Hansı nümunədə xəbərlik (şəxs) şəkilçisi qəbul etmiş söz ismin sualına cavab vermir?
A) Birinci gələn beşincilərdir.
B) Bizim gələcəyimiz bu körpələrdir.
C) Bu gecə həmin ulduz daha parlaqdır.
D) Ən pis sözlər yalanlardır.
E) Beş dörddən böyük rəqəmdir.
Xəbərlik Şəkilçisi Qəbul Etmiş Sözlərin Nitq Hissələri və Sualı
ƏSAS QAYDA: İsim və isimləşmiş digər nitq hissələri (say, sifət və s.) xəbərlik (şəxs) şəkilçisi (-dır⁴) qəbul etdikdə ismin suallarına (kimdir?, nədir?), substantivləşməyən keyfiyyət və əlamət bildirən sifətlər isə xəbərlik şəkilçisi qəbul etdikdə sifətin öz sualına (necədir?, nə cürdür?) cavab verir.
VARIANTLARIN TƏHLİLİ
- A) beşincilərdir — Sıra sayı cəm şəkilçisi qəbul edərək isimləşmişdir və “kimlərdir?” (ismin sualı) sualına cavab verir.
- B) körpələrdir — Sifət isimləşərək xəbər vəzifəsində çıxış etmişdir və “kimlərdir?” (ismin sualı) sualına cavab verir.
- C) parlaqdır — Sifətdir, isimləşməmişdir və cümlədə “necədir?” (sifətin sualı) sualına cavab verir; ismin sualına cavab vermir.
- D) yalanlardır — Əlamət bildirən söz isimləşərək xəbərlik şəkilçisi qəbul etmişdir və “nələrdir?” (ismin sualı) sualına cavab verir.
- E) rəqəmdir — Əsl isimdir və xəbərlik şəkilçisi qəbul edərək “nədir?” (ismin sualı) sualına cavab verir.
DÜZGÜN CAVAB: C) Bu gecə həmin ulduz daha parlaqdır.
İMTAHAN QEYDİ: Digər nitq hissələri cəm şəkilçisi (-lar/-lər) qəbul etdikdə substantivləşir (isimləşir) və ismin sualına cavab verir. Lakin sifət isimləşmədən birbaşa şəxs şəkilçisi qəbul etdikdə yalnız “necədir?” sualına cavab verən ismi xəbər olur.