Güneş’e göre Dünya’nın mevsim başlangıç tarihi olan bir konumu verilmiştir.
Buna göre verilen tarihte K, L ve M konumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Öğle vakti Güneş ışınları K konumuna dik açı ile düşer.
B) L konumunda gece-gündüz süreleri eşittir.
C) M konumunda en uzun gündüz yaşanır.
D) K konumundaki bir çubuğun, yıl içinde en kısa gölge boyu ölçülür.
Mevsimlerin Oluşumu ve 21 Haziran Gün Dönümü Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: 21 Haziran (Yaz Gündönümü) tarihinde Dünya’nın eksen eğikliği sebebiyle Kuzey Yarım Küre Güneş’e dönüktür; Güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesi’ne dik (90^\circ) açıyla gelir. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre’de en uzun gündüz, Güney Yarım Küre’de ise en uzun gece (en kısa gündüz) yaşanır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görsel incelendiğinde Kuzey Kutup Noktası’nın aydınlanma çemberi içinde kaldığı ve Kuzey Yarım Küre’nin Güneş’e doğru yöneldiği görülmektedir. Bu durum tarihin 21 Haziran olduğunu gösterir. Noktaların konumları:
- K: Yengeç Dönencesi üzerinde (Kuzey Yarım Küre)
- L: Ekvator üzerinde
- M: Güney Yarım Küre’de
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Doğru: 21 Haziran’da Güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesi üzerinde bulunan K noktasına dik açı ile düşer.
- B) Doğru: Ekvator çizgisi üzerinde (L noktası) eksen eğikliğinden bağımsız olarak yılın her günü gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir (12 saat gündüz, 12 saat gece).
- C) Yanlış: M noktası Güney Yarım Küre’de yer alır. 21 Haziran tarihinde Güney Yarım Küre kış mevsimine girer; dolayısıyla M noktasında yılın en uzun gündüzü değil, en uzun gecesi (en kısa gündüzü) yaşanır.
- D) Doğru: K noktasına Güneş ışınları dik açıyla (90^\circ) geldiği için öğle vakti gölge boyu sıfır olur, yani yıl içindeki en kısa gölge boyu ölçülür.
CEVAP: C) M konumunda en uzun gündüz yaşanır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ekvator’da yıl boyu gece-gündüz eşitliği (12 saat gece, 12 saat gündüz) kuralı hiçbir zaman değişmez. 21 Haziran’da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzarken, güneye gidildikçe gece süresi uzar.