5
1)
Günes şinları yıl içinde kutuplara eğik açilarla gelir.
2)
Eğik açilarla gelen işınlarin atmosferdeki yolu uzundur.
lşınların atmosferdeki yolunun uzun olması, tutulma
oranini azaltır.
Genis bir alanı isitan eğik işınlar sIcakliğın az olmasına ne-
den olur.
4
Kutup bölgelerinin sicaklik ortalaması yıl boyunca düşüktür.
Yukarıdaki diyagramda, numaralandırılan bilgilerden han-
gisi yanlıştır?
A) 1
E) 5
B) 2
Güneş Işınlarının Geliş Açısı ve Atmosferde Tutulma Oranı
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
Diyagramdaki neden-sonuç zincirini adım adım inceleyelim:
- 1. Bilgi (A Seçeneği): Güneş ışınları Dünya’nın küresel şekli (geoit) ve eksen eğikliği nedeniyle kutup bölgelerine yıl boyunca daima dar (eğik) açılarla gelir. Bu ifade doğrudur.
- 2. Bilgi (B Seçeneği): Işınlar bir yüzeye ne kadar eğik gelirse, atmosferin içinden geçerken katettiği mesafe (yol) o kadar uzar. Dik açıyla gelen ışınların yolu kısa, eğik gelenlerin ise uzundur. Bu ifade doğrudur.
- 3. Bilgi (C Seçeneği): Işınların atmosferde katettiği yol uzadıkça; gazlar, bulutlar ve toz partikülleri tarafından yansıtılma, dağılma ve emilme (tutulma) miktarı artar. Dolayısıyla tutulma oranının “azalır” olarak belirtilmesi bilimsel olarak yanlıştır (Tutulma oranı artar, bu yüzden yeryüzüne ulaşan enerji miktarı azalır).
- 4. Bilgi (D Seçeneği): Eğik açıyla gelen ışınlar daha geniş bir alana yayıldığı için birim alana düşen ısı enerjisi düşer ve sıcaklık az olur. Bu ifade doğrudur.
- 5. Bilgi (E Seçeneği): Yukarıda sıralanan coğrafi faktörlerin bir sonucu olarak kutup bölgelerinin sıcaklık ortalaması yıl boyunca düşüktür. Bu ifade doğrudur.
Sonuç ve Doğrulama:
3 numaralı kutucukta yer alan “Işınların atmosferdeki yolunun uzun olması, tutulma oranını azaltır” yargısı yanlıştır; atmosferdeki yol uzadıkça tutulma oranı artar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 3
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Güneş ışınlarının düşme açısını etkileyen diğer faktörler (günlük hareket, mevsimler ve bakı etkisi) ile ilgili benzer bir soru çözmek ister misin?