SORU:5A ve B6 iki basamaklı doğal sayıları aralarında asal olduğuna göre 5A + B6 işleminin en küçük değeri kaçtır? (A ≠ B)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
5A = 50 + A, B6 = 10B + 6 (A, B birer rakam; B ∈ {1,…,9})
Toplam: S = (50+A) + (10B+6) = 56 + 10B + A
Aralarında asal koşulu: \gcd(50+A,\;10B+6)=1
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıları ifade et
Tanım:5A = 50 + A, B6 = 10B + 6
Bu problemde:S = 56 + 10B + A
Adım 2 — B’yi mümkün olduğunca küçük al
Tanım: B, iki basamaklı B6 sayısının onlar basamağı olduğundan B \ge 1. En küçük B değeri B=1 dir.
Bu problemde:B=1 \Rightarrow B6 = 16. Aralarında asal olma şartı \gcd(50+A,16)=1.
Neden:16=2^4 olduğundan \gcd(50+A,16)=1 olması için 50+A tek sayı olmalıdır (yani A tek bir rakam olmalı). Ayrıca A \ne B olduğuna dikkat et.
Adım 3 — En küçük uygun A’yı bulun
Deneme: Küçük tek rakamlar: A=1 değil çünkü A \ne B (B=1). Bir sonraki en küçük tek rakam A=3.
Kontrol:50+A = 50+3 = 53. B6 = 16.
Eukleid ile kontrol:\gcd(53,16): 53 - 3\times16 = 5 16 - 3\times5 = 1 \gcd(53,16)=1 olduğundan aralarında asaldır.
Adım 4 — Toplamı hesapla ve daha küçük bir toplam mümkün mü kontrol et
Hesap:S = 56 + 10\cdot1 + 3 = 56 + 10 + 3 = 69
Neden daha küçük olamaz: Eğer B \ge 2 ise 56 + 10B \ge 56 + 10\cdot2 = 76. Bu durumda S \ge 76 olur; dolayısıyla B=1 ile elde edilen toplamdan daha küçük bir değer mümkün değildir.
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Aralarında asal
Tanım: İki sayının ortak bölenlerinin 1 olması durumu.
Bu problemde:\gcd(50+A,10B+6)=1 şartı sağlanmalı.
2. Rakam koşulları
Tanım: A ve B tek basamaklı (0–9) rakamlardır; B ≠ 0.
Bu problemde: B≥1, A≠B kısıtları kullanıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
B’yi 0 kabul etmek
Yanlış: B = 0 alıp B6 = 06 gibi düşünmek.
Doğru: B en az 1 olmalıdır çünkü sayı iki basamaklıdır.