Hangi alanda verilirse verilsin, saygın bir ödülün sanatçının ---- artıracağı kesin. Ben de bu ödülle şair olarak şimdiye kadar olduğundan daha çok ---- yüklendiğimi hissediyorum. Bundan böyle yazarken ustam kabul ettiğim şairler başta olmak üzere sevdiğim birçok şairi utandırmamak için daha dikkatli, daha titiz, daha duyarlı olmam gerekecek.
Bu metinde boş bırakılan yerlere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerin hangisinde verilen sözcükler sırasıyla getirilmelidir?
A) saygınlığını - saygınlık
B) hevesini - heves
C) ününü - ün
D) sorumluluğunu - sorumluluk
Paragrafta Anlam ve Boşluk Doldurma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Metin tamamlama sorularında boşluklara gelecek sözcükler, hem cümlede yer alan eylemlerle kurulan kalıplaşmış söz öbeklerine (kollokasyon) hem de takip eden cümlelerin içerdiği anlamsal ipuçlarına (bağlam) tam uyum sağlamalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metnin ikinci cümlesinde yer alan “…yüklendiğimi hissediyorum” ifadesi en belirleyici ipucudur. Türkçede “saygınlık”, “heves” veya “ün” yüklenilmez; ancak bir görev ya da “sorumluluk” yüklenilir.
Ayrıca metnin devamında geçen “sevdiğim birçok şairi utandırmamak için daha dikkatli, daha titiz, daha duyarlı olmam gerekecek” açıklaması, yazarın üzerinde hissettiği sorumluluk duygusunu doğrudan açıklamaktadır:
- A) “Saygınlık yüklenmek” ifadesi Türkçenin söz varlığı ve deyim mantığı açısından anlamsızdır.
- B) “Heves yüklenmek” dil bilgisi ve bağlam açısından hatalı bir kullanımdır.
- C) “Ün yüklenmek” anlatım bozukluğuna yol açar; ün kazanılır, yüklenilmez.
- D) “Sorumluluk artırmak” ve “sorumluluk yüklenmek” ifadeleri hem dil kurallarına hem de metnin sonraki cümlesindeki titiz/duyarlı olma zorunluluğuna tam oturur.
CEVAP: D) sorumluluğunu - sorumluluk
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Boşluk doldurma sorularında ilk boşluk birden fazla seçeneğe (saygınlık, ün vb.) uyuyor gibi görünse bile daima ikinci boşluğun bağlandığı yükleme (burada “-e yüklenmek”) ve metnin devamındaki gerekçeye odaklanarak eleme yapmalısınız.