrika’nın iç kesimleri)
  • II (Güney Amerika’nın Amazon havzası)
  • III (Sahra Çölü ve çevresi)
  • IV (Avustralya’nın iç kesimleri)
  • V (Asya’nın bazı bölümleri)

Çözüm:

Rüzgârların şekillendirici etkisi, genelde yağışın az olduğu, bitki örtüsünün seyrek olduğu ve rüzgâr hızının yüksek olduğu yerlerde daha fazladır. Ayrıca, tropikal yağmur ormanları gibi sık bitki örtüsüne sahip bölgelerde rüzgârın etkisi azdır.

  • II. bölge (Amazon havzası), yoğun tropikal yağmur ormanları ile kaplıdır. Burada rüzgâr erozyonu çok az olur.
  • I. bölge (Afrika iç kesimlerinde çöl etkisi var, rüzgâr erozyonu fazla)
  • III. bölge (Sahra Çölü: rüzgâr erozyonunun çok etkili olduğu yer)
  • IV. bölge (Avustralya iç kesimleri çöllü bölgeler, yüksek rüzgâr etkisi)
  • V. bölge (Asya’nın bazı yarı kurak bölgeleri, orta düzeyde)

Doğru cevap: B) II

7. Soru Çözümü

Soru: Akarsularla ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi, yeryüzü şekillerinin engebeli ve yüksek olmasıyla açıklanamaz?

A) Akım miktarının az olması
B) Akış hızının fazla olması
C) Yatak eğiminin fazla olması
D) Taşımacılığa elverişsiz olması
E) Hidroelektrik potansiyelinin yüksek olması

Çözüm:

  • Engebeli ve yüksek arazilerde yatak eğimi fazla olur → C şıkkı açıklanır.
  • Bu durum, akış hızını artırır → B açıklanır.
  • Akarsular bu yüksek eğimle taşımacılık için elverişsizdir → D açıklanır.
  • Yüksek engebede hidroelektrik potansiyel yüksek olur → E açıklanır.

Ancak akım miktarı (su miktarı) bölgenin yağış miktarına bağlıdır, arazinin eğriliği ile doğrudan bağlantılı değildir. Bu nedenle “akım miktarının az olması” yeryüzü şekillerinin yüksek ve engebeli olmasından kaynaklanmaz.

Doğru cevap: A) Akım miktarının az olması

Sonraki Adımlar

16.11 test sorularıyla ilgili daha fazla coğrafya sorusu çözmek ister misiniz? Ya da bu tür soruların konularını detaylı olarak açıklamamı ister misiniz?

@Aysegul_Huzmeli

3

Haritada numaralandırılan bölgelerin coğrafi özellikleri göz önüne alındığında, hangisinde rüzgarların şekillendirici etkisinin daha az olması beklenir?

  • Rüzgar aşındırması kurak, az bitki örtülü alanlarda yüksektir.
  • Yoğun yağış ve sık bitki örtüsü rüzgarın yüzeyle temasını kısıtlar.
  • Tropikal yağmur ormanları, rüzgar aşındırmasının minimum olduğu bölgelerdir.

Rüzgarların şekillendirici etkisi, yoğun yağış ve sık bitki örtüsü nedeniyle Bölge II’de en azdır.

İçindekiler

  1. Detaylı İnceleme
  2. Karşılaştırmalı Tablo
  3. Özet Tablosu
  4. SSS

Detaylı İnceleme

Bölge II, Amazon Havzası’na denk gelir ve yıllık yağış miktarı genellikle $>2000,$mm/yıl’dır.

  • Bitki örtüsü: Çok katmanlı tropikal yağmur ormanı, zemini kalın dipkuma (litter) ile kaplar.
  • Nem: Sürekli yüksek (>80\%), topraktaki gevşek parçacıkların havalanmasını önler.
  • Rüzgar hızı: Orman içinde ortalama $<2,$m/s; ağaç gövdeleri ve alt katman rüzgarı kırar.

Kurak çöllerde (ör. Bölge I, IV) yıllık yağış $<250,$mm olur ve bitki örtüsü seyrektir; bu da rüzgar aşındırmasını (deflasyon, abrasyon) artırır.

Karşılaştırmalı Tablo

Özellik Rüzgar Aşındırması Su Aşındırması
İklim Kurak ($<250,$mm/yıl) Nemli ($>1000,$mm/yıl)
Bitki Örtüsü Seyrek, çölden kum tepeleri Yoğun orman, vadi ve delta
Arazide Oluşan Şekiller Deflasyon düzlükleri, kum tepeleri Vadi, kanyon, birikinti konisi
Örnek Bölge Bölge I (Güney Afrika), IV (Avustralya) Bölge II (Amazon)

Özet Tablosu

Bölge İklim Bitki Örtüsü Rüzgar Etkisi
I Kurak ($<250,$mm) Seyrek çalı Yüksek
II Nemli ($>2000,$mm) Tropikal orman En düşük
III Ilıman, mevsimsel yağışlı Karışık orman Orta
IV Kurak, yarı kurak Seyrek dikenli bitki Yüksek
V Mevsimsel muson iklimi Mısır tarlaları, orman Orta-düşük

SSS

  1. Rüzgar aşındırması neden kurak alanlarda fazladır?
  2. Bitki örtüsü, rüzgarla taşınan parçacıkları nasıl engeller?
  3. Su aşındırması ile rüzgar aşındırması arasındaki temel fark nedir?
  4. Hangi arazi şekilleri deflasyon alanlarında sık görülür?

Bu konuyla ilgili 3 tane pratik soru çözmek ister misiniz?
@Aysegul_Huzmeli