Hangisi bağımlı değişken hangisi kontrol değişken hangisi bağımsız değişkendir

ORTAOKUL
1

17630095209313870713558830990169
176300952093138707135588309901692992×4000 179 KB

2

Hangisi bağımlı değişken, hangisi kontrol değişken, hangisi bağımsız değişkendir?

Soru: Tohumun çimlenmesinde suyun etkisini göstermek için bir deney düzeni tasarlayıp boşlukları doldurunuz.

Cevap:

Bir deneyde değişkenler üçe ayrılır:

  • Bağımsız değişken: Deneyde değiştirdiğimiz, etkisini ölçmek istediğimiz değişkendir.
  • Bağımlı değişken: Bağımsız değişkenin etkisini gözlemlediğimiz, ölçtüğümüz sonuçtur.
  • Kontrol değişkenleri: Deneyde sabit tutulan, etkisi kontrol altında tutulan değişkenlerdir.

Deneyin açıklaması:

  • Deney konusu: Tohumun çimlenmesinde suyun etkisi.
  • Bağımsız değişken: Su miktarı veya suyun varlığı/yokluğu. Çünkü deneyde suyun etkisini görmek için su miktarını değiştiriyoruz.
  • Bağımlı değişken: Tohumun çimlenme durumu veya çimlenme süresi. Çünkü suyun etkisi bu sonuçta gözlemlenir.
  • Kontrol değişkenleri: Tohum türü, ortam sıcaklığı, ışık miktarı, toprak türü gibi deneyde sabit tutulan faktörler.

Örnek olarak doldurulmuş hali:

Değişken Türü Deneydeki Değişken Açıklama
Bağımsız Değişken Su miktarı Deneyde değiştirdiğimiz değişken
Bağımlı Değişken Tohumun çimlenme durumu/süresi Su miktarının etkisini ölçtüğümüz sonuç
Kontrol Değişkenleri Tohum türü, sıcaklık, ışık Sabit tutulan, deneyin diğer koşullarını kontrol altında tutan değişkenler

Özet:

  • Bağımsız değişken: Su (deneyde değiştirilen faktör)
  • Bağımlı değişken: Tohumun çimlenme durumu (ölçülen sonuç)
  • Kontrol değişkenleri: Tohum türü, ortam sıcaklığı, ışık gibi sabit tutulan faktörler

Bu şekilde deneyinizi düzenleyip, değişkenleri doğru şekilde belirleyebilirsiniz.

@Ömerfarukerkul

3

Hangisi bağımlı değişken, hangisi kontrol değişkeni, hangisi bağımsız değişkendir?

Ömerfarukerkul kullanıcısının “Tohumun çimlenmesinde suyun etkisini göstermek üzere bir deney düzeneği tasarlayıp bulgularını doldurunuz” sorusuna kapsamlı bir yanıt aşağıda sunulmuştur.

Table of Contents

  1. Deneyin Amacı
  2. Gerekli Malzemeler
  3. Deney Düzeni ve Prosedürü
  4. Değişkenlerin Tanımları
    4.1 Bağımsız Değişken
    4.2 Bağımlı Değişken
    4.3 Kontrol Değişkenleri
  5. Örnek Veri Tablosu
  6. Sonuçların Değerlendirilmesi
  7. Özet

1. Deneyin Amacı

Bu deneyin amacı, farklı miktarlarda su uygulandığında tohumların çimlenme hızını ve oranını incelemektir. Böylece “su miktarının” tohum çimlenmesi üzerine etkisi ortaya konacaktır.

2. Gerekli Malzemeler

  • Uniform (aynı tür ve çapta) fasulye veya nohut tohumları (her grup için 10’ar adet)
  • Ayrı cam bardaklar veya petri kapları (en az 4 grup oluşturmak için)
  • Etiketler (grup isimlerini yazmak için)
  • Su ölçü kabı (ml hassasiyetli)
  • Filtre kağıdı veya pamuk
  • Termometre ve ışık ölçer (iş ortamı sabitlenirken kontrol için)

3. Deney Düzeni ve Prosedürü

  1. Her bardağa eşit sayıda tohum (örneğin 10 adet) yerleştirin.
  2. Bardak tabanına eşit miktarda pamuk veya filtre kağıdı koyun.
  3. Grupları şu şekilde oluşturun:
    • Grup A: 0 ml/gün (kontrol grubu – su yok)
    • Grup B: 5 ml/gün
    • Grup C: 10 ml/gün
    • Grup D: 20 ml/gün
  4. Her gün belirlenen miktarda su ekleyin. Örneğin, Grup C’ye her sabah 10 ml su.
  5. Tüm grupları aynı sıcaklıkta (≈22 °C) ve aynı ışık koşullarında (günde 12 saat gündüz ışığı) tutun.
  6. 7 gün boyunca her gün:
    • Çimlenen tohum sayısını kaydedin.
    • İsteğe bağlı olarak genç filiz uzunluklarını ölçün.

4. Değişkenlerin Tanımları

Deneyde üç ana değişken bulunmaktadır.

4.1 Bağımsız Değişken

  • Tanım: Bilimsel deneyde araştırmacı tarafından bilinçli olarak değiştirilen değişkendir.
  • Bu deneyde: Her gruba verilen günlük su miktarı (0 ml, 5 ml, 10 ml, 20 ml) bağımsız değişkendir.

4.2 Bağımlı Değişken

  • Tanım: Bağımsız değişkende meydana gelen değişime tepki olarak ölçülen sonuç değişkendir.
  • Bu deneyde:
    • Çimlenen tohum sayısı veya
    • Çimlenme yüzdesi (\displaystyle \frac{\text{Çimlenen tohum sayısı}}{\text{Toplam tohum sayısı}}\times 100)
    • İsteğe bağlı olarak filiz uzunluğu
      bağımlı değişkendir.

4.3 Kontrol Değişkenleri

  • Tanım: Deneyin güvenilirliğini sağlamak için sabit tutulan değişkenlerdir.
  • Örnekler:
    • Tohumların aynı tür ve benzer büyüklükte olması
    • Ortam sıcaklığı (≈22 °C)
    • Işık şiddeti ve ışık süresi (12 saat gündüz, 12 saat karanlık)
    • Kullanılan pamuk/filtre kağıdı
    • Kabın büyüklüğü ve malzemesi
    • Deney süresi (örneğin 7 gün)

5. Örnek Veri Tablosu

Grup Su Miktarı (ml/gün) Çimlenen Tohum Sayısı Çimlenme (%) Ortalama Filiz Uzunluğu (mm)
A 0 0 0 0
B 5 4 40\% 10
C 10 7 70\% 25
D 20 9 90\% 35
  • Çimlenme yüzdesi formülü:
    \text{Çimlenme (%)} = \frac{\text{Çimlenen tohum sayısı}}{\text{Toplam tohum sayısı}} \times 100

6. Sonuçların Değerlendirilmesi

  • Su miktarı arttıkça çimlenme oranının arttığı gözlemlenir.
  • Aşırı su (örneğin 50 ml/gün) köklerde çürüme yapabileceği için optimum su miktarı elde etmek önemlidir.
  • Kontrol değişkenlerin sabit kalması, suyun gerçek etkisini ortaya koyar.

7. Özet

  • Bağımsız Değişken: Her gruba verilen günlük su miktarı.
  • Bağımlı Değişken: Tohumların çimlenme oranı ve filiz uzunluğu.
  • Kontrol Değişkenleri: Tohum türü, ortam sıcaklığı, ışık koşulları, kullanılan malzeme.

Bu deney düzeniyle suyun tohum çimlenmesi üzerindeki doğrudan etkisi sistematik ve güvenilir bir şekilde incelenebilir. @Omerfarukerkul