- Günümüzde kullanılan sınıflandırmaya göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Alt sınıflandırma basamaklarında yer alan canlılar üst basamaktakilerden daha genel özellikler taşırlar.
B) Sınıflandırmada her âlem içerisinde yaklaşık aynı sayıda canlı türü bulunur.
C) Canlıların organlarının görev benzerlikleri sınıflandırmada güçlü bir kanıt oluşturur.
D) İki canlının ortak atası ne kadar uzak geçmişte ise aralarındaki akrabalık da o kadar fazladır.
E) Çiftleştiklerinde verimli döl oluşturan iki canlının aynı cinsten oldukları kesindir.
Modern (Filogenetik) Sınıflandırma İlkeleri ve Doğru Yargının Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- Sınıflandırma basamaklarında âlemden türe doğru (üst basamaktan alt basamağa) gidildikçe ortak ve özel özellikler artar, genel özellikler azalır. Dolayısıyla alt basamaklardaki canlılar üst basamaklardakilere göre daha özel (spesifik) özellikler taşır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- Farklı âlemlerdeki tür sayıları birbirine eşit veya yaklaşık değildir. Örneğin Hayvanlar Âlemi milyonlarca tür içerirken, diğer bazı âlemlerdeki tanımlanmış tür sayısı çok daha azdır. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- Görev benzerliği olan organlara analog organ denir ve bunlar yapay (ampirik) sınıflandırmada kullanılmıştır. Günümüzde kullanılan filogenetik (doğal) sınıflandırmada ise köken benzerliği gösteren homolog organlar temel alınır; görev benzerliği güçlü bir kanıt sayılmaz. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- İki canlının ortak atası ne kadar yakın geçmişte ise evrimsel ayrışma o kadar azdır ve akrabalık derecesi o kadar fazladır. Ortak atanın uzak geçmişte olması akrabalığın az olduğunu gösterir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
- Çiftleştiklerinde verimli (kısır olmayan) döller verebilen bireyler aynı türe aittir. Sınıflandırma hiyerarşisinde aynı türde bulunan canlılar; cins, aile (familya), takım, sınıf, şube ve âlem basamaklarını da kesinlikle ortak olarak paylaşırlar. Dolayısıyla bu canlıların aynı cinsten oldukları kesindir. Bu nedenle E seçeneği doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Alt sınıflandırma basamaklarında yer alan canlılar üst basamaktakilerden daha genel özellikler taşırlar. — Daha özel özellikler taşırlar.
B. Sınıflandırmada her âlem içerisinde yaklaşık aynı sayıda canlı türü bulunur. — Âlemlerdeki tür sayıları çok büyük farklılıklar gösterir.
C. Canlıların organlarının görev benzerlikleri sınıflandırmada güçlü bir kanıt oluşturur. — Günümüzde görev benzerliği (analog) değil, köken benzerliği (homolog) dikkate alınır.
D. İki canlının ortak atası ne kadar uzak geçmişte ise aralarındaki akrabalık da o kadar fazladır. — Ortak ata ne kadar yakınsa akrabalık o kadar fazladır.
E. Çiftleştiklerinde verimli döl oluşturan iki canlının aynı cinsten oldukları kesindir. — Aynı türdeki canlılar zorunlu olarak aynı cinste yer alır.
Adım 7 — Son Doğrulama
- Biyolojik tür tanımına göre verimli döl oluşturabilen bireyler aynı türdendir. Tür basamağındaki birliktelik, üst basamak olan cinsi de zorunlu kıldığı için ifade kesin olarak doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Çiftleştiklerinde verimli döl oluşturan iki canlının aynı cinsten oldukları kesindir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sınıflandırma basamaklarında âlemden türe doğru değişen diğer özellikleri (birey sayısı, genetik benzerlik, çeşitlilik vb.) gösteren karşılaştırmalı bir özet tablo hazırlamamı ister misin?