Güneş ve Ay tutulması ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir.
Çıplak gözle izlenmesi göz sağlığını olumsuz etkilemez.
Ay, Dünya’nın gölgesinde kalır.
Gece vaktinin yaşandığı bölgede gözlemlenir.
Dünya’nın Güneş’e uzaklığı, Ay’ın Güneş’e uzaklığından fazladır.
Buna göre numaralarla verilen bilgilerden hangi ikisi aynı tutulma olayına aittir?
A) 1 ile 2
B) 1 ile 4
C) 2 ile 4
D) 3 ile 4
Güneş ve Ay Tutulmasının Temel Özellikleri ve Karşılaştırılması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Güneş ve Ay tutulmaları, Dünya ve Ay’ın birbirlerine ve Güneş’e göre konumları sonucu oluşan ışık ve gölge olaylarıdır. Güneş ile Dünya arasına Ay girdiğinde Güneş tutulması, Güneş ile Ay arasına Dünya girdiğinde ise Ay tutulması gerçekleşir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncelikle numaralandırılmış öncüllerdeki bilgilerin hangi tutulma türüne ait olduğunu belirleyelim:
1. Bilgi:“Çıplak gözle izlenmesi göz sağlığını olumsuz etkilemez.” — Güneş tutulması doğrudan izlendiğinde göz sağlığı için tehlikelidir; Ay tutulması ise doğrudan ve çıplak gözle güvenle izlenebilir. Dolayısıyla bu bilgi Ay tutulmasına aittir.
2. Bilgi:“Ay, Dünya’nın gölgesinde kalır.” — Güneş, Dünya ve Ay aynı doğrultudayken Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Dolayısıyla bu bilgi Ay tutulmasına aittir.
3. Bilgi:“Gece vaktinin yaşandığı bölgede gözlemlenir.” — Ay tutulması yalnızca Dünya’nın geceyi yaşayan bölgelerinden izlenir. Dolayısıyla bu bilgi de Ay tutulmasına aittir.
4. Bilgi:“Dünya’nın Güneş’e uzaklığı, Ay’ın Güneş’e uzaklığından fazladır.” — Ay’ın Güneş’e Dünya’dan daha yakın olması, Ay’ın Güneş ile Dünya arasında yer aldığını gösterir (Güneş - Ay - Dünya). Bu dizilim Güneş tutulmasına aittir.
Seçenekleri incelediğimizde:
A) 1 ile 2: Her iki ifade de Ay tutulmasına aittir.
B) 1 ile 4: Biri Ay, diğeri Güneş tutulmasına aittir.
C) 2 ile 4: Biri Ay, diğeri Güneş tutulmasına aittir.
D) 3 ile 4: Biri Ay, diğeri Güneş tutulmasına aittir.
CEVAP:A) 1 ile 2 (Her ikisi de Ay tutulmasına aittir)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Gök cisimlerinin dizilimi sorularında Güneş’e olan uzaklık kıyaslaması sıkça sorulur. Ay tutulmasında Güneş’e en uzak gök cismi Ay, Güneş tutulmasında ise en uzak gök cismi Dünyadır.
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Güneş ve Ay tutulmaları, Dünya ve Ay’ın birbirlerine ve Güneş’e göre konumları sonucu oluşan ışık ve gölge olaylarıdır. Güneş ile Dünya arasına Ay girdiğinde Güneş tutulması, Güneş ile Ay arasına Dünya girdiğinde ise Ay tutulması gerçekleşir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
CEVAP: A) 1 ile 2 (Her ikisi de Ay tutulmasına aittir)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Gök cisimlerinin dizilimi sorularında Güneş’e olan uzaklık kıyaslaması sıkça sorulur. Ay tutulmasında Güneş’e en uzak gök cismi Ay, Güneş tutulmasında ise en uzak gök cismi Dünyadır.