-
- Tomurcuk hâlindeki çiçeği dış etkilerden koruyan yaprak, çanak yapraktır.
- Taç yaprak içerisinde yumurta bulunur.
- Çiçek polenlerindeki erkek üreme hücresinin yumurtayla birleşmesi sonucu döllenme olayı gerçekleşir.
- Çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organların üzerinde bulunduğu kısım çiçek sapıdır.
- Çiçekli bitkilerde çiçek, üreme organı olup bitki türünün neslinin devamını sağlar.
Gözde, çiçeğin kısımlarıyla ilgili verilen 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı ifadelerden doğru olanları papatya sepetine, yanlış olanları ise gül sepetine attığında doğru gruplandırma aşağıdakilerden hangisi gibi olur?
Papatya sepeti | Gül sepeti
— | —
A) 4, 5 | 1, 2, 3
B) 1, 3, 5 | 2, 4
C) 3, 5 | 1, 2, 4
D) 1, 2, 4 | 3, 5
■ Güzel renkleri ve hoş kokusuyla birçok canlıyı kendisine çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.
● Dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur.
★ Fotosentez yapar.
◆ Başçık ve sapçık olmak üzere iki kısımdan oluşur.
I, II, III ve IV ile gösterilen çiçeğin kısımları ve bu kısımlara ait verilen bilgilerin eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) I \rightarrow ■, II \rightarrow ●, III \rightarrow ★, IV \rightarrow ◆
B) I \rightarrow ◆, II \rightarrow ★, III \rightarrow ■, IV \rightarrow ●
C) I \rightarrow ◆, II \rightarrow ★, III \rightarrow ●, IV \rightarrow ■
D) I \rightarrow ●, II \rightarrow ■, III \rightarrow ★, IV \rightarrow ◆
Çiçekli Bitkilerde Üreme: Çiçeğin Kısımları ve Görevleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çiçekli bitkilerde üreme organı çiçektir. Bir tam çiçek dıştan içe doğru; fotosentez yapan ve tomurcuğu koruyan çanak yaprak, renkli ve kokulu olup tozlaşmayı sağlayan taç yaprak, başçık ve sapçıktan oluşan erkek organ ile dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalıktan meydana gelen dişi organ kısımlarından oluşur. Tüm bu yapılar çiçek tablası üzerinde yer alır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Çözümü
Verilen ifadelerin doğruluk durumları incelendiğinde:
-
1. İfade (Doğru): Çanak yaprak yeşil renklidir ve çiçek henüz tomurcuk hâlindeyken iç kısımları dış etkenlerden korur. \rightarrow Papatya sepeti
-
2. İfade (Yanlış): Yumurta hücresi taç yaprakta değil, dişi organın en alt kısmındaki yumurtalık (ovaryum) içerisinde bulunur. \rightarrow Gül sepeti
-
3. İfade (Doğru): Erkek organda üretilen polenlerin dişi organa ulaşıp yumurtayla birleşmesine döllenme denir. \rightarrow Papatya sepeti
-
4. İfade (Yanlış): Çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organların üzerinde dizildiği genişlemiş tabla benzeri yapı çiçek tablasıdır; çiçek sapı ise çiçeği bitki gövdesine bağlar. \rightarrow Gül sepeti
-
5. İfade (Doğru): Çiçek, çiçekli bitkilerin üreme organıdır ve tohum/meyve oluşturarak türün devamını sağlar. \rightarrow Papatya sepeti
-
Papatya Sepeti (Doğrular): 1, 3, 5
-
Gül Sepeti (Yanlışlar): 2, 4
2. Soru Çözümü
Görselde numaralandırılan kısımlar ve sembollerle verilen görev eşleştirmeleri:
- I \rightarrow Taç Yaprak: Çiçeğin en dışta bulunan kırmızı/renkli yaprağıdır. Güzel kokusu ve parlak renkleriyle böcekleri çekerek tozlaşmaya yardımcı olur. \rightarrow ■
- II \rightarrow Dişi Organ: Çiçeğin merkezindeki yeşil yapıdır; dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur. Görselde yumurtalık kısmı işaret edilmiştir. \rightarrow ●
- III \rightarrow Çanak Yaprak: Çiçeğin tabanında bulunan yeşil yapraklardır. Kloroplast organeli taşıdığı için fotosentez yapar. \rightarrow ★
- IV \rightarrow Erkek Organ: Üst kısımda bulunan sarı renkli başçık ve onu taşıyan ince sapçıktan oluşur; polen üretir. \rightarrow ◆
Eşleştirme sırası: \text{I} \rightarrow ■, \text{II} \rightarrow ●, \text{III} \rightarrow ★, \text{IV} \rightarrow ◆
CEVAP:
- 1. Soru: B) Papatya sepeti: 1, 3, 5 | Gül sepeti: 2, 4
- 2. Soru: A) \text{I} \rightarrow ■, \text{II} \rightarrow ●, \text{III} \rightarrow ★, \text{IV} \rightarrow ◆
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda en sık düşülen çeldirici çiçek sapı ile çiçek tablası arasındaki ayrımdır. Çiçek kısımlarını üzerinde taşıyan yapı çiçek tablası; çiçeği dala bağlayan kısım ise çiçek sapıdır. Çanak yaprakların yeşil renkte olup fotosentez yapabildiği bilgisi de sınavlarda sıkça sorgulanır.
